<span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp; DeepSeek: Çin merkezli yapay zeka girişimi DeepSeek’in, ilk yatırım turunu 7,4 milyar dolar finansmanla kapatmayı hedeflediği bildirildi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayrıntılar: <a fr-original-style="" href="https://www.reuters.com/business/retail-consumer/deepseek-slated-draw-7-billion-maiden-fundraising-sources-say-2026-06-03/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Reuters’ın haberine göre</a> 10’dan daha az yatırımcının katılacağı tura kurucu Liang Wenfeng 20 milyar yuan, Tencent 10 milyar yuan, CATL ise 5 milyar yuan fonla katkı sağlayacak. Tura ayrıca NetEase, JD.com, IDG Capital ve Monolith Capital da katılacak. Şirketin değerlemesini 52-59 milyar dolar seviyesine yükseltmesi beklenen tur, birkaç hafta içinde tamamlanacak.&nbsp;</li></ul>

Quando

<span fr-original-class="customBullet" fr-original-style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block;" style="font-size: 24px; line-height: 12px; vertical-align: middle; display: inline-block; box-sizing: border-box;">•&nbsp; DeepSeek ilk yatırım turunu kapatmaya hazırlanıyor:&nbsp;Çin merkezli yapay zeka girişimi DeepSeek’in, ilk yatırım turunu 7,4 milyar dolar finansmanla kapatmayı hedeflediği bildirildi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ayrıntılar:&nbsp;Reuters’ın haberine göre 10’dan daha az yatırımcının katılacağı tura kurucu Liang Wenfeng 20 milyar yuan, Tencent 10 milyar yuan, CATL ise 5 milyar yuan fonla katkı sağlayacak. Tura ayrıca NetEase, JD.com, IDG Capital ve Monolith Capital da katılacak. Şirketin değerlemesini 52-59 milyar dolar seviyesine yükseltmesi beklenen tur, birkaç hafta içinde tamamlanacak.</li></ul>

Aposto Gündem

Uzun yıllar "ucuz işgücü, düşük üretim maliyetleri" denklemiyle anılan Çin, yaptığı teknolojik ve inovatif hamlelerle küresel süper güç olma yolunda ilerliyor. Çin'de yürütülen uzun vadeli politikaların teknoloji tarafındaki son meyvesi, 2025 yılının ilk aylarına damga vuran yapay zeka platformu DeepSeek oldu.&nbsp;DeepSeek'in başarısı, bir bakıma Çin'in eğitim sistemi için de bir zafer anlamına geliyor. Bir başka deyişle bu, Çin’deki bilimsel araştırma kabiliyetinin ve eğitim sisteminin ABD gibi Batı ülkeleriyle denk olduğunun veya hatta onu aştığının ispatı olarak da yorumlanıyor.Çin’deki üniversiteler bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) bölümlerinden her yıl yüz binlerce mezun&nbsp;veriyor. Ulusal stratejilere uygun olarak daha önceleri bu genç yetenekler, dünyanın farklı ülkelerine göç ediyordu. Ancak son yıllarda bu tablo değişiyor. Çin merkezli BYD’nin dünyanın en güçlü elektrikli otomobil üreticilerin arasına girmesi; Tencent, Alibaba, Xiaomi, Baidu, Temu gibi markaların Google, Apple, Facebook ve Amazon gibi devlere kafa tutabiliyor olması, Çin’in teknoloji alanındaki atılımlarının ve genç yetenekleri ülke sınırları içerisinde tutabilmesinin bir sonucu olarak karşımıza çıkıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Başarının sırrı: Üniversiteler</h2>OpenAI tarafından piyasaya sunulan ChatGPT ile hayatımıza giren yapay zeka çözümleri, sayısız şirketin geliştirdiği ürün ve hizmetlerle zenginleşmeye başladı. Çin’de doğan DeepSeek ise 2025 yılının ilk günlerinde yapay zeka dünyasını sallamayı başardı. Pazara yaptığı girişle, ABD’deki teknoloji devlerinin hisse fiyatlarının çakılmasına yol açan DeepSeek, tüm dünyanın dikkatini çekti ve birkaç günde uygulama dükkanlarının açık ara en çok indirilen uygulaması oldu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Teknik açıdan farklı eleştiriler alsa da DeepSeek'in ChatGPT ve diğer AI yazılımlarına göre daha düşük maliyetlerle çalışabilmesi en büyük artısı olarak ön plana çıkarıldı.</li></ul>Ancak Çin merkezli startup'ın dünyaya verdiği bir başka mesaj daha vardı. Şirketin kurucusu Liang Wenfeng’in <a fr-original-style="" href="Liang%20Wenfeng" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söylediğine göre</a>, yazılımı geliştiren ekibin tamamı Çin’deki üniversitelerde eğitim aldı. &nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Görüş:&nbsp;Telegram kurucusu Pavel Durov da geçen haftalarda Çin’deki üniversitelerin başarısına dikkat çekmiş ve okullar arasındaki güçlü rekabetin ülkenin yapay zeka alanındaki başarısının arkasında yatan nedenlerden olduğunu <a fr-original-style="" href="https://www.hindustantimes.com/trending/telegram-ceo-pavel-durov-praises-chinas-soviet-style-education-for-deepseeks-sudden-ai-success-101738250644147.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">söylemişti</a>. Durov, ABD’nin eğitim sistemini yeniden yapılandırmaması durumunda teknoloji alanındaki liderlik pozisyonunu Çin'e kaptıracağına dikkat çekiyor.</li></ul>Duke Üniversitesi'nde Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği bölümünden <a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/yiran-chen-8939245/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Prof. Dr. Yiran Chen</a> de yapay zeka konusunda ABD ve Çin üniversitelerindeki eğitim kalitesi arasında fark olmadığını söylüyor.Teknoloji alanında eğitim kalitesini geliştirmeye odaklanan Çin hükümeti, uzun yıllardır yüksek öğrenime büyük yatırımlar yapıyor. Bu yatırımlar sayesinde Çin'de üniversite mezunlarının sayısı, son yirmi yılda 14 kattan fazla arttı. Bununla birlikte, yapay zeka alanında dünyanın en iyileri arasına giren üniversitelerinin sayısı da artıyor.<img src="https://images.aposto.com/2025/1/1/1739789123808.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.61" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Büyük AI konferanslarında en çok makale yayımlayan üniversiteler (2014-2018)&nbsp; KAYNAK: MacroPOloDahası:&nbsp;DeepSeek mühendislerinin çoğu Tsinghua Üniversitesi ve Pekin Üniversitesi gibi Çin'in dünya standartlarındaki okullardan mezun.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Madalyonun diğer yüzü: Hükümet baskısı</h2>Çin’in bu stratejisi, Çin'de yapay zeka alanında uzman bir yetenek havuzu oluşmasına neden oldu ancak yetenekli gençler, ezici bir kurumsal kültür ve iktidardaki Komünist Parti'nin siyasi tutumuyla mücadele etmek zorunda kalıyor. Çin’de hükümet, etkili gördüğü teknoloji şirketlerine baskı yapma eğilimi sürdürüyor. Bu baskılar en yoğun olarak Alibaba ve Jack Ma örneklerinde gün yüzüne çıkmıştı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Okuma önerisi:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.nytimes.com/2020/12/24/technology/china-jack-ma-alibaba.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Why China Turned Against Alibaba's Jack Ma?</a>&nbsp; | The New York Times</li></ul>Stratejik bir alanda konumlanan DeepSeek, 2025 yılına kadar düşük profilli bir şirket olması ve yüksek kârlar yerine Ar-Ge yatırımlarına yönelmesi sayesinde şimdilik siyasi baskılardan kurtulmayı başarıyor. Ancak bunun ne kadar devam edeceği konusunda ciddi soru işaretleri mevcut.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çin neyi farklı yapıyor?</h2>Yapay zeka alanında Çin politikalarını masaya yatıran Chicago merkezli <a fr-original-style="" href="https://macropolo.org/interactive/digital-projects/chinai/chinai-intro/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">MacroPolo'nun araştırmasına göre</a>, Çin’de 2018'den bu yana yapay zeka alanında üniversitelere 2.300'den fazla lisans programı eklendi. Yeni programlar sayesinde, yüksek nüfusunun da desteğiyle Çin üniversiteleri 2020'de ABD'den dört kat daha fazla STEM mezunu verdi.&nbsp;MacroPolo raporu, 2022'ye kadar dünyanın en iyi yapay zeka araştırmacılarının neredeyse yarısının Çin üniversitelerinden geldiğini, ABD üniversitelerinde yetişen araştırmacıların oranının ise küresel toplamın %20'lerine denk geldiğini ortaya koyuyor. Rapora göre, yapay zeka alanındaki Çinli araştırmacıların büyük bir çoğunluğu hâlâ ABD’de çalışırken, Çin'de çalışanların sayısında da artış söz konusu. Bu artışta, ABD’nin ulusal güvenlik endişelerini gerekçe göstererek yapay zeka da dahil olmak üzere belirli alanlardaki Çinli öğrencilerin ABD vizesi almasını zorlaştırması da etkili oluyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Görüş:&nbsp;MacroPolo'nun kurucusu Damien Ma, politik nedenlerle ya da çeşitli gerekçelerle Çin dışına çıkamayan mezunların ülkelerinde kalarak kendi girişimlerini kurduklarını ya da Çin'deki şirketlerde çalışmaya başladıklarının altını çiziyor.&nbsp;</li></ul>Çin hükümetinin politikaları arasında akademi ile işletmeler arasındaki bağların güçlendirilmesi de var. Sidney Teknoloji Üniversitesi'nde Çin pazarını inceleyen Prof. Dr. Marina Zhang, devletin yapay zeka projelerine para akıttığına&nbsp;ve akademisyenleri ulusal yapay zeka girişimlerine katkıda bulunmaya teşvik ettiğine dikkat çekiyor. Zhang, Çin hükümetinin süreçlere bu denli dahil olmasını, uygulanan baskıcı politikalar nedeniyle ülkenin gelişimine yönelik en büyük tehditlerden biri olarak da görüyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çin'de AI sektörünün sorunları ve riskler</h2>Pekin yönetimi, 2020'de Alibaba gibi büyük şirketler üzerinde çok az kontrolü olduğuna karar verdikten sonra Çin teknoloji sektörüne karşı kapsamlı baskılara başladı. Nitekim Alibaba kurucusu Jack Ma, hükümeti eleştirdikten sonra ortadan kayboldu. &nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">DeepSeek'in kurucusu Liang Wenfeng de gene aynı nedenle finansal piyasalara odaklandığı kariyerini yapay zeka alanına çevirdi.</li></ul>Hong Kong Üniversitesi'nde Çin'in teknoloji girişimciliğini inceleyen Prof. Dr. Yanbo Wang, siyasi iradenin kontrolü sayesinde yapay zeka alanının şimdiye kadar beyin göçünden kısmen korunduğunu düşünüyor. Kamu yönlendirmesiyle yakında daha fazla Çin merkezli yapay zeka girişiminin ortaya çıkmasını bekleyen Wang, olumlu sonuçlarına rağmen baskıların hafifletilmesi gerektiğini savunuyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(0, 180, 127); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Pekin son yıllarda büyük teknoloji şirketlerine karşı daha hoşgörülü olsaydı Çin'in yapay zekadaki pozisyonu çok daha farklı olabilirdi."</blockquote>Teknoloji şirketlerindeki işten çıkarmalar ve&nbsp;ABD'de Trump'ın korumacı politikalarının etkisiyle sektörün geleceğine&nbsp;dair yaratılan&nbsp;belirsizlik, bir zamanlar Çin'in en iyi öğrencilerinin ilgi odağı olan teknoloji sektörünün cazibesini azaltıyor. Gençler, özel sektörde risk almak yerine düşük ücretli ancak istikrarlı bir kariyer sunan kamu hizmetlerine yöneliyor.

Pareto İçgörü

Çin'in yıllardır yapay zeka konusunda eğitim sistemine yaptığı yatırımların ilk meyvesi olarak ortaya çıkan DeepSeek, tüm dünyada ses getirdi. Çin'in yaklaşık 10 yıldır uyguladığı yapay zeka politikaları ülkeyi teknolojide bir adım öteye taşırken baskıcı yönetim tarzı soru işaretlerini beraberinde getiriyor. 

Liang Wenfeng ile ilgili hikayeler