Rugby Dünya Kupası başlarken, kadınlarda bu sporun en büyük organizasyonunun temellerinin nasıl atıldığını 1991’deki ilk turnuvaya dönerek birlikte hatırlayalım.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Kadınlarda rugby’nin en büyük sahnesi olan Dünya Kupası, bu yıl dokuzuncu kez perdelerini açıyor. Normal takvimine göre 2021’de düzenlenmesi gereken turnuva, pandeminin sebep olduğu bir yıllık gecikmenin ardından Yeni Zelanda’da başlıyor. Tarihte ilk defa Güney Yarımküre’de düzenlenecek olan kadınlar Rugby Dünya Kupası’nda 12 takım, sporun en büyük kupasını kaldırmak için mücadele edecek.Her ne kadar bu yılki turnuva Rugby Dünya Kupası’nın dokuzuncu edisyonu olsa da 1991 ve 1994’te düzenlenen ilk iki turnuva uluslararası rugby’yi yöneten yapının desteği olmaksızın organize edilen kupalar oldukları için de önemli. İlk kez 1998’deki organizasyonu tanıyan Dünya Rugby Federasyonu (World Rugby, eski adıyla International Rugby Board) ancak 2009 yılında yaptığı bir basın açıklamasıyla 1991 edisyonunun Dünya Kupası kimliğini teslim etti. Bu nedenle Galler’de düzenlenen ilk turnuva, baştan aşağı politik bir tarihi olan rugby sporundaki toplumsal mücadelelerin en önde gelenlerinden birini yansıttığı için kayda değer.Bu yazının merkezinde, olması gerektiği yılda düzenlense önümüzdeki turnuvanın 30. yıldönümüne denk gelecek olan ilk Rugby Dünya Kupası var. Kadınlarda rugbynin ilk büyük küresel organizasyonunun, Cardiff’te 1991 yılının Nisan ayında dokuz güne yayılarak düzenlendiği koşulları ve turnuvada yaşananları birlikte hatırlayalım.İlk adımlar<img src="https://images.aposto.com/2022/9/3/1665008571769.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">ITVErkeklerde ilk Rugby Dünya Kupası’nın 1987’de düzenlenmesi ve gördüğü ilgi, küresel çapta rugby takımlarını bir araya getiren bir turnuvanın kadınlarda sporun gelişimi için önemli bir rol oynayacağı düşüncesini kuvvetlendirmişti. Women’s Rugby Football Union’ın o dönemki başkanı Deborah Griffin, Richmond’da beraber rugby oynadığı takım arkadaşları Sue Dorrington, Alice Cooper ve Mary Forsyth ile güçlerini birleştirerek Dünya Kupası’nın temellerini atmaya başladı. İlk iş olarak çeşitli ülkelerin rugby federasyonlarına faks çekerek katılmaları durumunda konaklamalarını karşılayacaklarını söylediler.Turnuvanın yeri içinse Galler’in başkenti Cardiff seçilmişti. Katılması beklenen ülkelerin çoğu Avrupa ülkesi olduğu için turnuvanın da Avrupa kıtasında düzenlenmesi halihazırda büyük olasılıktı. Turnuvanın temelini atan dört ismin de İngiliz olmaları Britanya’nın Rugby Dünya Kupası’na ev sahipliği yapacağını kesinleştirmişti. Galler ve Cardiff ise öğrenci yurtlarının uygunluğu nedeniyle gelen takımları ağırlamak için biçilmiş kaftandı.Ancak turnuva için yeterli finansal destek toplanamamıştı. Griffin ve arkadaşları, daha önce iletişim kurdukları rugby federasyonlarına bir tur daha faks çekerek konaklamayı karşılayamayacaklarını ve turnuvanın büyük ihtimalle iptal edileceğini söylemeye başladılar. Ancak aldıkları yanıtları umut vericiydi: “Endişelenmeyin, yine de geliyoruz!”. International Rugby Board’un (IRB) turnuvaya mesafesi nedeniyle ikircikli olan Fransa’nın da kura çekimine dakikalar kala katılacağını teyit etmesiyle 12 takımlı turnuva tablosu tamamlandı. Böylelikle ilk Rugby Dünya Kupası sekiz Avrupa ülkesi, Yeni Zelanda, Kanada, Japonya ve ABD’nin katılımıyla başladı.Sovyetler'e merhaba ve elvedaSovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB), özellikle Gürcistan Sovyeti’nin Fransa Komünist Partisi’yle (PCF) yakın ilişkileri sayesinde oluşan bir rugby kültürü vardı ancak ülke uluslararası rugby’ye hep mesafeli durmuştu. Bunun en önemli sebebiyse apartheid Güney Afrikası’nın spordaki konumuydu. Örneğin Güney Afrika’nın IRB üyeliği nedeniyle Sovyetler Birliği 1987’deki ilk erkekler Rugby Dünya Kupası’na katılmamıştı.Ancak kadınlar Rugby Dünya Kupası IRB tarafından tanınmadığı için katılmalarında bir beis yoktu. Böylelikle SSCB’nin dağıldığı yıl olan 1991, aynı zamanda onların rugby’deki en büyük turnuvaya katılımlarına tanıklık etti. Sovyet rugbyciler turnuvadaki en yoksul takımlardan biri olarak Cardiff’e geldiler, bu nedenle konaklama gibi masrafları karşılamak için yanlarında getirdikleri içkileri satmaya başladılar. Bunun üzerine takımın kaldığı otele giden gümrük polisi ise ancak turnuva yetkililerinin araya girmesiyle Sovyet rugby oyuncularını rahat bıraktı.Bundan sonra yerel dükkanların desteğiyle ihtiyaçlarını karşılayan SSCB takımına, Galler oyuncularından Bess Evans’ın annesi de 100 pound vererek yardımcı olmuştu. Sovyetler bütün maçlarını kaybetse de ilk Rugby Dünya Kupası’nda yer almasıyla uluslararası rugby tarihine adını yazdırarak Galler’e veda etti.Turnuvanın öyküsü<img src="https://images.aposto.com/2022/9/3/1665008621934.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="3.64" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Scrum Queensİlk Rugby Dünya Kupası’nda takımlar arası güç dengesi oldukça eşitsizdi, öyle ki yapılan 22 maçın 13’ünde mağlup olan taraf skor kaydedememişti. En çekişmeli geçen maç ise ev sahibi Galler’in Kanada’yla 9-9 berabere kaldığı mücadeleydi.Turnuvanın önüne çıkan bir başka engel ise hava koşullarıydı. 1991 genel olarak kuru bir yıl olmasına karşın, Nisan ayında Galler’de ortalama aylık yağışın %150’si kadar yağmur yağmıştı. Martyn Thomas’ın, ilk Rugby Dünya Kupası üzerine yazdığı World in Their Hands kitabında bahsettiğine göre üniversite yurtlarından ucuza faydalanabilmek için seçilen takvim maçlar için neredeyse büyük bir talihsizliğe yol açıyordu. Turnuva yönetimi hakemlerin her maç için ayrı ayrı koşulları değerlendirmesine karar verdi. Yine de oynanamayan maç çıkmadı ve yağmurlu havaya rağmen turnuva tamamlanabildi.Turnuvanın yarı finalinde büyük bir sürprize imza atarak Yeni Zelanda’yı 7-0 mağlup eden ABD finale yükseldi. Finalde karşısında, turnuvayı düzenleyen isimlerden Sue Dorrington’ın da forma giydiği İngiltere’yi bulan ABD, Cardiff Arms Park’ta yaklaşık 3000 kişinin izlediği mücadeleyi 19-6 kazanarak ilk Rugby Dünya Kupası’nda mutlu sona ulaşan taraf oldu. İngiltere ilk yarıyı 6-3 önde kapatsa da ABD ikinci yarıda Claire Goodwin’in iki, Patty Connell’ın ise bir try’ıyla ve Chris Harju’nun iki başarılı conversion vuruşuyla skoru lehine çevirerek şampiyon oldu. ABD’nin, Galler’de doğan koçu Kevin O’Brien ise bu şampiyonlukla ev sahibi ülkenin Rugby Dünya Kupası kazanan ilk ismi olmuştu.Her ne kadar Rugby Dünya Kupası’nı düzenlemek masraflı olsa da turnuva sonunda düzenlenen bir yemek ve İngiltere Rugby Federasyonu’nun daha önce söz verdiği üzere karşıladığı masraflarla organizasyonun giderleri büyük oranda karşılandı. Bir sonraki turnuva erkekler Dünya Kupası’yla çakışmaması için üç yıl sonra, 1994’te düzenlendi. Böylelikle bu yıl geçmişi 30 yılı aşan Rugby Dünya Kupası’nın temelleri atılmış oldu.<img src="https://images.aposto.com/2022/9/3/1665008808344.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.49" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">World Rugby

Kökler

İrlanda erkek rugby milli takımı, Dublin’deki Lansdowne Stadyumu’nda ağırladığı Yeni Zelanda’yı 29-20 yenerek birçoklarınca dünyanın en iyi takımı olarak gösterilen All Blacks’e karşı tarihindeki üçüncü galibiyeti aldı.İrlanda, geçtiğimiz yıldan beri milli takımda oynayan Maori oyuncusu James Lowe’un 13. dakikadaki tryıyla 5-0 öne geçti. Yeni Zelanda’nın yıldız fly-half’ı Beaduen Barrett’ın 21. dakikada sakatlanarak oyundan çıkmasıyla rüzgâr İrlanda lehine dönmüş gibi görünse de, ilk yarıyı önde kapatan 10-5’lik skorla All Blacks oldu.&nbsp;İkinci yarıya hızlı başlayan İrlanda, Ronan Kelleher ve maçın oyuncusu seçilecek olan Caelan Doris’in trylarıyla skoru lehine çevirmeyi başardı. Maçın son bölümü ise Jordie Barrett ve Joey Carbery arasında bir penaltı düellosu olarak geçerken, Carbery’nin hata yapmaması sayesinde İrlanda Yeni Zelanda’ya kendisini yakalama fırsatı vermeyerek sahadan galip ayrılan taraf oldu.Maç boyu hücumda çok baskın olan İrlanda, rakip 22 metre içerisinde toplam 8 dakika 3 saniye geçirirken Yeni Zelanda için bu süre 37 saniyede kaldı. İrlanda bu sonuçla birlikte toplam 33 kez karşı karşıya geldiği Yeni Zelanda’yı üçüncü kez mağlup etti. Bu üç galibiyetin tamamı son beş yılda gelirken, İrlanda en son 2018’de yine Dublin’de oynanan test maçında kazanan taraf olmuştu. Bu aynı zamanda koç Andy Farrell’ın da İrlanda’nın başında aldığı en büyük zafer oldu.&nbsp;Yeni Zelanda’ya karşı 2019 Rugby Dünya Kupası çeyrek finalinde alınan mağlubiyet bir önceki antrenör Joe Schmidt döneminin sonunu getirmiş, takımın başına Farrell geçmişti.

DUBLIN HAVASI

19 Eylül 2015 günü, Rugby Dünya Kupası’nın ikinci gününde, herkes akşamki Fransa-İtalya maçını beklerken, Japon seyirciler için dünya sadece Brighton’dan ibaretti. 80 dakikalık süre dolmuştu ve Japonya 32-29 gerideyken galibiyeti getirecek try için hücum ediyordu.&nbsp;84. dakika dolarken Karne Hesketh tryı buldu ve Japonya’ya mucize galibiyeti getirdi. Medyada verildiği ismiyle, ‘Brighton Mucizesi’nden sonra Japonya erkeklerde rugbynin elit ülkelerine giderek yaklaşmaya devam etti ve ev sahipliği yaptığı 2019 Rugby Dünya Kupası’ndan sonra da World Rugby tarafından en üst kategori olan Tier I grubuna yükseltildi. Japonya Kasım testleri sezonunu Dublin’de İrlanda karşısında açarken, birlikte Japonya erkek rugby milli takımının bugünlere yolculuğuna bir göz atalım.İLK ADIMLARJaponya’da rugbynin geçmişi 19. yüzyılın ortasına kadar uzanıyor. Bu anlamda Japonya’da rugbynin tarihi Fransa, Yeni Zelanda ve Güney Afrika gibi ülkelerden dahi daha eski.&nbsp;Japonya’nın uluslararası alanda izolasyon politikasının 1854’te bitmesiyle, Batı Avrupa ve Amerika’dan ticaret ve donanma gemileriyle birlikte aralarında rugbynin de olduğu sporlar da Japon kıyılarına ulaşmıştı. Bununla bağlantılı olarak, geçtiğimiz yıllarda keşfedilen bir belge Japonya’da rugbynin tarihini 1866’ya kadar götürüyordu. Buna göre, rugby Japonya’da ilk defa, Yokohama kentinde oynanmıştı.20. yüzyılın başında, 1902’de, İngiltere ile imzalanan ittifak anlaşması ise rugbynin Japonya’da iyice yaygınlaşmasını sağladı. Bu dönemde Japonya’da 1500’den fazla rugby kulübü açılmıştı ve kayıtlı oyuncu sayısı 60.000’e ulaşmıştı. 1917’de ülkedeki en önemli rugby turnuvalarından olan Ulusal Liselerarası Şampiyona başladı, 1926’nın sonlarında da ülkenin rugby federasyonu resmi olarak kuruldu ve erkek milli takımın temelleri atıldı. 1930’lardan itibaren ise, rugbynin popülaritesinde bir düşüş olmasa da faşist yönetim sporun yabancı bir unsur olduğunu düşünerek oynanmasını engellemeye çalışıyordu. Arkasındaki kamu desteği nispeten kuvvetli olduğu için rugby tam olarak yasaklanamadı ancak tokyu ismiyle daha ‘millileştirilmiş’ bir versiyonu oynanmaya başlandı.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1636187199893.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.88" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Irish TimesYENİ JAPONYA, YENİ RUGBYSavaş sonrası diğer takım sporlarında olduğu gibi rugby de hızlı bir restorasyon sürecine girdi. Aynı <a fr-original-style="" href="https://serbestatis.co/savas-sonrasi-yeni-ulke-ve-yeni-voleybol/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; text-decoration-skip: objects; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">voleybolun</a> geçirdiği dönüşüm gibi rugby de özel sektörün müdahalesiyle büyüyordu, örneğin Kobe Steel Şirketi'nin işçilerini rugby oynamaya yönlendirmesi bunun ilk örneklerinden biriydi. Bir yandan da sporun okullarda yaygınlaşması devam ediyordu, 1960’ta bunun en kaydadeğer adımlarından biri olarak Üniversitelerarası Rugby Şampiyonası düzenlenmeye başladı. 1970’lerden itibaren ülkedeki lise ve üniversitelerin önemli bir kısmının rugby programları olmuştu.Bütün bunlar uluslararası alanda da meyvesini vermeye başladı. Japonya önce 1969’da düzenlenmeye başlayan Asya Rugby Şampiyonası’nda 1980’e kadar üst üste yedi şampiyonluk kazandı, ardından da 1980’lerin sonlarında düzenlenmeye başlayan Rugby Dünya Kupası’nın düzenli bir katılımcısı oldu. 1983’te Galler karşısında iyi bir mücadele veren ancak 29-24 yenilen Japonya artık domestik gelişimini tamamlamış ve dünya rugby arenasına adımını atmıştı.MUCİZE YILLARIAncak Japonya rugbysindeki bu atılımın 1980’lerde gittikçe hız kazanan neoliberalleşmeyle de çok ilgisi vardı. Rugbynin ülkedeki en büyük itici gücü her zaman şirketler olmuştu ve bu şirketler rugby takımlarında ‘gizli profesyonel’ sporcular oynatmaya başlamışlardı.&nbsp;Buna göre bu kuruluşlar yabancı oyuncuları şirket çalışanı olarak transfer ediyordu ve bunlar rugby oynamaları karşılığında yerel ücretin yaklaşık iki katı maaş alıyorlardı. 1990’ların ortasına gelindiğinde Japonya’da rugby oynayan 100’den fazla yabancı oyuncu vardı ve bunların yaklaşık yüzde doksanından fazlası ‘gizli profesyonel’ olarak kategorize edilebilirdi.Bunlarla birlikte Japonya rugby milli takımının uluslararası alanda kendini göstermesi ancak 2015’i buldu. 2014’te İtalya’yı Tokyo’da yenerek büyük bir sürprize imza atan Japonya, daha önce iki dünya şampiyonluğu bulunan Güney Afrika’ya karşı Dünya Kupası’nda alınan mucize galibiyetle birlikte bir anda dünya rugby gündeminin merkezine oturdu.&nbsp;Japonya, B grubunda yaptığı dört maçın üçünü kazansa da gruptan çıkan takımlar averajla Güney Afrika ve İskoçya oldu. Japonya böylelikle erkekler Rugby Dünya Kupası tarihinde pozitif maç kaydına sahip olmasına rağmen gruptan çıkamayan ilk takım olmuştu.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1636187258844.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Bleacher ReportJaponya, 2016’da ise Rio’da, Olimpiyat Oyunları’nda ilk defa yer alan 7’li rugbyde, erkeklerde grup aşamalarında Yeni Zelanda’yı, çeyrek finalde ise Fransa’yı yenerek bir başka sürprize imza attı ve yarı finale yükseldi. Madalya kazanamasalar da bu ülke rugbysi için önemli bir dönüm noktasıydı. Japonya’nın 2019’da ilk defa ev sahipliği yapacağı Rugby Dünya Kupası’ndan umutlu olmak için birden fazla sebebi vardı.Bu umutlar da boşa çıkmadı. Japonya önce, bir önceki yıl Six Nations’da Grand Slam yapan ve Yeni Zelanda’yı yenen İrlanda’yı Fukuroi’deki Shizuoka Stadyumu’nda 19-12 ile yendi ve bir başka mucizeye imza attı, daha sonra da Hagibis Tayfunu’nun oynanmasını riske attığı maçta İskoçya’yı 29-21 yenerek A grubunu namağlup lider tamamladı ve ilk kez erkekler Rugby Dünya Kupası’nda çeyrek finale yükseldi.&nbsp;Yarı finalde Güney Afrika’ya karşı sadece üç puan kaydedebilseler de 2019 Dünya Kupası Japonya rugbysi için önemli bir eşik oldu. 2000’lerde uygulanmaya başlanan ve oyuncuların bazen bir saatten uzun süre bütün sahayı koşuyla kat ederek pas oyunları geliştirdikleri antrenman sistemi meyvesini vermişti ve Japonya bu oyunla iki önemli galibiyet almıştı.Japonya bütün bunların karşılığını 2020’de uluslararası rugbynin en üst seviyesi olan Tier I kategorisine yükseltilerek aldı. Ancak Japonya rugbysi sorunlardan da azade değil. 2019’daki Dünya Kupası için yapılan stadyumlar, zaten 2011’deki deprem ve tsunamiyle sarsılan kamu bütçesini iyice olumsuz etkiledi ve 2021’de pandeminin ortasında düzenlenen Olimpiyat Oyunları’yla birlikte eleştirilerin odağı oldu.&nbsp;Öte yandan yukarıda anlatılan başarıların tamamının erkek milli takımının başarıları olduğunun altını çizmekte fayda var. Japonya’nın dünyada rugby oynanan en eski yerlerden biri olmasına karşın kadın milli takımı ancak 1991’de kuruldu ve 1994’ten beri Dünya Kupası’nda grup aşamasında galibiyet elde edemedi. Böyle olunca, rugbydeki toplumsal cinsiyet eşitsizliği de çözülmesi gereken önemli bir sorun olarak kalmaya devam ediyor.

Rugby Dünya Kupası ile ilgili hikayeler