<a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/in/mine-durusu-tanriover-53015336/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver</a>Gözümüz gezegenimizin üzerinde. Dünyamız hasta ve <a fr-original-style="" href="https://science.nasa.gov/climate-change/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yaşamsal bulguları</a> giderek bozuluyor. Soluduğu hava kirli, içtiği su mikroplastiklerle, gıdaları pestisitlerle dolu. Üstelik de akciğerleri olan ormanlarını hızla kaybediyor. Her geçen gün ateşi biraz daha yükseliyor. Gezegenimizin mikrobiyotası oluşturan canlılar, yani biyoçeşitlilik, giderek azalıyor. Ve şunu artık çok net biliyoruz: hasta bir gezegende insanların sağlıklı olma şansı yok. Bu tablo karşısında da biz sağlık profesyonellerine hastanelerimizden, ofislerimizden, kliniklerimizden çıkıp gezegenimizin sağlığı için mücadele etme ve bize emanet edilen insanların sağlığı için farklı bir mesleki sorumluluk alma zorunluluğu doğuyor.&nbsp;İşte <a fr-original-style="" href="https://yuvamdunya.org/tr/projeler/yuvam-dunya-iklim-klinigi-2439" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İklim Kliniği</a> tam bu motivasyonla Yuvam Dünya Derneği çatısı altında 2023 yılında başlatılmış olan bir hareket. Bir hareket olarak nitelendirmemin nedeni ise sağlık sistemini iklim krizinin etkilerine dirençli ve düşük karbon ayak izine sahip bir yapıya dönüştürme vizyonu. Dönüşümü sağlamak için ise eğitim, veri üretimi, farkındalık çalışmaları, bol bol saha uygulaması ve merkezine iklim savunuculuğunu alan bir topluluk ve etki ağı oluşturulması gerekiyor. İklim Kliniği, sağlam bir akademik yapı ve etkiyi yaygınlaştıracak güçlü bir sivil toplum kuruluşunun birlikteliği ile kurulmuş, ‘iklim krizinin bir sağlık krizi olduğunu’&nbsp;tekrar tekrar vurgulayan, aynı zamanda ‘gezegene iyi gelen bize de iyi gelir’&nbsp;mottosuyla hareket eden bir gönüllü topluluğu ile dönüşüme öncülük etmeyi amaçlıyor. Hacettepe Üniversitesi ve Koç Üniversitesi’nin Yuvam Dünya Derneği ile imzaladıkları iş birliği protokolleri ile çıkılan yolda “İklim Kliniği” ismi tescillenmiş, kendi iletişim <a fr-original-style="" href="https://www.linkedin.com/company/the-climate-clinic/posts/?feedView=all" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kanalları</a> ve etki ağı olan bir yapı. Her gün ziyaret edilen fiziksel bir klinik olmasa da etkisi şimdiden binlerce kişiye ulaşmış durumda. Sizlere İklim Kliniği’nde neler yaşandığını örneklerle anlatmak isterim.<img src="https://images.aposto.com/2026/3/2/1777372116839.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.23" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">"İklim Krizi Arka Planında Sürdürülebilir ve Dirençli Bir Sağlık Sistemi" &nbsp;sempozyumundan bir kareEğitim ve topluluk oluşturma amacıyla 2023 yılında gerçekleştirilen ilk <a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=p1_7yXuqu80" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İklim Kliniği konferansında</a> çoğu öğrenci olan yaklaşık 1500 kişi çevrimiçi buluşmaya katıldı. Ülkemizden ve yurtdışından seçkin bilim insanlarının, toplum sağlığı uzmanlarının, öğrenci temsilcilerinin, sanatçıların, yazarların katıldığı konferans hakkında sosyal medyada 115 binde fazla gönderi ile 15 milyon kişiye erişim sağlandı. Bu konferansın sınırları aşan etkisi biz sağlık profesyonelleri ve bilim insanlarına iklim iletişiminde salt bilimsel bilginin yaygınlaştırılmasının yeterli olmadığını, edebiyat ve sanatın milyonlara ulaşan gücünü yanımıza almamız gerektiğini bir kez daha gösterdi. Keza aynı şekilde İklim Kliniği Bilim Kurulu üyeleri tarafından yazılan bilgilendirici bültenler yaklaşık 10 milyon kişiye gerek ulusal gazeteler gerekse de çevrimiçi yayınlar kanalıyla ulaşarak sivil toplum kuruluşlarının bilim iletişimindeki yadsınamaz rolünü bizlere hatırlattı. İklim Kliniği konferansları 2024 ve 2025 yılında da değişik temalarla sağlık profesyonellerini iklim alanında çalışan bilim insanları, akademisyenler ve savunucularla bir araya getirmeye devam etti.&nbsp;Dirençli ve düşük karbon ayak izine sahip bir sağlık sisteminin en önemli yapıtaşlarından birisi elbette ki farkındalığı, bilgi düzeyi ve hazır bulunuşluğu yüksek bir sağlık iş gücüdür. ‘İklim akıllı’ olarak tanımlanan bu iş gücünün yetişmesi ve değişen dünya koşullarına yanıt verecek bir sağlık hizmeti sunması için de tıp ve sağlık eğitiminin her düzeyinde bir yenilik ve dönüşüm gerekmekte. İşte bu amaçla “İklim Kliniği” çatısı altında 2023 yılında bir “İklim Müfredatı Geliştirme ve Uygulama” projesi başlattık. Türkiye'de sağlık bilimleri ve tıp alanında iklim krizinin sağlık üzerindeki etkileriyle başa çıkabilecek bir müfredat olmadığı, dünyada iyi uygulama örnekleri olduğu ve öncelikle iklim ve sağlık alanındaki eğitim programlarını uygulayabilecek bir eğitici havuzuna ihtiyaç duyulduğunu ortaya koyduk. Bu doğrultuda yetkinlik alanları tanımlanmış, halihazırdaki tıp ve sağlık programlarına entegre edilebilecek örnek içerikler sunduk. Bu çalışmamız doğrultusunda “Mezuniyet Öncesi Tıp Eğitimi Ulusal Çekirdek Eğitim Programını” gözden geçirip 2025 yılında “Tıp Fakültesi Dekanları Konseyi Yürütme Kurulu”’na önerilerimizi ilettik. Pilot bir uygulama olarak da Hacettepe Üniversitesi’nde mesleklerarası bir seçmeli ders olarak “İklim Krizi ve Sağlığımız” dersini hayata geçirdik. Aynı zamanda da Springer yayınevi tarafından yayınlanan <a fr-original-style="" href="https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-93177-2" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Climate Change and Health: Perspectives from Developing Countries</a> isimli kitapta “Strengthening the Resilience of the Turkish Healthcare Systems Through a Novel Climate and Health Curriculum” başlıklı bölüm ile çalışmalarımızın uluslararası düzeyde de görünür olmasını sağladık. Yuvam Dünya Derneği’nin 2026 yılında <a fr-original-style="" href="https://planetaryhealthalliance.org/member-organizations/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Planetary Health Alliance’a</a> üye olması ile de İklim Kliniği uluslararası arenada ismi anılan bir girişim haline geldi.&nbsp;İklim Kliniği alanını sadece çevrimiçi toplantılar ya da salonlarla sınırlamadı, sahaya da inerek değişik meslek gruplarından sağlık çalışanlarıyla, yerel yönetimlerde politikaya yön veren kişilerle ve sahadaki uzmanlarla da buluştu. Ankara’da pilot bölge olarak seçilen bir alandaki “Aile Sağlık Merkezi” çalışanlarına yönelik olarak 2024 yılında düzenlenen “İklim Krizi ile Mücadelede Atık Yönetimi” eğitiminin ardından Aile Sağlık Merkezleri’ndeki atık yönetimini iyileştirmek için başlatılan projede sağlık hizmeti kaynaklı evsel ve biyolojik atıkların sistemsel bir dönüşümle büyük oranda azaltılabileceğini, ilaç kutuları ve şişeleri gibi atıkların kaynağında doğru şekilde ayrıştırıldığında geri dönüştürülebileceğini gördük. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ile yürüttüğümüz “<a fr-original-style="" href="https://gaziantepism.saglik.gov.tr/TR-338207/iklim-degisikligi-saglik-egitici-egitimi-gerceklestirildi.html" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İklim Krizi &amp; Sağlık Kapasite Geliştirme Eğitimi</a>” nde topluma doğrudan dokunan uzmanlara üç gün boyunca hem bilgi düzeylerini artıracak hem de öğrendiklerini davranışa ve gerçek yaşam projelerine dönüştürecek bir topluluk eğitimi düzenledik. Elbette, tüm bunlar olurken üniversiteler, sağlık kuruluşları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları, meslek ve uzmanlık dernekleri ile iş birliği alanımızı gün be gün genişlettik.İklim Kliniği, sağlık sistemimizin sürdürülebilir, gezegensel krizlere ve strese hazırlıklı, şoklar karşısında dayanıklı olması için kapasite geliştirmeyi amaçlayan; her meslekten, her düzeyden, her alandan insanları bir araya getiren ve bu anlamda ülkemizdeki büyük bir boşluğu dolduran bir gönüllü hareketi olmanın gururunu yaşıyor. Sivil toplum, akademi, kamu ve özel sektörü bir araya getirerek bir bilgi, deneyim ve iletişim köprüsü kuruyor. İklim Kliniği bundan sonrasında da eğitici eğitimleri, sağlıkla yaşanabilir kentler için saha projeleri ve politikaya yön verecek üst düzey buluşmaları da faaliyetlerine ekleyerek yoluna devam edecek. Sizleri de bu yolda yanımızda görmek, desteğinizi almak ve faaliyetlerimizin yaygınlaştırılmasıyla etkimizi dalga dalga büyütmek için&nbsp;İklim Kliniği’ne bekliyoruz.&nbsp;

Dünyahali

Bu klinikte hem size hem gezegene iyi gelecek uygulamalar yapılmaktadır

İklim Kliniği’ne Hoşgeldiniz

• Araştırma bağırsak sağlığına zarar veriyor: Bilim insanları, bağırsak sağlığına toksik olabilecek 168 yaygın kimyasalın belirlendiğini açıkladı.<ul><li>Araştırmada, bu kimyasalların gıda, temizlik ürünleri ve kişisel bakım ürünlerinde bulunduğu tespit edildi.</li><li>Bilim insanları, bu kimyasalların bağırsak mikrobiyotasını olumsuz etkileyerek sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurguladı.</li><li>Araştırmanın sonuçları, gıda güvenliği ve halk sağlığı açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor.</li></ul>

Canlı Gündem

<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(220, 142, 129); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(220, 142, 129); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Kasım 2022’de, İsviçreli bilim insanları Etiyopya kırsalından merakla beklenen bir paketi açtılar. İçi bok doluydu.Halk sağlığı araştırmacısı Abdifatah Muhummed, insan bağırsağı bakterilerinin çeşitliliğini korumaya yönelik küresel bir çabanın parçası olarak iki aydır Etiyopya'nın Somali Bölgesi'ndeki ücra, çobanlık yapan bir topluluktaki çocuklardan dışkı örnekleri topluyordu. Her örneği dört tüpe ayırdı, -80 santigrat derecede dondurdu ve ikisini Avrupa'ya gönderdi.Trilyonlarca bakteri, mantar ve diğer mikroplar sindirim sisteminde yaşar. Birçoğu insan sağlığı için faydalıdır- örneğin metabolizmamız ve bağışıklık sistemimiz üzerinde olumlu etkileri vardır. Ancak çeşitlilikleri sanayileşme, kentleşme ve çevresel değişimlerin tehdidi altındadır.</blockquote>Bu satırlar, Wired dergisinin Ocak-Şubat 2023 sayısında yayınlanan “<a fr-original-style="" href="https://www.wired.com/story/microbiota-vault/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İnsan Bağırsaklarında Kitlesel Bir Yok Oluş Gerçekleşiyor</a>” başlıklı yazının girişinden. <a fr-original-style="" href="https://www.wired.com/author/sabrina-weiss/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Sabrina Weiss</a>’a ait bu yazı, bakteri çeşitliliğindeki kitlesel yok oluş tehdidine/riskine karşı dünyanın dört bir yanından toplanan, dondurulan ve depolanan kakaları merkezine alan Mikrobiyota Bankası Projesi (Microbiota Vault Project) ile ilgili. Bu proje kapsamında yukarıdaki alıntıda ismi geçen Abdifatah Muhummed gibi araştırmacıların farklı ülkelerden ve coğrafyalardan gönderdikleri insan dışkısı örneklerinin gelecekte yapılacak bilimsel araştırmalar için muhafaza edileceği bir “Biyobank” kurulması hedefleniyor. Çünkü giderek azalan bu bakteri çeşitliliğin korunması ilerde farklı hastalıklara karşı çözümlerin üretilebilmesi için hayati öneme sahip.İki sene içinde faaliyetlerine başlaması öngörülen bu Biyobank’ın dünyada modernleşmenin etkilerinin daha az hissedildiği yerlerden gönderilecek kakalara özellikle ihtiyacı olacakmış. Bunun sebebi de gayet basit. Çünkü bu bölgelerde yaşayan insanların beslenme alışkanlıkları (daha az makarna, şeker, pirinç, et, margarin, antibiyotik! Ve daha çok lifli besin yemek!) hâlâ dünyanın birçok yerine göre daha fazla farklılık gösterdiği için mikrobiyotalarındaki ve dolayısıyla kakalarındaki bakteri çeşitliliği çok daha fazlaymış.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2023/0/5/1674814991581.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.41" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Mikrobiyota Bankası Projesi kapsamında analiz için hazırlanan gaita örnekleri<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Fekal mikrobiyota transplantasyonu (sağlıklı gaitanın bağırsak hastalığı olan bir diğer kişiye nakli) başta olmak üzere insan dışkısının tıbbi araştırmalar ve operasyonlar için giderek artan önemi hakkında daha fazla bilgi almak isterseniz, size Emily Eakin’in 2014’te New Yorker’da yayımlanan “<a fr-original-style="" href="https://www.newyorker.com/magazine/2014/12/01/excrement-experiment" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Dışkı Deneyi</a>” başlıklı yazısını tavsiye ederiz. İnsan dışkısının son yıllarda tıp alanında nasıl değerli bir meta hâline geldiğini anlatan bu yazıda ayrıca MIT’li doktora öğrencilerinin kurduğu ve bugün de kâr amacı gütmeden faaliyet gösteren <a fr-original-style="" href="https://openbiome.org/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">OpenBiome</a> gaita bankasının öyküsünü bulabilirsiniz. Giderek büyüyen ve küreselleşen bu banka aracılığıyla temin edilen kakalar sayesinde bugüne kadar 65.000’den fazla hasta fekal mikrobiyota transplantasyonu yoluyla tedavi olmuş.<img src="https://images.aposto.com/2023/0/5/1674815065418.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.63" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Openbiome projesinin websitesinden<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu arada kurulması planlanan Biyobank için uygun mekân arayışlarında Kuzey Kutbu yakınlarındaki <a fr-original-style="" href="https://www.regjeringen.no/en/topics/food-fisheries-and-agriculture/svalbard-global-seed-vault/id462220/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Svalbard Dünya Tohum Bankası</a> örnek olarak alınan kuruluşlar arasındaymış. Biliyorsunuz binlerce tohumun muhafaza edildiği dünyanın en büyük tohum bankası, iklim değişikliği, çevre krizi ve bunların sebebiyet verdiği türlü afetlerle büyük tehdit altındaki genetik çeşitliliğin korunması için dünyadaki en önemli inisiyatiflerden.Modernliği şekillendiren doğa ve kültür ayrımı modern bilimi de biçimlendirdi. Doğa bilimleri ile sosyal bilimleri birbirinden kopardı. Dilbilimciler kendi koridorlarında bitkileri çalışırken botanikçiler onlardan çok ayrı binalardaki laboratuvarlarında bitkileri çalıştılar. İki bilgi biçiminin birbiriyle bağlantılı olacağı kimsenin aklına gelmedi. Çok kültürlülük eleştirel sosyal bilimcilerin post yapısalcı aşırı teorik dillerinin içine gömülü bir kavramdı ve bu kavramı biyolojide kullanmak kimsenin aklına gelmedi. Aklımıza gelmeyen başımıza gelince, yani başkasının kakasına muhtaç hâle gelince, dünyanın ücra bir köşesinde çok az sayıda hiç de modern olmayan bir topluluğun konuştuğu dilin kaybolması bize zarar vermeye başlayınca, devran değişir mi acaba yavaş yavaş?[Son bir not: Zappa Zamanlar’da daha önce “Sindiremediklerimize Dair” başlıklı yazımızla bokun sosyal ve kültürel tarihini değerlendirmiştik. Henüz okumadıysanız ve konu ilginizi çekiyorsa yazıya <a fr-original-style="" href="https://aposto.com/i/sindiremediklerimize-dair" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a>&nbsp;ulaşabilirsiniz.]

Zappa Zamanlar

İki sene içinde faaliyetlerine başlaması öngörülen bu Biyobank’ın dünyada modernleşmenin etkilerinin daha az hissedildiği yerlerden gönderilecek kakalara özellikle ihtiyacı olacakmış.

mikrobiyota ile ilgili hikayeler