Aralık 2019'dan beri Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women) koordinasyonuyla Reklamverenler Derneği ve Reklamcılar Derneği liderliğinde yürütülen platformla tanıştın mı?&nbsp;Unstereotype Alliance Türkiye, Brezilya, Hindistan, Japonya, Kenya, Meksika, Güney Afrika, Türkiye, BAE, Avustralya, Nijerya ve Birleşik Krallık'taki ulusal bölümler de dâhil olmak üzere toplam 230 üyesiyle reklamlardaki toplumsal cinsiyete dayalı olumsuz kalıp yargıları dönüştürmeyi amaçlıyor.Effie Awards Türkiye Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Araştırması 2021 sonuçlarının güncel sonuçları <a fr-original-style="" href="https://link.aposto.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0by5jb20vY2xpY2s/c291cmNlPXdlYiZwdWJsaXNoZXI9NWVkM2VjZDZjNWE4NmNjZDFlMjRjYTRhJm5ld3NsZXR0ZXI9NWUyZTBmMTJkMzYyYzIwYmI5Yzk1MTkwJmlzc3VlPTYyOWY2OTY5ODc2OWM4MDAwNmJlYjM0MiZzdWJzY3JpYmVyPXVuZGVmaW5lZCZzdG9yeT02MmEzM2Q0MmU1NGI5NDAwMDcwNDIxZDQmYXV0aG9yPTYwZDVhNzJjNGE0NDE4MDAwNjJhZGRmYSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZ3d3cucnZkLm9yZy50ciUyNTJGdXBsb2FkcyUyNTJGMjAyMiUyNTJGMDUlMjUyRmVmZmllMjAyMV9hcmFzdGlybWFyYXBvcnVfaHlwZXJsaW5rLnBkZg==" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yayımlandı</a>. Geçtiğimiz yılın verileriyle yapılan araştırmanın grafik hâliyse aşağıda:<img src="https://images.aposto.com/2022/5/2/1655228249194.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.16" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Effie Awards Türkiye 2020 sonuçları, Kaynak: Unstereotype Alliance Türkiye tarafından hazırlanan&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://link.aposto.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0by5jb20vY2xpY2s/c291cmNlPXdlYiZwdWJsaXNoZXI9NWVkM2VjZDZjNWE4NmNjZDFlMjRjYTRhJm5ld3NsZXR0ZXI9NWUyZTBmMTJkMzYyYzIwYmI5Yzk1MTkwJmlzc3VlPTYyOWY2OTY5ODc2OWM4MDAwNmJlYjM0MiZzdWJzY3JpYmVyPXVuZGVmaW5lZCZzdG9yeT02MmEzM2Q0MmU1NGI5NDAwMDcwNDIxZDQmYXV0aG9yPTYwZDVhNzJjNGE0NDE4MDAwNjJhZGRmYSZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZlY2EudW53b21lbi5vcmclMjUyRnNpdGVzJTI1MkZkZWZhdWx0JTI1MkZmaWxlcyUyNTJGMjAyMi0wNSUyNTJGVW5zdGVyZW90eXBlJTI1MjUyMEFsbGlhbmNlJTI1MjUyMFR1cmtleSUyNTI1MjBQbGF5Ym9vayUyNTI1MjBQdWJsaWMucGRm" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Pazarlama İletişimi Oyun Kitabı</a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom-style: none; clear: both; -webkit-user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Konuya geniş açıdan bakalım: Ne tüketiyoruz? Ne görüyor ve işitiyoruz? Peki onlardan ne anlıyoruz? <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/sakaerka" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Doç. Dr. Erkan Saka</a>, bilgiye ve dolayısıyla yanlış bilgiye erişimin arttığı ve teyitçilik kasının öneminin altını çizdiği&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/61449fea90e5a90007f9c672" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; -webkit-user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">post-truth sayımız</a>da şöyle demişti:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 0, 0); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 0, 0); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Mücadele önce bireysel dijital okuryazarlıkla başlıyor. Elimizden geldiğince dezenformasyon içeriğine kurban olmamayı ve bunu yaymamayı başararak işe başlanabilir.</blockquote>Tabii bu noktada medya okuryazarlığı filtresinin, bireysel yaklaşımları azımsamamakla birlikte, ancak kolektif bir bilinçle birleştiğinde sistemsel değişikliğin önünü açabileceğinin altını çizmek gerekiyor.&nbsp;O yüzden haftaya şu soruya tekrar ve detaylıca odaklanacağız: Reklamlarda temsil edilen toplumsal cinsiyet rolleri ne durumda?

Angst

Türkiye’de insanların %66’sı kendilerini reklamlarda görmüyor.

REKLAMLARDA TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİ

Toplumsal cinsiyet rejimi, defalarca üzerinde durulduğu ve durulması gerektiği üzere beraberinde belli başlı rol diktelerini getiriyor. Bunlara paralel olarak sürekli soru soran bir kız çocuğu, büyüdüğüm 2000'ler dünyasında da neredeyse bir "baş belası" gibi algılanıyordu. Bunu en iyi, o dönemler yaygın olarak tükettiğimiz, şimdilerin TERF diyarı olduğunun altını çizmeden içimin rahat etmediği Harry Potter serisinin Hermione'sinde gözlemleyebiliyordum.&nbsp;Kapsayıcılıktan uzak: Hermione'nin beyaz perdedeki temsilcisi Emma Watson, 2014 yılında Birleşmiş Milletler Kadın Birimi İyi Niyet Elçisi olarak HeForShe hareketinin küresel lansmanını üstlendi. Konuşma, elbette eleştirileri de <a fr-original-style="" href="https://www.huffpost.com/entry/emma-watson-feminism_b_5884246" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">peşinde getirdi</a>: feminizmin misandri temelli olmadığını vurguladığı için sevinmekle yetinme odağı, ayrıcalıklara karşı — beyaz, varlıklı, "sağlam vücut"lu ve natrans olma durumu gibi — duyarsızlık kapsayıcılık ilkesinden uzak bulundu; oğlan çocuklarının toplumsal cinsiyet rejimi dolayısıyla yaşadığı şiddetin altının çizilmediği düşünüldü.<img src="https://images.aposto.com/2021/11/1/1639423677247.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: SIPA USA<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">HeForShe Türkiye: Türkiye lansmanı, bir yıl sonra, HeForShe Küresel Etki Şampiyonları'ndan Koç Topluluğu’yla birlikte yapıldı. Takiben, toplumsal cinsiyet rejimi diktelerini en aktif şekilde üreten alanlardan biri olan spor camiasının en önde gelen isimlerinden Fenerbahçe Spor Kulübü de 2018 yılında olarak spor alanında toplumsal cinsiyet eşitliği için cesur ve görünür bir kuvvet oluşturmak amacıyla HeForShe hareketine <a fr-original-style="" href="https://www.fenerbahce.org/taraftar/heforshe" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">katıldı</a>.Türkiye sözcüsü: Erkekler ve oğlan çocukları başta olmak üzere tüm bireyleri, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlaması için değişimin savunucusu olmaya ve harekete geçmeye davet eden serüvende 44. ABD Başkanı Barack Obama, Neil Gaiman ve Harry Styles gibi popüler kültürde sosyal kapitale sahip isimler bu harekete destek verdi. Gelelim günümüze: 10 Aralık 2021 Cuma günü, HeForShe hareketinin Türkiye sözcüsünün Kerem Bürsin olduğu açıklandı. Bugün de HeForShe Koordinatörü Sinem Aydın'la bu harekete sözcü olmayı konuşuyoruz.<img src="https://images.aposto.com/2021/11/1/1639423186550.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.69" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">HeForShe Türkiye ekibi ve Kerem, 10 Aralık 2021 Cuma<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">HeForShe hareketinin sözcüsü olmak ne anlama geliyor?Toplumsal cinsiyet eşitliğinin gerçekleşmesi icin çok taraflılık yaklaşımıyla kuşaklar arası ve çok paydaşlı ortaklıklara odaklanılması gerekiyor. İşte bu nedenle HeForShe Türkiye olarak erkeklerin ve oğlan çocuklarının toplumsal cinsiyet eşitliğine katılımını sağlamak amacıyla özel sektör, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve spor kurumlarıyla birlikte çeşitli farkındalık, savunuculuk ve kapasite geliştirme çalışmaları yapıyoruz. HeForShe olarak en önemli destekçilerimiz gençler.Toplumsal cinsiyet eşitsizliği sadece kadınların sorunu değil — tüm toplumu etkileyen bir insan hakları meselesi olduğunu vurgulamak için geniş bir platforma sahip, birçok insana ilham verip rol model olabilecek bir isimle çalışmak bu anlamda vermek istediğimiz mesajların yaygınlaştırılması için önemli.Peki ya bu hareketin Türkiye sözcüsü olarak Kerem Bürsin'in seçilmesinin ardındaki motivasyon neydi?HeForShe Hareketi çalışmalarına başladığından bu yana sanat, iş dünyası ve spor dünyasından çeşitli destekçilerimiz bulunuyor. Bu destekçiler ve rol modeller Birleşmiş Milletler Kadın Biriminin ve HeForShe’nin mesajlarını ve amaçlarını yaygınlaştırmak konusunda değişimin birer savunucuları hâlindeler. HeForShe Türkiye olarak sosyal medyada yürüttüğümüz #EvdeHeForShe #BenDegilsemKim kampanyalarında da görülebileceği üzere konunun savunuculuğunu yapan ünlülerle iş birliği yapıyoruz.Kerem Bürsin’le bir araya gelmemiz bir anda olmadı. HeForShe’yi 2015 yılında Türkiye’de başlattığımızda bir lansman videosu hazırladık ve Kerem Bürsin de o videoda yer aldı; 2018 yılında Dünya Kız Çocukları Günü’nde düzenlediğimiz konferansta yine bir araya geldik. Kerem Bürsin’i takip ediyorsanız zaten sosyal medya hesaplarında kadınlara yönelik ayrımcılığa ve şiddete dikkat çeken paylaşımlarını, röportajlarında bir şekilde konuyu toplumsal cinsiyet eşitliğine getirdiğini fark etmişsinizdir.&nbsp;Bu karşılıklı bir alışveriş ve yolu eşitlikten geçen insanlarla, varolan etkisini daha eşit ve iyi bir dünya için kullanmak niyetindeki ünlülerle yolumuz kesişiyor. Kerem Bürsin’le iş birliğimiz de bu amaca yönelik daha somut adımlar atmak ve mesajlarımızı başta erkekler olmak üzere daha geniş kitlelere yaymak amacıyla başladı.<img src="https://images.aposto.com/2021/11/1/1639425292303.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.34" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kerem Bürsin<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Geçtiğimiz dönemde Kerem Bürsin’le bir yol haritası ortaya çıkardık, hatta lansman öncesi bizim kampanyalarımıza destek verdi. #BenDeğilsemKim kampanyasını “Artık cinsiyetçi şakalara gülmüyorum ve tepki gösteriyorum,” mesajını kullanarak başlattı. Birleşmiş Milletler Kadın Birimi Avrupa ve Orta Asya Bölge Ofisimizin Awake Not Sleeping&nbsp;girişimi kapsamında bölgeden yazarlar toplumsal cinsiyet rol ve kalıp yargılarından arındırılmış ve kadın ve kız çocuklarının güçlenmesine destek hikâyeler hazırladılar. Spotify’da sesli kitap olarak yayınlanacak hikâyelerden birini Kerem Bürsin sesiyle tanıttı.&nbsp;HeForShe hareketiyle başta erkekler ve oğlan çocukları olmak üzere değişimi isteyen tüm bireylere seslendiğimiz için bu ismin kendi hayatında da toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı bir erkek olması gerekiyor. Kerem Bürsin de bu konuda hem kendini geliştiren adımlar atıyor hem de uzun bir süredir toplumsal cinsiyet eşitliği hakkında koçluk alıyor.Kerem Bürsin'le nasıl bir çalışma programı öngörülüyor? Bu sürecin sonucunda somut bir çıktı elde edilmesi planlanıyor mu?Kerem Bürsin’le başta genç erkekler olmak üzere tüm kadınlar ve erkekleri dönüşümün bir parçası olmaya davet ediyoruz. HeForShe’nin en önemli çalışma alanlarından biri gençler arasında toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda farkındalık artırmak ve cinsiyetçi kalıp yargıları ortadan kaldırmak. Kerem Bürsin’le de özellikle üniversite öğrencilerini kapsayan ve diyalog hâlinde olmaya davet eden çalışmalarımız olacak — birlikte üniversitelere giderek HeForShe topluluğunu genişletip mesajımızı daha çok gence ulaştırmak istiyoruz. Aynı zamanda bu iş birliğinin etkisinin ölçümlemesini yapacağız.&nbsp;Bunun yanı sıra Kerem Bürsin'le birlikte dijital mecralarda hayata geçirmek istediğimiz bir sohbet programı var. Kendi mesleklerinde başarılı erkeklerle alanlarında toplumsal cinsiyet eşitliği konusunu irdeleyeceğiz. Bu çalışmalarla başta genç erkekler olmak üzere zararlı erkeklik algısı ve toplumsal cinsiyet rolleri üzerine farkındalık artırma ve tutum değişikliği yaratmayı hedefliyoruz.Editörün notu: 7 yıllık serüven sonrası, 2021'den 2014'e bakıyorum ve merak etmeden edemiyorum — evet, oğlan çocukları ve erkeklerin toplumsal cinsiyet eşitliğine farkındalık sağlaması çok kıymetli. Peki ayrıcalıklarımızı mobilize ederken HeForShe hareketinin ikili cinsiyet sisteminin ötesine geçebilecek kadar kapsayıcı olmasını sağlayabilecek miyiz?

Toplumsal cinsiyet eşitliği için sözcü olmaya var mısın? HeForShe Koordinatörü Sinem Aydın'la düşünüyoruz.

HEFORSHE HAREKETİNİN TÜRKİYE SÖZCÜSÜ

Deloitte'un TÜBİSAD iş birliğiyle gerçekleştirdiği 2018 tarihli bir araştırmanın katılımcılarının %54'ü "erkeklerin bilgisayar ve teknoloji konusunda kadınlardan daha avantajlı olduğunu" düşünüyor. Aynı araştırmada "toplum kadın ve teknoloji imajını birbiriyle bağdaştırıyor mu?" sorusuna katılımcıların %76'sı "hayır" yanıtını veriyor.Meslek seçimlerinde ya da kariyer planlamalarında teknoloji, bilim, mühendislik gibi alanlarda kadın istihdamını ve görünürlüğünü artırmak iş dünyasında cinsiyetler arası uçurumları kapatmak açısından önem arz ediyor.&nbsp;Bu kapsamda; bilim, teknoloji, mühendislik, sanat ve matematik alanlarında toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın güçlenmesi için çalışan <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/sisterslabb/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">SistersLab'le,</a> diğer adıyla Bilim ve Teknolojide Kadın Derneği'yle konuşuyoruz.SistersLab;&nbsp;üç kardeş olan Hilal, Merve ve Nihal tarafından hayata geçirilen bir oluşum. Nihal toplumsal cinsiyet ve göç alanlarında, Hilal ve Merve ise eğitim teknolojileri alanında çalışıyor. SistersLab kendisini aşağıdaki ifadelerle tanımlıyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Kendimizi bilim, teknoloji, mühendislik, sanat, matematik alanlarında toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın güçlenmesini sağlamak amacıyla faaliyetler gerçekleştiren bir sosyal girişim olarak tanımlıyoruz.</blockquote>STEAM/DIY projeler üzerinde çalışan ve ürettikleri içerikleri sosyal medyada paylaşan Hilal ve Merve'nin paylaşımları, özellikle kız çocukları ve kadınlar tarafından ilgi çekiyor. 2018'de başlayan yolculuğun temelleri, Hilal ve Merve'nin teknoloji sektöründe karşılaştıkları sorunları, Nihal'in toplumsal cinsiyet bağlamında ele almasıyla atılıyor. SistersLab hayata geçtikten sonra Pisano gibi girişimlerin destekleriyle kız çocukları ve kadınlara yönelik temel eğitimlerle STEAM alanlarının tanıtılmasına hizmet edecek etkinlikler düzenlemeye başlıyor.Geçen süreçte gönüllü ağını genişleten SistersLab, 2021'de 70'ten fazla gönüllüsüyle sistemli hâle gelen çalışmalarını ortak bir çatıda toplamak amacıyla Bilim ve Teknolojide Kadın Derneği&nbsp;adıyla tüzel kişiliğini kazanıyor. Dernekleşmenin ardından SistersLab'in iş birlikleri, gönüllü kadrosu ve ortaya koydukları da çoğalıyor.&nbsp;Quando'nun sorularını yanıtlayan Merve Güngör'e SistersLab topluluğunun paydaşlarının kaygılarına, umutlarına, deneyimlerine dair kesişimleri soruyoruz.&nbsp;Güngör; özellikle STEAM gibi erkek katılımının yoğun olduğu alanlarda kadınların hak ettikleri yeri alabilmeleri için ayrıca müdahale etmek zorunda olduklarını düşünüyor. Güngör; dernek içinde kurdukları deneyim paylaşım alanında gözlemlediklerinden hareketle şu ifadeleri kullanıyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Aynı pozisyonda çalışan bir kadın ve erkek, gerek çalışma arkadaşlarından gerekse üstlerinden benzer muameleyi görmüyor. Kadınlar pozisyonlar için henüz başvuru aşamasında “yeterli” olmadıkları ön yargısıyla değerlendirilmeye başlarken iş sürecinde kendilerini diğerlerine ispat etmek için uğraşmaları gerekiyor. Kadın olduğu için uğradığı ayrımcılığı dile getirenler ise “şımarık ve olayları abartan, hassas kişi” olarak tanımlanıyor. Herhangi bir anda gergin olması regl olacağı şeklinde yorumlanabiliyor. Bir erkeğe sorulmayan kişisel sorularla muhatap olmak durumunda kalıyorlar. Erkek meslektaşları tarafından mesleki becerileri çoğu zaman yetersiz kabul edilirken teklif etmeye bile gerek duymadan bir erkeğin meslektaşı olan kadına tavsiye verdiğini veya kadının uzmanlık alanına dair ona bilgi vermeye çalıştığını duyabiliyorsunuz. Bu durumda kadının daha deneyimli olması da bir şey ifade etmiyor ayrıca. </blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dayanışma ve çeşitlilik</h2>Güngör'e göre bu ayrımcı süreç daha eğitim basamağında başlıyor. "Erkek meslekleri", "erkek bölümleri" gibi kalıpların olduğuna dikkat çeken Güngör; "erkek mesleği" olarak görülen alanlara dâhil olmak isteyen kız çocuğu sayısının da toplumsal tepkiler sebebiyle hâlâ çok düşük olduğunu savunuyor. Yine de kadınların sektördeki bilinirliği ve başarılarıyla farkındalığın arttığını; kendileri için rol model olabilecek kadınları gören kız çocuklarının bu alanlarda kariyer hedeflemeye başladığını söylüyor.Güngör gücünü dayanışmadan ve çeşitlilikten alan SistersLab'in kız çocuklarının bilim ve teknoloji alanlarına yönelmesi, alanda öğrenim gören kadınların kariyer tercihlerinin çeşitlendirilmesi ve desteklenmesi, alanda çalışan kadınların karşılaştıkları zorluklara çözüm bulacak güç ve farkındalığa sahip olmaları, ayrıca kadınların yaşadıkları zorlukları ve kendilerini başarıya götüren süreçleri paylaşması için çalışmalar yürüten bir organizasyon olduğunu ifade ediyor.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">SistersLab’de farklı kişilerin farklı fikirleri ve yeteneklerini rahatlıkla ortaya koyabilecekleri eşitlikçi bir alan oluşturması özellikle önem arz ediyor. SistersLab aracılığıyla STEAM alanlarında hâlihazırda çalışan kadınlar için ortak paylaşım alanının oluşmasıyla bireysel olarak yaşadıkları zorlukların genele bakıldığında sık rastlanan durumlar olduğunu görmüş oluyorlar. Bu sayede mesleki anlamda zorluklara karşı hissedilen&nbsp;yalnızlık, dayanışmayla birlikte bir nebze etkisini yitirmiş oluyor&nbsp;ve kolektif bir dayanışma bilinci ortaya çıkıyor.</blockquote>SistersLab ekosisteminde lise öğrencilerinden akademisyenlere, sosyal ve teknik alanlarda öğrenim gören öğrencilerden sivil toplum alanında çalışan deneyimli kişilere; geniş bir gönüllü kitlesi yer alıyor. Güngör, proje üretimi, eğitim ve farkındalık çalışmaları konusunda topluluk olmanın gücünden önemli ölçüde faydalandıklarını söylüyor.&nbsp;Güngör'ün sorularımıza verdiği yanıtlar içinde yer alan aşağıdaki ifadeler, bir çağrı niteliği de taşıyor.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(15, 14, 14); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Maya Angeolu’nun dediği gibi “Bir kadın, ne zaman kendi sesini duyurmak için ayağa kalksa, planlamamış bile olsa, tüm kadınlar için de ayağa kalkmış olur.” Deneyimlerimiz, yaşadığımız zorluklar, haksızlıklar birbirine çok benziyor. Ancak bununla beraber bu zorluklara karşı mücadelemiz de bir. Umutlarımız yalnızca kendimiz için adil ve aydınlık bir gelecek inşa etmek değil, tüm kız kardeşlerimizle birlikte bunu el ele yapabilmeyi amaçlıyoruz. </blockquote>

Quando

Kolektif bir dayanışma bilinci: SistersLab

ANGST İnsanları'nda iklim krizi, azınlık hakları, kimlik politikaları, döngüsel ekonomi ve aktivist kültürlerle ilgilenen, bunları kendi meselesi hâline getirenleri yakından tanıyoruz. Beşinci konuğumuz bianet'te kadın ve LGBTİ+ editörlüğü yapan; bianet erkek şiddeti çetelesini hazırlayan ve toplumsal cinsiyet odaklı habercilik tarzını yaymaya çabalayan <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/kepenekevrimm" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Evrim Kepenek</a>.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Röportaj:&nbsp;Alara DemirelTemsil meselesi, bir gazeteci olarak gündelik pratiklerine en yansıyan meselelerden biri. Kendini bu hareketlerin neresinde konumlandırıyorsun ve bunu haber diline nasıl yansıtıyorsun?Türkiye’de maalesef hayatın her alanında olduğu gibi kadınlar “değersizleştiriliyor” ve “yok sayılıyor.” Kadın gazeteciler de öyle&nbsp;— daha doğrusu öyleydi. Özellikle Feminist Hareketi’nin mücadelesi ve kadın gazetecilerin bu sorunu dillendirmeleri ile bu konuda adımlar atıldı. Geçmişe göre şu anda kadın gazeteciler daha güçlü bir şekilde medyada yer alıyor. Birçok alternatif kanalda kadın gazetecileri de yönetici olarak görmeye başladık. Bu da sözünü ettiğim durumun iyileşmenin kanıtı gibi. Elbette yetmez, yetmiyor.&nbsp;Nasıl ki Türkiye’de kadın hareketi önemli bir muhalefetse ise kadın gazeteciler de medyada bir devrim sürecinin içinde ve ilerleyişinde. Haberde kurduğumuz dil çok önemli — şiddeti yeniden üretmemeli, kadınlara ve çocuklara yeniden zarar vermemeli. Bu dilin niyetini ortaya koyarsak sonrası zaten yansıyor dilimize.Türkiye'de kadınlık deneyimine sahip bir gazeteci olmak gündelik hayatına nasıl yansıyor? "Bugün de bununla ilgilenmeyeyim," diyemediğin bir gündemde kendini nasıl koruyorsun?Korumuyorsun — rüyamda öldürülen kadıları, istismar edilen çocukları görüyorum. Bu benim hayatımı çok derinden etkiliyor ama bu sorun değil. Çünkü kadınlar ve çocuklar Türkiye'de büyük bir risk altında ve tam da bu nedenle bu sorunların üzerine gitmek, daha da görünür yapmak gerekiyor.Artık otobüste, sokakta veya yemek yerken — her yerde — meselelere kadın erkek eşitliği açısından bakıyorum. Yani ben haberimi yazarken sadece benden bir şeyler almıyor, beni de güçlendiriyor. İki yönlü bir habercilik. “Özel alan politiktir,” ilkesi kadın bir gazeteci olmakla birebir örtüşüyor. Hiçbir konu benden bağımsız değil; hiçbir konu tam olarak benimle de ilgili değil. Bir sistem sorunu var ve bu sistematikleşmiş patriyarka sorununu gündeme getiriyorum. Zor ve zahmetli ama yapılması gereken bir habercilik.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/10/1/1636999040393.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Evrim<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Şanslıyım ki bianet’in kurulduğundan beri toplumsal cinsiyete dayalı bir yayın politikası, birikmiş bir bilgi var — ben üzerine yenilerini ekleyip paylaşıyorum. Diyorum ya, bu konuda şanslıyım ve destekleniyorum. Bu verilen kıymetinin farkındayım. Okur da aynı şekilde beni destekliyor. Bunu hissetmek çok iyi geliyor insana, çalışma gücü veriyor. Elbette “Bir dur," dediğim günle de, anlık durmalarım da oluyor. Bunu gün içinde de zaman zaman yapıyorum.Hakkımda bir soruşturma açıldı ve farklı farklı kadın hareketlerinden destek mesajları geldi. Bu inanın çok önemli ve insanı ertesi gün daha güçlü uyandırıyor — tüm destekçi kadınlara ve LGBTİ+’lara özel olarak teşekkür etmek istiyorum.&nbsp;Kadın hakları ve LGBTİ+ haberlerini köşene taşıyorsun. Türkiye'de bu konuları ele almak nasıl bir deneyim? Seni en zorlayan ayrıntılar neler?Bu soru çok kıymetli. Beni zorlayan elbette bu ülkede düşünce ve ifade özgürlüğünün yeterince olmaması ve haberin kıymetinin bilinmemesi. Köşemde kadın bir akademisyenin sorununu gündeme getirdiğimde devlet yetkililerinden “Bu haberi yayından kaldır!” diye telefon alabiliyorum. Habere “Bu bir haber ve bir kadının derdi gündeme getiriliyor. Bu sorunu araştırıp çözeyim. İyi ki bu gazeteci sorunu gündemime taşıdı,” diyerek bakmıyor. Yaşadığım en büyük sorun bu.&nbsp;Tam bu nedenle sanki yazılarımın “ağlaklık” olarak algılandığını hissediyorum. Oysa onların amacı “Burada bir sorun var, çözün,” demek üzere kurulu.&nbsp;Her daim dayanışmayla.

Kadın ve LGBTİ+ editörü.

EVRİM KEPENEK

Bulgaristan Anayasa Mahkemesi, beklentilere paralel olarak anayasadaki "sex" teriminin toplumsal cinsiyete karşılık gelen "gender" olarak değil, yalnızca biyolojik cinsiyeti tanımlayan anlamıyla anlaşılması gerektiğine hükmetti. Mahkeme ayrıca biyolojik cinsiyet "kadının" "annenin" sosyal rolüyle ilişkilendiğini de söyledi.Karar, Mart 2020'de ülkedeki Yüksek Mahkeme'nin Anayasa Mahkemesi'ne yönelttiği, gender/sex&nbsp;terimlerini anayasa bağlamında tanımlaması talebinin ardından geldi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ne anlama geliyor?</h2>Transların yasal statüsünün mevzuattaki değişikliklerle çözülebileceğine yönelik ifadenin de yer aldığı bu kararla Bulgaristan kurumlarının, vatandaşların kendi kaderlerini biyolojik cinsiyetlerinden farklı bir cinsiyette tayin etme hakkını kabul etmek zorunda olmadığı kesinleşmiş oldu. Biyolojik cinsiyet/toplumsal cinsiyet yorumlamasında farklı yaklaşımlara sahip olabilen Bulgaristan mahkemeleri, kimliklerdeki cinsiyet bilgisini değiştirme talepleri hakkında farklı kararlar verebiliyordu.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Neler olmuştu?&nbsp;</h2>İstanbul Sözleşmesi olarak bilinen Kadına Yönelik Şiddet ve Ev İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi'nde "kadına karşı şiddet" ifadesinden&nbsp;"toplumsal cinsiyete dayalı tüm şiddet eylemlerinin anlaşılacağı"&nbsp;belirtiliyordu. Bulgaristan'da milliyetçi parti 2018'de"eş cinsel evliliğin önünü açacağı ve üçüncü bir cinsiyeti tanıyacağı" gerekçeleriyle İstanbul Sözleşmesi karşıtı bir kampanya başlatmıştı. Bulgaristan Ağustos 2018'de İstanbul Sözleşmesi'nin anayasaya aykırı olduğuna karar vermişti.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Tepkiler</h2>Sivil toplum kuruluşu Deystvie'den avukat Denitsa Ivanova kararın "son derece hayal kırıklığı" olduğunu söyledi ve kadının rolünün anne olarak kabul edilmesini "cinsiyetçi ve modası geçmiş"&nbsp;bir görüş olarak yorumladı.Bulgar Sosyalist Partisi (BSP) lideri Kornelia Ninova da kariyerinde hep ülkedeki sol partiler tarafından da eleştirilen İstanbul Sözleşmesi ve "toplumsal cinsiyet ideolojisi" konularında baskı hissettiğini vurgulayarak partisinin sol görüşlerinin ve sosyal olarak muhafazakâr duruşunun bu konuda herhangi bir tutarsızlık yaratmadığını söyledi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Başka?</h2>Diğer yandan aynı gün ABD tarihinde ilk kez cinsiyet bölümünde "X" yazan pasaportlar hazırlandığı duyuruldu. Almanya tarihinde ilk kez translar milletvekili seçilerek parlamentoya girdi. Temmuz ayında Arjantin Devlet Başkanı Alberto Fernandez de "Devlet, vatandaşların cinsiyetiyle ilgilenmemeli" diyerek nüfus cüzdanlarında ikili cinsiyet sınıflandırmasına son verildiğini duyurmuştu.&nbsp;Peki, bu yaklaşım ve uygulama farkları nereden kaynaklanıyor?&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Perspektif</h2>Bulgaristan’daki kararın arka planına dair görüşlerini Aposto!’yla paylaşan insan hakları savunucusu&nbsp;Marsel Tuğkan, örgütlenen ve taleplerini daha yüksek sesle ortaya koyan feminist ve LGBTİ+ hareketlerin toplumları, kültürleri, yasa ve kanunları da değiştirebildiğini savunuyor. Tuğkan’a göre ABD’nin bu kararı, 50 yıllık örgütlü bir mücadelenin ürünü olarak ortaya çıkıyor.Tabii diğer yandan bu direniş ve kazanımlar, bu hareketlerin değerlerine karşı örgütlenmelere de sebep oluyor.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">“Bu da sıklıkla sağ popülist iktidarların cesaretlendirdiği, örgütlenmelerinin önünün açıldığı ve de finansal ve söylemsel olarak desteklendiği grupların yükselttiği bir söylem. Bulgaristan’daki karar da feminist ve LGBTİ+ hareketinin kazanımlarından rahatsız olmanın bir sonucu aslında.”</blockquote>Tuğkan’a göre sağ popülist liderlerin en bilinenlerinden biri olan Viktor Orban’ın Macaristan’da akademide toplumsal cinsiyet konusunun çalışılmasını yasaklaması ve cinsiyet uyum sürecinin translar için zorlaştırılması, Brüksel’in büyük baskısı ve finansal tehditleriyle geri adım atılan Polonya’daki LGBTİ+ Free Zone uygulaması gibi örnekler de bu durumun bir yansıması olarak öne çıkıyor.“Bu eğilimleri Rusya, Türkiye, Macaristan, Polonya ve Brezilya gibi popülist liderlerin olduğu pek çok ülkede görüyoruz.”&nbsp;diyen Tuğkan, İstanbul Sözleşmesi’nden çekilen Türkiye’ye ilişkin aşağıdaki yorumları paylaşıyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">Feminist ve LGBTİ+ hareketlerinin derdi en temelde eşitlenmek. Bu da Türkiye’nin kendi anayasası ve imzacısı olduğu sözleşmelerle çelişmeyen bir talep. İnsan hakları bir devlet başkanının, siyasi partinin ya da bir grubun kendi öznel değer ve yargılarına göre yorumlayabileceği bir şey değil. İktidarda kalabilmek için toplumu kutuplaştırmak adına kullanılabilecek bir politika hiç değil. İnsan hakları meselesi evrensel bir olgudur ve insanlığın kendi öz birikiminden gücünü alır. Bu birikimin erozyona uğraması farklı derecelerde de olsa herkesin hak ve özgürlüklerini tehdit ediyor.</blockquote>

Aposto Gündem

Bulgaristan’ın "cinsiyet" kararı

Siyasal iletişim, medya söylemi, ayrımcılık konularında çalışmalar yapan <a fr-original-style="" href="http://ag-da.org/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">AĞ-DA Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Ağı</a>'nın Proje Koordinatörü <a fr-original-style="" href="https://twitter.com/doganay_ulku" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ülkü Doğanay</a>'la toplumsal cinsiyet rejimi, kesişimsel feminizm ve olası çözümler üzerine konuştuk.<a data-ved="2ahUKEwioxP3llevyAhXnQvEDHXSVDOYQFnoECAIQAw" href="https://ag-da.org/" ping="/url?sa=t&amp;source=web&amp;rct=j&amp;url=https://ag-da.org/&amp;ved=2ahUKEwioxP3llevyAhXnQvEDHXSVDOYQFnoECAIQAw" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Röportaj:&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://twitter.com/nectug" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Marsel Tuğkan Gündoğdu</a>&nbsp;ve&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://twitter.com/alaraetc" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Alara Demirel</a>Bir normlar bütünü olarak toplumsal cinsiyet rejimi bizleri hem bireysel olarak hem de toplumsal olarak nasıl etkiliyor? Bu rejimin günlük hayatımıza en çok sirayet ettiği alanlar nereler oluyor?Aslında toplumsal cinsiyet rejimi anne* karnından ölüme kadar yaşamımızın her alanında belirleyici bir rol oynuyor. Ebeveynlerin bebeğin cinsiyetine dair beklentileriyle başlayan ve ev içinde, sokakta, daha sonra da eğitim kurumlarında devam eden bir damgalama ve ayırma rejimi söz konusu. En basiti, aklımıza hep pembe ve mavi renklerin cinsiyeti nasıl kodladığı geliyor fakat aslında “kız” ve “oğlan” bebeklerin nasıl davranacağına ya da davranması gerektiğine dair zihminize yerleşmiş ön kabuller var. Deterjan veya bebek bezi reklamlarında gördüğümüz gürbüz, hareketli “oğlan çocuk”lar; sevimli, güleç “kız çocuk”lar bize bu toplumsal cinsiyet rejiminin kodlarının daha en başından nasıl kurulduğunu gösteriyor.&nbsp;Tabii, bir yandan da, tümüyle ikili bir cinsiyet rejiminden söz ediyoruz. Gelişim kitaplarında dahi sadece kız ve oğlan çocukların dünyasından söz ediliyor. Bir yandan da eleştirel bir perspektiften bile olsa biraz önce yaptığım gibi toplumsallaşma sürecinin ikili cinsiyet rejimine dair tespitlerde bulunurken ister istemez toplumsal cinsiyet rejimini bu ikili ayrım üzerinden düşünme eğilimini meşrulaştırmış oluyoruz. Dolayısıyla gelişim evremizin ilk aşamalarından itibaren gündelik hayatımızı şekillendiren bir yanı var toplumsal cinsiyet rejiminin.Bunun önemli ayaklarından biri de dilin içine yerleşmiş olması. Kullandığımız dil, sadece sözcüklerimiz ve sözcük seçimimizden oluşmuyor. Böyle olsa cinsiyetçi sözcükleri lügatımızdan çıkardığımızda ya da kadın hareketinin medyanın diline müdahale etme başarısının bir sonucu olarak gördüğümüz gibi, karşı tarafın sözcüklerini seçerek kullanmasına dair mekanizmaları harekete geçirdiğimizde toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılıkla önemli ölçüde baş etmiş olurduk.&nbsp;Bir bütün olarak dil, göstergeleri kullanma biçimimizden, konuşma tarzımızdan, hızımızdan, sesimizin tonlamasından, başkalarıyla etkileşim içindeyken etkileşim sürecini nasıl yürüttüğümüzden, kimin sözünü ne kadar dinlediğimizden ve mesela kimin sözünü kestiğimizden oluşuyor. Dolayısıyla birçok değişken bakımından, toplumsal cinsiyet rejiminin kimin güçlü, dinlemeye değer ve etkili olduğuna dair kodları, bizim günlük etkileşimimizi, gündelik hayatımızı şekillendiriyor.Toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda hepimize düşen sorumluluklar var. Bu işi daha iyi nasıl yapabiliriz?Her şeyden önce toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, ayrımcılığın birçok başka türü gibi çok katmanlı olduğunu kabul etmemiz gerek. Biz genelde kadınlara ya da LGBTİ+’lara yönelik ayrımcılıkları konuşuyoruz ve kadın haklarını ya da LGBTİ+ haklarını güçlendirerek bu ayrımcılıkla baş edebileceğimizi düşünüyoruz. Oysaki bu tür haklara dair hukuksal kazanımlar, çok önemli olmakla birlikte, hukuk normları herkese eşit biçimde uygulandığı ve öyle olması gerektiği için pek çok eşitsizliğin de üzerini örtmüş oluyor. Sınıf, coğrafya, din, etnik, ırk, eğitim, engellilik gibi pek çok etmeni ve bunların yol açtığı eşitsizliği göz ardı ederek ya da ikincilleştirerek girişeceğimiz bir mücadele, toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak bakımından da yetersiz kalacaktır.&nbsp;Toplumsal cinsiyet eşitliği ve kesişimsellik meselesini ele alırken en çok neleri göz önünde bulundurmalıyız? Nedir bu kesişimsellik meselesi?Kesişimsellik tam da bu söylediğim durumla ilgili. Biz kadınların ya da LGBTİ+’ların yaşadıkları ayrımcılıklardan söz ederken, bu tür genellemeler aslında bizi Kürt, mülteci, Alevi, yoksul, engelli gibi kimlik özelliklerinin birine ya da birkaçına sahip bir trans kadınla Türk, beyaz, kentli, orta sınıf, eğitimli bir trans kadının deneyimini bir tutmaya yönlendiriyor. Oysa bunların her biri toplumsal cinsiyet rejiminin farklı deneyimlenmesine yol açan unsurlar. Bir de özellikle milliyetçilik meselesi var. Milliyetçilik ve cinsiyetçilik arasında en başından beri sıkı bir ilişki var. Milliyetçiliği sorgulamadan cinsiyetçilik rejimini tam olarak anlamak ya da onunla mücadele etmek de mümkün değil.&nbsp;Toplumsal cinsiyet eşitliği mümkün mü? Nasıl?Mümkün tabii ki. Neden olmasın? Toplumsal cinsiyet rejiminin sürdürülmesinden fayda sağlayanlar her kimse, öncelikle onlarla mücadeleyi güçlendirmek lazım. Dilin içinde yapılanan eşitsizliklerle mücadele de bunun bir parçası ama esas olarak ayrımcılıkların farklı katmanlarını teker teker açıp her biri üzerinde ayrıca düşünerek yol almayı başarmalıyız. Ayrımcılığın her türüyle, ırkçılıkla ve milliyetçilikle mücadeleyi başardığımız ölçüde, adım adım toplumsal cinsiyet eşitliğini de kazanmış olacağız.🏳️‍🌈 Editörün notu:&nbsp;Konuğumuzun katkısından bağımsız olarak ANGST ekibi olarak gebeliği tek bir cinsiyete has bir yeti olarak görmediğimizi, gebe kalabilen pek çok farklı cinsiyetten insanın ve/veya non-binary, gender-fluid olabileceğini belirtmek isteriz. Aynı zamanda gebeliğin herhangi bir cinsiyet üzerinde tahakküme dönüşmemesini temenni eder, gebe kadınlar, erkekler, non-binary ve gender-fluid'ler, gebe kalamayanlar ve gebe kalmak istemeyenler de vardır diyoruz.

“Ayrımcılıkların farklı katmanlarını teker teker açıp her biri üzerinde ayrıca düşünerek yol almayı başarmalıyız.”

TOPLUMSAL CİNSİYET REJİMİ

Görsel betimleme: Dört parçaya ayrılmış bir sayfanın ilk kutucuğunda, "Koskoca bir dünyada", ikinci kutucuğunda "yapayalnız olmak", üçüncü kutucuğunda, "LGBTİ+ çocuklar böyle hisseder", dördüncü kutuğunca, "onlara yalnız olmadıklarını söyleyin," yazıyor. İlk üç kutucukta siyah-beyaz çizimlerle tek başına bir çocuk varken son kutucukta gökkuşağı önünde el ele tutuşan çocuklar yer alıyor.Sınıf içindeki güven ortamını sağlamak, atanmış cinsiyet rolleriyle ve toplumsal cinsiyet kalıplarıyla sınırlı kalmamak, metinlerdeki çeşitliliği sağlamak, örneklerde kapsayıcı olmak, kullandığımız dili değiştirmek eğitim ortamlarında onuru sağlamak için oldukça önemli. "Tüm bu koşulları nasıl sağlayabiliriz?" sorusu için, görüşme yaptığımız paydaşlarımızın önerilerine yer verdik. Bu önerilere biz de Efsun Sertoğlu’nun hazırladığı ve Kaos GL’nin yayımladığı <a fr-original-style="" href="https://kaosgldernegi.org/images/library/lgbti-o-g-renciler-web.pdf" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">LGBTİ+ Öğrencileri Aile ve Okul &nbsp;Kıskacına Karşı Nasıl Korumalı?</a> kılavunuzu ve Bilgi Üniversitesi Çocuk Çalışmaları Birimi (ÇOÇA)’nin yayınladığı <a fr-original-style="" href="http://cocuk.bilgi.edu.tr/yayinlar/oyunlar/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Mesela Sokağı</a>&nbsp;oyununu eklemek istiyoruz.&nbsp;<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 255, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 255, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left: 4px solid rgb(255, 255, 255); box-sizing: border-box;">“ÇOÇA’nın <a fr-original-style="" href="http://cocuk.bilgi.edu.tr/yayinlar/oyunlar/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Neden Olmasın?&nbsp;</a>oyunu var, bu oyunu kullanıyorum. Bu oyun yalnızca ikili cinsiyetle de sınırlı kalmıyor tüm cinsiyetleri ve kimlikleri kapsıyor. Oyunlarda soruyu ilk cevaplayacak olan öğrenci önemli olabiliyor. Bir öğrenci ‘erkekler pembe gömlek giymez,’ derse diğer öğrenciler de etkilenebiliyorlar ve ardından üzerinde tartışmak zorlaşabiliyor. Bu sebeple strateji olarak ilk cevap verecek öğrencileri tartışma alanını kapatmamak adına daha ılımlı öğrenciler arasından seçebiliyorum; bir başka öğrencinin daha önce duyulmadık cümlelerini duyma fırsatı etkili oluyor. O öğrenci, ‘evet benim pembe gömleklerim var,’ dediğinde öğrenciler norm olmayan cevabı da duymuş oluyor. Farklılığa bir ses verilmiş oluyor ve olağanlaşıyor. Akran öğrenmesi ile gerçekleşince daha da içselleşebiliyor.” - Sınıf Öğretmeni, İstanbul</blockquote><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 255, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 255, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left: 4px solid rgb(255, 255, 255); box-sizing: border-box;">“Ped eğitimi değil, biz nasıl büyüyoruz, ilerde neler yaşayacağız, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, gebelik, korunma konularının işlenmesi ve bu konuların hepsini ikili cinsiyet sisteminin içinde kalmayarak ve kapsayıcı bir bakış açısıyla bakarak anlatacak kapsamlı bir cinsel sağlık eğitimine ihtiyaç var. Bir de, öğrencilerin daha fazla bu konuyu görebileceği afiş, broşür, kaynak yaratmak lazım. Kapsayıcılığı bütüncül bir şekilde örtük olarak da vermek mümkün olabilir.” - Yüksek Lisans Öğrencisi, Almanya</blockquote><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 255, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 255, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left: 4px solid rgb(255, 255, 255); box-sizing: border-box;">“Pandemi öncesi çalıştığım bir okulda velilerimle sinema-kitap günlerimiz vardı. Orada <a fr-original-style="" href="https://www.imdb.com/title/tt2461906/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: currentcolor none medium; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Benim Çocuğum</a>&nbsp;belgeselini seyredip, üzerine üç saat konuşmuştuk. O kadar çok söylemeye çekindikleri hikâyeler paylaştılar ki… O etkinliğin velilerin fikirlerini değiştirdiğini gözlemledim daha sonra da. Bununla birlikte LGBTİ+ meselesini yetişkinlerle ve çocuklarla aynı şekilde ele almıyorum. Sınıf ortamında daha çok etkinliklerimin içinde farklı gruplar, kimlikler yer alıyor. Oradan bir tartışma ortamı doğuyor bazen ve dersi bunun üzerine inşa ediyorum. Mesela, noktalama kurallarına çalışırken seçtiğim örneklerde madun grupların hikâyelerine yer veriyorum. Bazen altını çizme değil sıradanlaştırma stratejisi daha çok işe yarıyor. Çünkü norm olanı hep buralardan öğreniyoruz ve hikâyelerine yer verilmeyenler hep norm dışı kalıyor. Çocukların eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerinin gelişmesi için de farklı hikâyeler çok işe yarıyor çünkü sorguluyorlar. Ayrıca ön yargıları kırmak çocuklukta daha kolay ve bence toplumsal barışın inşasında da kilit bir role sahip.” - Sınıf Öğretmeni, İzmir</blockquote><blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 255, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 255, 255); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left: 4px solid rgb(255, 255, 255); box-sizing: border-box;">“Elbette edebiyatın dönüşen, dönüştüren gücünden yararlanıyorum. Klişe gibi gelebilir ama felsefe ve sosyoloji okumalarıyla birleşince çok boyutlu bir dünyanın kapıları aralanıyor. &nbsp;Sözgelimi Hakan Günday (Daha), Ayfer Tunç (Dünya Ağrısı), Ayhan Geçgin (Son Adım), Bilge Karasu (Gece) Latife Tekin (Berci Kristin Çöp Masalları) gibi yazarlar seçiliyor ve bir hesaplaşma başlıyor. Liste uzayabilir. Bunlara çağdaş dünya yazını da eklenebilir ama öncelik Türkçe edebiyat.” - Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni, Ordu</blockquote>

Sınıf içindeki güven ortamını sağlamak, atanmış cinsiyet rolleriyle ve toplumsal cinsiyet kalıplarıyla sınırlı kalmamak, metinlerdeki çeşitliliği sağlamak, örneklerde kapsayıcı olmak, kullandığımız dili değiştirmek eğitim ortamlarında onuru sağlamak için oldukça önemli. 

Eğitim ortamlarında onuru nasıl yaşatabiliriz? 

&nbsp; SPONSORLU &nbsp;• RB Türkiye’den vaRBibildiğimiz podcast kanalı: Finish, Calgon, Lysol, Veet, Durex, Strepsils gibi markaları bünyesinde bulunduran Reckitt Benckiser; Türkiye’de bir ilki gerçekleştirerek işveren markasına odaklanan podcast kanalı vaRBibildiğimiz’i Spotify’da yayına alıyor. vaRBibildiğimiz’in Türkiye’nin öne çıkan podcast yayıncılarından Nilay Örnek’in moderatörlüğünde RB Hijyen İş Birimi İK Direktörü Duygu Arlı Gürler ve RB Sağlık İş Birimi İK Direktörü İrem Önal’ın katılımıyla gerçekleşen ilk bölümünde #FreedomtoSucceed kültürü, iş dünyasında şeffaflık, yeni çalışma modelleri ve RB’de kariyer olanakları ele alınıyor. RB’nin deneyim paylaşımlarının, farkındalık projelerinin, toplumsal cinsiyet eşitliğine dikkat çeken konuların ve yurt dışı kariyer fırsatlarının ele alınacağı samimi sohbetleri dinlemek için <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMjQyYzEyMzcxNTc2MDAwNmE3MjAzNyZ1c2VyPTVlMzlkMTZjZGRkZjgxNDc5Zjg0ZDU5YiZhdXRob3I9bnVsbCZ1cmw9aHR0cHMlMjUzQSUyNTJGJTI1MkZvcGVuLnNwb3RpZnkuY29tJTI1MkZzaG93JTI1MkY2SFNUU3dSQUF2MmZ4d3dnaWVCWmpu""">bu bağlantıyı</a> kullanabilirsiniz.

toplumsal cinsiyet ile ilgili hikayeler