2022 Dünya Kupası: Rekorlar, protestolar ve tarihi final

Aralık 2010'da Katar; ABD, Güney Kore ve Japonya-Avustralya ortaklığını geride bırakarak 2022 Dünya Kupası'nı düzenleme hakkını elde etti. FIFA'nın tercihi o günden bu yana hep tartışıldı. Katar’ın Dünya Kupası’nı düzenleme hakkını elde etmesinden günümüze kadar geçen süreçte yaklaşık 6 bin 500 göçmen işçinin hayatını kaybettiği iddia edildi. Bu kişiler Pakistan, Sri Lanka, Nepal ve Bangladeşli işçilerden oluşuyor. Katar’da hayatını kaybeden Filipinli ve Kenyalı işçilerin sayısına dair elde bir veri bulunmuyor. Katar hükümeti ölümleri reddetmiyor; ancak iş güvenliği eksikliğinden kaynaklanan ölümlere dair rakamların doğru olmadığını savunuyor.

Dünya Kupası'na ev sahipliği yapan Katar, organizasyon için hazırlıklara 220 milyar dolardan fazla para harcadı. Kilometrelerce otoyol, yeni metro hattı, havaalanı ve stadyumlar inşa etti. Dünya Kupası’nın birçok boyutu var. Dünya Kupası düzenlenecek bir ülkede çok sayıda işçi ölümünün gerçekleşiyor olması, iş güvenliği olmayan ve işçi sağlığı konusunda şeffaf davranmayan bir ülkeye bu organizasyonun verilmesi, LGBTİ+ haklarının görmezden gelinmesi, alkol kullanımının son anda yasaklanması da bu boyutlardan sadece birkaçı. 

Kısacası; Dünya Kupası etrafında daha turnuva başlamadan tek başına derin tartışmalar açacak pek çok konu var. Bunları göz ardı etmeden saha içine geçelim.

^FIFA

Almanya ve Belçika'nın vedası

Grup aşamasında Dünya Kupası’na veda eden Almanya ile Belçika, FIFA sıralamasında ilk 10'da yer alıyordu. Kupa tarihinde 4 şampiyonluğu bulunan Almanya, grup aşamasını 4 puanla 3. sırada tamamladı. Böylelikle Almanya, organizasyonuna üst üste ikinci kez grup aşamasında veda etti. 

Belçika ise gruptan çıkamayarak Almanya gibi beklentilerin altında kalan bir başka ülke oldu. Belçika'da teknik direktör Roberto Martinez de bu başarısızlığın ardından görevinden istifa etti.

Suudi Arabistan’ın Arjantin galibiyeti

C grubunda yer alan ve Suudi Arabistan ile Arjantin arasında geçen ilk maça Güney Amerika temsilcisi 1-0 önde başladı fakat geriden gelen Suudi Arabistan, Arjantin’i 2-1 mağlup ederek turnuvanın en büyük sürprizlerinden birine imza attı. Galibiyetin ertesi günü Suudi Arabistan’da ulusal tatil ilan edildi.

Japonya’nın grup liderliği

Turnuvanın bir diğer sürpriz takımı ise E grubunda İspanya ve Almanya’yı yenerek aldığı iki galibiyetle grup liderliğini elde eden Japonya oldu. Grubu lider bitirmesine rağmen son 16 turunda Hırvatistan’a penaltılarla elenerek kupaya veda etti.

Fas’ın yarı finale uzanan mücadelesi

^{(Kirill Kudryavtsev)}

2022 Dünya Kupası'nda yarı finale yükselerek bunu başaran ilk Afrika takımı unvanını elde eden Fas, sergilediği performansla turnuvada iz bıraktı. Hırvatistan, Belçika ve Kanada'nın yer aldığı grup aşamasını lider tamamlayan takım, son 16 turunda İspanya, çeyrek finalde ise Portekiz gibi güçlü takımları elemeyi başardı. Afrika temsilcisi, yarı finalde Fransa karşısında çok iyi bir mücadele ortaya koymasına rağmen sahadan 2-0 mağlup ayrıldı.

Oynadığı futbolla ve taraftarlarının verdiği destekle turnuvanın en renkli takımı olan Fas, üçüncülük maçında ise Hırvatistan'a 2-1 yenilerek Dünya Kupası'nı 4. sırada tamamladı. 

Protestolar, rekorlar ve sürprizler

^{Fox News}

• OneLove Pazubendi: FIFA, Dünya Kupası'nda OneLove pazubendi ile çıkan takımların, maç başlamadan sarı kart göreceğini açıklamıştı. Almanya Millî Takımı, FIFA'nın OneLove pazubendini yasaklama kararını ağızlarını kapatarak protesto etti. 
• İran’ın millî marşı: 2022 Dünya Kupası ilk maçında İngiltere maçı öncesi İran Millî Takımı’nın protestosu dikkat çekti. Oyuncular, ülkede yaşanan olaylara tepki olarak karşılaşma öncesi çalınan millî marşa eşlik etmedi. İran’da Mahsa Amini'nin ahlak polisi tarafından gözaltına alınmasının ardından hayatını kaybetmesinin ardından başlayan rejim karşıtı protestolar iki aydır devam ediyor. 
• İlk kadın hakem: Stephanie Frappart, Neuza Back, Karen Diaz’ın yer aldığı Dünya Kupası tarihinde tamamı kadınlardan oluşan ilk hakem kadrosu Kosta Rika - Almanya maçını yönetti. Maçı Stephanie Frappart yönetti, Neuza Back ve Karen Diaz ise yan hakem olarak sahadaydı.

^Marca 

• Messi’nin rekorları: Lionel Messi, Katar 2022'de birçok rekoru kırmayı başardı. Bu turnuvada kariyerindeki 1000. maçına çıkan yıldız oyuncu, "Dünya Kupası'nda en fazla gol atan Arjantinli futbolcu", "Dünya Kupası'nda en çok forma giyen oyuncu" ve "Dünya Kupası'nda en fazla süre alan futbolcu" unvanlarının da sahibi olmayı başardı.
• Ronaldo'nun serisi: Gana'ya attığı golle, 5 farklı Dünya Kupası'nda gol atan ilk isim olarak tarihe geçti. Ronaldo, 2006, 2010, 2014 ve 2018 Dünya Kupaları'nın ardından 2022'de de gol atmayı başardı ve adını tarihe yazdırdı. 
• Gol ortalaması: Organizasyonda maç başına 2,7 gol ortalaması yakalandı. Fransa, attığı 16 golle Dünya Kupası'nın en skorer takımı unvanını elde etti. Dünya Kupası'nda oynanan 64 maçta toplam 172 gol atıldı. Katar 2022, Dünya Kupası tarihinin en gollü turnuvası oldu.

Tarihî final

^{Antonin Thuillier}

Dünya Kupası tüm bu tartışmalarıyla beraber, organizasyonel sıkıntılardan uzak bir şekilde gerçekleşti. Kupa, normal süresi 2-2, uzatmaları 3-3 sona eren maçta Fransa’yı penaltı atışlarında 4-2 mağlup eden Arjantin'in oldu. Pek çokları tarafından "şimdiye kadarki en iyi Dünya Kupası finali" unvanını kazanan maç, Fransa'nın ilk golüne kadar sahada taktik ve fiziksel açıdan üstün gelen Arjantin'in kontrolünde geçti. Fransa, Mbappé’nin 80. dakikada penaltıdan ve 81. dakika attığı gollerle oyuna döndü. Uzatmalarda Messi'nin attığı gole karşılık Mbappé’nin penaltıdan bir gol daha bulmasının ardından şampiyonluk penaltılara kaldı. Mbappé ve Messi'nin ilk penaltıları gole çevirmesiyle başlayan kapışma, Fransa'nın peş peşe iki penaltı kaçırmasının ardından Arjantin'in üstünlüğüyle sonlandı.

Bu dünya kupasının odağında Paris Saint-Germain'de takım arkadaşı olan Messi ve Mbappé vardı. Messi, 26. Dünya Kupası maçına çıktı ve kariyerindeki ilk dünya kupasını kaldırmış oldu. Mbappé ise 1966’da Geoff Hurst’ten bu yana erkekler Dünya Kupası finalinde hat-trick yapan ilk oyuncu oldu. Katar, tüm saha dışı tartışmalarının dışında saha içinde de Suudi Arabistan’ın Arjantin galibiyeti, Japonya’nın grup liderliği, Avustralya’nın gruptan çıkması, Fas’ın yarı finale kadar uzanan mücadelesi, kupa favorisi Almanya ve Portekiz’in erken vedalarıyla izleyicinin ilgisini daima üzerinde tutmayı başardı. Rüşvet skandalı, insan hakları ihlalleri, işçi ölümleri, LGBTİ+ hakları ve alkol tartışmasından kılık kıyafete kadar her konuda yarattığı gündemle beraber 2022 Dünya Kupası, kupa tarihinin en iyi finaliyle sona erdi. Nerede oynandığından bağımsız olarak; oyun anlamında neden en iyi Dünya Kupası finali olmasın?

2022 Dünya Kupası izlendi mi?

^{Frank Fife}

Boykot ve eylemlerle başlayan Dünya Kupası'nın finali, Fransa’da 24,1 milyon kişi tarafından izlendi. Tüm kupa boyunca 3,4 milyon kişi de maçları tribünden takip etti. Resmî verilere göre maç başına seyirci ortalaması 53 bin olurken toplam seyirci kapasitesi %96'ya ulaştı.