Şehzadebaşı’nda Ramazan piyasası

19. yüzyıla kadar Yeniçerilerin gezinti yeri olan Şehzadebaşı, Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıyla birlikte Ramazan aylarının en kalabalık eğlence mekanı haline gelmeye başlar. Burasının Ramazan piyasasının gözde mekanı olması Süleymaniye, Beyazıt, Fatih ve Şehzade gibi selatin camilerinin ortasında ve Divanyolu’nun bir bölümü olduğu için şehrin diğer yerleriyle etkileşim içinde olmasından dolayıdır.

“Gözünüzün önüne getirmeye çalışın; Direklerarası’nda Ramazan ayındasınız, iftar topu atılalı saatler olmuş vakit neredeyse sahura yaklaşıyor. Ferah Sineması’nda at, ip ve trapez cambazları gösteri yapıyor, Hilal Sineması’nda Şarlo’nun sessiz filimleri gösteriliyor, yol boyunca sıralanmış küçük dükkanlardaki kıraathane ve tiyatrolarda Meddah oyunları, Karagöz Hacivat, orta oyunu gibi geleneksel Türk tiyatrosunun başlangıcı sayılan oyunlar sergileniyor. Meddah Aşkî, bir sıranın üzerine oturmuş, elindeki uzun sopası ile raftaki külah, fes, takke ve şapkalardan birini alıp başına geçiriyor ve kişilerin taklidini yapıyor. Diğer bir binada Meddah Sururî’nin orta oyunu, bir diğerinde kanto gösterileri var. Sokaklar insanlar ve seyyar satıcılar ile dolu. Maniciler, destancılar, panoramacılar, horoz şekercileri ve şerbetçiler, sucular, her derde deva Hacı Baba hapı satanlar, sopaların üzerinde yürüyen cambazlar…”

Salim Erimez’in “Direklerarası’nda Piyasa” isimli çizimi

Görüldüğü gibi Şehzadebaşı tiyatroları, sinemaları, kahvehaneleri ve daha niceleriyle şehrin genel eğlence hayatının önemli bir merkezi olmuş. Ramazan ayında Haliç, Anadolu ve Rumeli yakası, Kuledibi gibi semtlerden halkın akın akın geldiği Şehzadebaşı Müslümanların eğlence merkezi iken, Beyoğlu daha ziyade gayrimüslimlerin ve “Batılılaşmış” Müslümanların uğrak yeriydi. II. Meşrutiyet ile dinci-gelenekçi çevreler Şehzadebaşı’ndaki Ramazan eğlencelerini fazla Batılı olduğu ve kadınlara fazla serbestlik tanındığı gerekçesiyle eleştirmeye başladı. Üstüne tramvay hattı inşası için Direklerarası’na adını veren direklerin kaldırılması, yaşanan bir yangın ve savaşların yol açtığı ekonomik etkiler eklendi. 1930’lardan sonra ise Beyoğlu tek rakibi olan Şehzadebaşı’nı alt ederek eğlence iktidarını tamamen ele geçirdi. Böylece iftardan sonra başlayıp sahura kadar süren o eski Ramazan eğlenceleri de kaybolup gitti…