Through The Window

90’lı yılların başlarındayız. Özallı yıllarda dünyayla bağını bir nebze daha güçlendiren Türkiye toplumu dış dünyayla daha içli dışlı. Bir grup eşcinsel, biseksüel, trans kafelerde, evlerde, toplantı odalarında bir araya gelip “dertleşiyor” sadece. Birkaçının aklına ABD’de ve Avrupa’nın bazı ülkelerinde olduğu gibi Onur Haftası ve Onur Yürüyüşü gerçekleştirmek gelir. “Cinsel Özgürlük Etkinlikleri” adıyla İstanbul’da bir dizi etkinlik gerçekleştirirler ve sonunda da İstiklal Caddesi'nde yürümek isterler. Yürüyüşü bugün de karşılaştığımız sebeplerden engellenir. Ancak böylece İstanbul LGBTİ+ Onur Yürüyüşünün 30 yıllık tarihi de başlamış olur. Daha fazlasını okumak isteyen Yıldız Tar’ın yazısına göz atabilir.

2000’li yıllarda da çoğunluğu üniversite eğitimini sürdüren, güncel sanatla bağları olan yeni bir aktivist kuşağı Lambdaistanbul derneğinde örgütlenir. 2008 yılında o dönemin muhalif sanat mekânı Hafriyat’ın Karaköy’deki mekânında bir sergi açarlar. Otuz sanatçı ve kolektifin yer aldığı “Makul” sergisi Onur Haftası kapsamında açılan ilk sergi olur. 2009 yılındaki 17’inci Onur Haftasında yine Hafriyat’ta gerçekleştirilen “Stonewall’un 40. Yılı: İsyan ve Onur” sergisi ve sonrasında “Aile”, “Baskı, Haz, Beden” temalarıyla devam eden sergiler dizisi bir süre de “Nerdeen Nereye” ismiyle devam eder. Bir süredir doğrudan İstanbul LGBTİ+ Onur Haftası kapsamında açılmasa da aynı tarihlerde birçok farklı mekânda sergiler gerçekleştiriliyor.

2015 yılından bu yana Onur Yürüyüşleri yasaklı. Ancak bu sene ilk defa Onur Haftası etkinlikleri de yasaklandı. Neyse ki güçlü bir LGBTİ+ hareketine sahibiz ve yasaklarla mücadelenin yollarını arıyoruz. Yasaklandı deyip oturmak yerine İstanbul LGBTİ+ Onur Haftası’nın Instagram hesabını takip ederek etkinlikleri alternatif yollardan takip edebilirsiniz.

Bu sene de birçok sanatçı, kolektif, küratör Onur Haftası vesilesiyle sergiler açıyor. İşte karşınızda Onur Haftası boyunca görebileceğiniz queer ve LGBTİ+ aktivizmini öne çıkaran sergiler:

Türkiye, Hollanda ve ötesinden kuir sanatçıları, düşünürleri ve gece hayatı çalışanlarını çevrimiçi ortamda buluşturan dayanışma, işbirliği ve sanat ağı Through The Window bu sene üçüncü yılında. Pandemi kapanmaları döneminde yola çıkarak büyük bir eksikliği dolduran TTW “Yer var!” temasıyla 31 queer sanatçıyı ağırlıyor.

Projenin kurucularından Kübra Uzun geçen yıl yazdığım bir yazıda TTW’yi “Türkiyeli ve Hollandalı queer sanatçılar, düşünürler ve gece çalışanları ile birlikte düşünmeyi, üretmeyi ve eğlenmeyi odağına alarak iletişim, etkileşim ve dayanışmayla örülen ağı genişletmeyi ve bu ağın tüm bileşenlerini görünür kılmayı hedefleyen çevrimiçi bir platform” olarak tanımlamıştı. Sadece çevrimiçi ortamda gerçekleştirilen TTW projesinin sergisini, konuşmalarını, partilerini Instagram hesabından takip edebilirsiniz.

Koli Art Space’te Tanıdık/Tuhaf

Aktivizmin sınırlarının daraltıldığı zamanlarda sanatın güçlendirici, tahayyül açıcı bir eylem olduğunu hatırlamak ve queer feminist dile alan açmak üzere bir araya gelerek 2018 yılında ilk sergilerini açan Sınır/sız ekibi bu sene Zeynep Gönen’in Tanıdık/Tuhaf solo sergisini karşımıza getiriyor.

Ankara yaşayan ve üreten sanatçı Zeynep Gönen’in İstanbul’da gerçekleşecek ilk kişisel sergisi gücünü doğal materyallerle insan yapımı malzemeler arasındaki ilişkisellikten alıyor. Tanıdık/Tuhaf Yeldeğirmeni’nde yer alan, queer ve feminist sanata alan açmak amacıyla kurulmuş Koli Art Space’te 4 Temmuz’a kadar görülebilir.

Depo’da farklı queer jenerasyonlardan bir sergi

Alev Ersan, İbrahim Alam ve İlyas Odman’ın ortak bir çalışma ve birbirlerinin işlerine müdahalelerle hazırladığı mâzîk sergisi 23 Haziran - 13 Ağustos tarihleri arasında Depo’da.

Farklı queer jenerasyonların zaman ve ifade arayışlarına, karanlığa ve yalnızlığa duyulan ihtiyaca, iyileşme, dönüşme ve yaşlanma biçimlerine odaklanan sergi ismini İbrahim Alam’ın eserinin bir parçası olan mazı meşesinin üzerine mazı arılarının yaptığı, Kürtçe’de “küçük mazı” ya da “mazıcık” anlamına gelen mâzîk'lerden alıyor.

Üzüm Derin Solak: inner feelings

İstanbul gece hayatındaki başarılı girişimleriyle tanıdığımız Üzüm Derin Solak’ın 20 fotoğraftan oluşan ilk sergisi inner feelings Galata’da yer alan Vacilanto İstanbul’da yer alıyor. “Tüm yalnızlıklarım içinde öteki yalnızlıkları gördüm. Bir şehrin içinde birbirine bağlanmış bir sürü yalnızlık. Anlatmanın bir dili olmalıydı, kendim gibi anlatabileceğim bir dil. Bulamadığım, kitabını kendim yazdığım bir dil. Fotoğraf bir amaç değil, araç oldu” diye anlatıyor sergisini Solak.

Ayvalık’ta gri alan

Bu sene İstanbul dışına da uzanıyoruz. Ayvalık’ın sanat inisiyatifi gri alan 30 sanatçının katılımıyla gerçekleşen Pride sergisiyle karşımızda. Queer bir mekan olma niyetiyle, güncel sanatın mesafeli algısını bozmak üzere yola çıkan gri alan sergi kapsamında ay boyunca etkinlikler ve söyleşilere de yer verecek.