26 Mayıs günü Türkiye ertesi gün yaşanacaklardan habersiz, ekonomik krizle boğuşan bir partinin ikti

26 Mayıs günü Türkiye ertesi gün yaşanacaklardan habersiz, ekonomik krizle boğuşan bir partinin iktidarında uyanmıştı. Vatandaşlar ekonomiden ve siyasi tartışmalardan usanmış, siyasi görüşlerin sokaklarda tartışmalara kavgalara evrilmesinden de bıkmış vaziyetteydi. Son 10 yılın mutlak iktidarı DP zayıflamaya başlamış, muhalif partiler olan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve Cumhuriyetçi Millet Partisi (CMP) güçlenmeye başlamıştı. 1957 genel seçimlerine katılmış Hürriyet Partisi (HP) CHP’ye katılmış, bu seçimdeki bir diğer muhalif parti olan Türkiye Köylü Partisi (TKP) ise CMP’ye katılarak Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisini (CKMP) kurulmasına yardımcı olmuştu.

Bu atmosferde DP hükümeti Menderes başbakanlığında iktidarlarını korumaya çalışıyor, muhalefetle mücadelesine ek olarak da ekonomik kriz sebebiyle küstürdüğü seçmenlerini geri kazanmaya uğraşıyordu. Muhalefette ise CHP ve CKMP birlikte hareket ediyor, farklı siyasi görüşlere sahip bu partiler ortak rakiplerine karşı iş birliği yapıyorlardı. Bu sırada ise akşam saatlerinde harekete geçecek subayların planlarından ne vatandaşların ne de siyasilerin haberi bulunuyordu.

Ordunun hükümete bakışı ise karışıktı. 27 Mayıs akşamına kadar ordunun huzursuzluğuna kulak asmayan Menderes, bu negatifliğin bir askeri müdahaleye dönüşmesini tahmin dahi etmiyordu. Her ne kadar ordunun çoğunluğu huzursuz olsa dahi bu subay ve astsubaylar bir plan dahilinde darbe hazırlığında değildi. Ordu hükümetin politikalarından rahatsız fakat aksiyon almaya hazır pozisyonda bulunmuyordu. Üstelik Genelkurmayın üst kademelerinde hükümet yanlısı subaylar da bulunuyordu. Bu durum darbe olasılığını küçültüyor, yapılacak darbenin emir komuta zincirinden bağımsız yapılması gerektiğini işaret ediyordu.

Bir yıl öncesinde CHP lideri İsmet İnönü’nün yaptığı “Sizi ben bile kurtaramam” uyarısı hükümetin dikkatini çekmiyordu. İktidar partisi tekrar seçilmek istiyor, bunu mümkün kılmak için de erken seçim planları yapıyordu. ordu harekete geçmeden saatler öncesinde bu sebeplerden ötürü Başbakan Menderes Eskişehir’de bulunuyordu. Madanoğlu önderliğindeki subaylar harekete geçmeden hemen öncesinde Menderes, erkenden Konya’ya gitmek için erkenden uyumuştu.