canavar

Farsça جانور kelimesine bir yakından bakalım. İçindeki can جان kelimesini farkedelim.

Birleştiği āvar اور kısmı, Türkçede -lı/li eki ile karşılaştırılabilir, “getir(il)mek, sahip olmak” anlamındadır. Böylece görürüz ki Farsça canavar جانور, Türkçe canlı ile aynı oluşumdadır.

Farsça can جان “ruh, tin, yaşam” ise, hiç şaşırtmayan bir derecede eski bir kelimedir. Orta Farsça cyān, hyan benzeri bir biçimden türemiş olan can kelimesi, bazı kaynaklar tarafından, yazılı örneği bulunmayan Hint-Avrupa Anadili *h₂enh₁- “nefes” ile ilişkilendirilmektedir.

Anlaşılan o ki, canavar kelimesi “can verilmiş, can sahibi şey”, hatta daha eski bir anlamla “nefes sahibi şey” anlamındadır.

Bir ilginç durum daha karşımıza çıkıyor. Hint-Avrupa Anadili *h₂enh₁- bağlantısı isabetli ise, buradan başka bir kelimeye bağlantı yapabiliriz. Aynı Hint-Avrupa Anadili kökten Latince animus sözcüğü türemiştir. Latince animus ise birçok Avrupa dilinde “hayvan, canlı, yaratık” anlamındaki sözcüklerin köküdür: İngilizce animal, Fransızca animal, İspanyolca animal, İtalyanca animale gibi.

Hikaye Farsçada sona ermiyor, Türkçe ve Farsçada benzer kelimeler bulunduysa, Arapçaya da bir göz atmakta fayda var.