İHTİYAÇ HARİTASI

Nedir? İhtiyaç Haritası 2015 yılında kurulan; ihtiyaç sahiplerini, destek olmak isteyen birey, kurum ve kuruluşlarla buluşturan sosyal bir kooperatif.

Ne amaçla kuruldu? Harita tabanlı teknolojisiyle bireyler, eğitim kurumları ve sivil toplum kuruluşlarından oluşan ihtiyaç sahiplerini destekçilerle buluşturmak için.

Bu dönemde nasıl destek olabilirim? Deprem bölgesi için gönüllü ihtiyaçlar sosyal medya hesapları üzerinden düzenli olarak paylaşılıyor. Bölgede gönüllü olmak için paylaşılan formu doldurmak ve ihtiyaçlar değişiklik gösterdiği için siteyi düzenli olarak takip etmek gerekiyor. Kurumlara yönelik destek formu ise burada.

İhtiyaç Haritası gönüllüsü olmak için ne yapabilirim? İsteyenler veri girişlerine destek olmak için ofis gönüllüsü veya üniversitelerinde topluluk olarak yapılanmış İhtiyaç Haritası Üniversite Topluluk Ağı'na katılarak üniversite gönüllüsü olabilir. Ya da proje gönüllüsü olarak da ekibe katılabilir.

6 Şubat itibarıyla afet bölgesinde aktif olarak yer alan İhtiyaç Haritası’nı ve afet sonrası süreçte yapılabilecekleri Itır Erhart ve Ali Ercan Özgür açıkladı.

Bölgedeki ihtiyaçları acil, ikincil ve ileriye dönük olarak nasıl kategorilendirebiliriz? Bu ihtiyaçların giderilmesi için nasıl bir yol haritası çizebiliriz?

Bölgedeki acil ihtiyaç kesinlikle depremden etkilenen herkesin öncelikle temel ihtiyaçlarının karşılanması ve güvenli, hijyen koşulları sağlanmış yaşam alanlarına yerleştirilmesi. Bu amaçla geçici yaşam alanları kurulmaya başlandı. Elektrik, su, kanalizasyon gibi altyapı çalışmaları ve aynı zamanda ortak yaşam alanlarının da içlerinde yer alacağı yapılaşma süreci de devam ediyor. Önümüzde hâlâ uzun bir yol var.

Tüm bunlar yapılırken kentlerin yeniden kurulacak bölgelerinin doğru şekilde planlanması gerekiyor. Depremden etkilenenler, bölgedeki gönüllüler ve profesyonel çalışanlar için psikososyal desteğe erişimin sağlanması da çok önemli. Bölgede işini kaybeden çok fazla kişi var; onlar için istihdam yaratılması ve öğrencilerin eğitimlerine kaldıkları yerden devam etmelerinin sağlanması da öncelikli konulardan. Bu sebeple destek vermek isteyen birey ve kurumların sürecin neresinde olmak istediklerine karar vermesi kritik önem taşıyor.

Afet dönemlerinde uzun vadede destek ve dayanışmanın sürdürülebilirliği için ne yapılmalı?

Bölgedeki orta ve uzun dönem ihtiyaçlar sınıflandırılır ve paylaşılırsa yardım etmek isteyenlerin aklında verebilecekleri desteğe dair de daha net bir resim oluşur. Aynı durum gönüllüler için de geçerli. Şu anda dağıtım süreçlerini hızlandırmak için araçlı gönüllülere ihtiyaç var örneğin; bir süre sonra yaşam alanlarında gönüllü eğitmenlere ihtiyaç duyulacak. Bu ihtiyaçların listelenip paylaşılması ve ihtiyaçların devam ettiğini göstermek açısından önemli.

Türkiye genelinde gönüllüleri olan kurumların da gönüllü ihtiyaçlarını takip edip desteğini sürece yayması operasyonların sürdürülebilirliğini sağlamak için kritik önem taşıyor. Desteğin sürdürülebilir olmasının en önemli şartlarından biri de bu bölgede çalışan sivil toplum kuruluşlarına üye olarak sürece dâhil olmak ve olabildiğince aktif çalışmaya katılmak.

Afet bölgesindeki koordinasyon için nasıl bir sistem kuruldu?

İhtiyaç Haritası olarak depremin meydana geldiği an itibariyle bölgedeyiz. Kurucularımız dâhil 16 kişilik bir ekip ve binlerce gönüllümüzle Adana, Hatay, İskenderun, Adıyaman, Antep, Urfa ve Maraş’ta hem depolarda hem de gönderilen desteklerin ihtiyaç bulunan her noktaya ulaştırılması için bölgede çalışmaya devam ediyoruz. Aynı anda teknik ekibimiz, teknik altyapımızla doğru ve anlık bilgilerin hasar tespitlerinin hem bölgeye hem de tüm Türkiye’ye ulaşması için harita tabanlı çalışmalar yapıyor.

Sosyal etki alanımızı genişletmek için benzer çalışmalar yapan kurumlarla uzun dönemde fayda yaratacak işbirlikleri geliştiriyoruz. En güzel örneği Meta ve Insider destekleriyle uygulamaya aldığımız chatbot. Bu sayede ihtiyaç kayıtları ve rotalar belirleniyor, listeler depolara iletilip gönüllüler tarafından sisteme kayıt bırakan vatandaşlarımıza ulaştırılıyor. Operasyondaki arkadaşlarımız bölgeden gelen bilgilerle hazırlanan ihtiyaç listelerindeki malzemeleri DasDas İstanbul'da 10 gün boyunca yüzlerce gönüllümüzle tasnif etti, paketledi, bölgelerdeki depolarımıza destek gönderdi. Diğer tarafta proje ekibimiz de tüm bunları yapmaya devam edebilmemiz ve daha fazla destek ulaştırabilmemiz için kurumsal iş birlikleriyle kaynak yaratma çalışmalarına devam ediyor.

Daha önce İzmir depreminde hayata geçirdiğimiz, evlerini paylaşmak isteyen veya kira desteğinde bulunmak isteyenlerle, evini kaybetmiş ve yerleşim imkânı arayan vatandaşlarımızı buluşturduğumuz Bir Kira Bir Yuva projemizi İzmir Büyükşehir Belediyesi ile birlikte yeniden aktive ettik. Şu an yardımlar sayesinde 30 bin üzerinde ailenin ev ihtiyacına destek oluyoruz. Deprem bölgesine gönderilecek destekleri ilk gün itibarıyla kurduğumuz yerel tedarik zinciri üzerinden sağladık. Uzun dönemde destek olmak isteyenlerin devam eden ihtiyaçları yerel işletmelerden karşılayabilmesi ve yerel esnafa da destek olabilmeleri için Sosyal Pazaryeri’mizi deprem bölgesi için güncelledik.

Afet Platformu’yla birlikte hazırladığınız Afet Haritası’nda sunulan demografik bilgilerin doğruluğu, güncelliği ve STK’lara ulaştırılması doğru ihtiyaçların saptanması ve yardımların yapılması için elzem. Bu bilgilerin dağıtımı ve güncellenmesi için nasıl çalışmalar yapıyorsunuz?

Afet zamanlarında etkili destek ve kurtarma çalışmaları için yerel yetkililer, STK'lar, şirketler ve gönüllüler gibi çeşitli aktörler arasında etkili iletişim ve koordinasyon şart. Bu sorunu çözmek için İhtiyaç Haritası, 2021 yılında Turkish Philanthropy Funds katkısıyla destek sağlayan tüm aktörleri gerçek zamanlı olarak takip edebilen dijital bir platform olan Afet Müdahale Haritası’nı (Afet Haritası) geliştirdik.

Afet Haritası; doğru, güncel ve kapsamlı veriler sağlamak için bölgeden kitle kaynak yöntemleriyle veri toplama, toplanan verileri doğrulama, konumsal verilere veri zenginleştirme uygulama ya da akademik çalışmalar içinde yapay zekâyla üretilmiş bina hasar tespit çalışmalarına dayanan veri elde etme yöntemlerini kullanılıyor. Ayrıca STK'larla sıkı bir iş birliği içinde çalışarak ihtiyaçların doğru bir şekilde belirlenmesi ve yardımların dağıtımı için gerekli bilgilerin paylaşılmasını sağlıyo. Afet Haritası ekibi, veri kaynaklarından gelen yeni bilgileri analiz ederek, gerekli güncellemeleri yapmak için sürekli çalışmalar yürütmeye devam ediyor.

İhtiyaç Haritası gibi gönüllülük sistemine dayalı sivil toplum kuruluşlarının birlikte “iyi”leşmekteki önemi nedir?

Gönüllü olmak; yaptığı çalışmadan, verdiği destekten hiçbir çıkarı olmayan insanların bir arada olması durumu. Yan yana olmak, ortak amaç için buluşmak toplumsal iyileşmenin ilk adımı belki de.