Çay Nedir?

Çayın Çin’de keşfedilmesinin milattan önceye dayandığını, bizim ülkemizde ise Cumhuriyet Dönemi’nden sonra çay üretiminin ve tüketiminin yaygınlaştığını düşününce çayı dünyadaki diğer ülkelere kıyasla ne kadar hızlı benimsediğimizi ve gerçekten “çaykolik” bir toplum olduğumuzu anlayabiliriz. Ancak çayın erken yayıldığı ülkelerde çay için disiplin, ustalık gibi kavramlar vazgeçilmez elementlerken bizim için çay denince akla daha çok muhabbet ve paylaşım geliyor. Çay etrafında kurulan sosyal birliktelik harika, beni de çaya en çok bağlayan yanlarından biri bu hatta; ancak bunun çayı sadece bir içecek olarak görmemize sebep olduğunu düşünüyorum. Herkesin kendine has çay demleme metodu olan bu ülkede bazen “çayın ne olduğunu” gerçek anlamda düşünmüyor olabilir miyiz? Ben bunu çok sık düşünüyorum.

Bununla ne demek istiyorum?

Birçoğumuz gerçekten ne içtiğimizi bilmiyoruz. Ihlamurun “çay” olarak benimsendiği gibi (Evet, ıhlamur çay değildir) gerçek çayın sadece Camellia Sinensis’ten geldiğini birçoğumuz bilmiyor mesela. Ya da yeşil, beyaz, siyah çayın aslında aynı bitkiden geldiğini, sadece farklı şekillerde işlendiğini de çoğumuz bilmiyoruz “çaykolik” bir toplum olduğumuz hâlde. Oysa bu kadar tükettiğimiz bir şeyin nerden geldiğini, nasıl üretildiğini bilmemiz gerekiyor ki nasıl (ve ne için) yaklaşmamız gerektiğini kestirelim. Tam da bu amaçla temellerden başlayalım isterim.

Peki, çay gerçekten nedir?

Çay, sadece Camellia sinensis bitkisinden üretilir. Yaprakların işlenme yöntemleri ve oksidasyon seviyelerine göre alt sınıflara ayrılır. Genel sınıflandırmada 6 çeşit çay vardır: Beyaz çay, sarı çay, yeşil çay, siyah çay, oolong ve pu-erh. Orijin olarak Camellia sinensis bitkisinden gelmeyenlere ise (yani ıhlamur, papatya, elma çayı vb.) aslında çay değil "infüzyon" denir.