İstanbul Tiyatro Festivali

İlk kez 1989 yılında gerçekleşen, yerli ve yabancı tiyatro ve dans topluluklarının izleyiciyle buluştuğu uluslararası yarın yeniden seyirciyle buluşacak. Biz de festivalin direktörü Işıl Kasapoğlu’na festival detaylarını ve merak ettiklerimizi sorduk.

İKSV tarafından düzenlenen 27. İstanbul Tiyatro Festivali, İstanbul'un kültürel çeşitliliğini ve zenginliğini nasıl yansıtıyor?

İstanbul Tiyatro Festivali, yerli ve yabancı tiyatro ve dans topluluklarının izleyiciyle buluştuğu uluslararası bir etkinlik. 1989 yılından bu yana festival kapsamındaki yapımlar ve topluluklar, hem izleyiciye hem de sanat dünyasına farklı açılımlar kazandırıyor; ulusal ve uluslararası, klasik ve çağdaş yorumlar, her yıl İstanbul Tiyatro Festivali merceğinden şehrin sahnelerine yansıyor. Festival, eğitim projeleriyle, ortak yapımlarıyla ve günümüz toplumsal sorunlarına dair temalara değinen programıyla her yıl gösteri sanatları alanında ulusal ve uluslararası düzeydeki yeni yönelimleri ve çalışmaları izleyiciye sunuyor.

^{Işıl Kasapoğlu
Fotoğraf: Mühenna Kahveci}

Festivaller bir ülkenin, bir kentin kılcal damarlarıdır. Sadece o ülkenin insanlarını beslemezler, evrenseldirler. Dünyanın herhangi bir yerinde yapılan bir kültür-sanat festivali tüm dünyayı besler, doyurur. Dünyanın daha iyi, daha güzel bir yer olmasını sağlar. İstanbul Tiyatro Festivali de bunun için uğraşıyor. Festival, farklı toplumsal grupları ve sanatsal ifadeleri bir araya getirirken şehirdeki farklı sanat mekânlarını da kullanarak katılımcılara geniş bir deneyim sunuyor. Örneğin 27. İstanbul Tiyatro Festivali, ikinci haftasında Beyoğlu’na, İstiklâl Caddesi’ne yayılıyor. İstiklâl'in cıvıltısına tiyatronun sihrini katan festival, izleyicilerine caddenin görkemli tarihinin tanığı olan birbirinden değerli mekânlarda geçmiş ile bugün arasındaki bağları sorgulayan ve anlamlandıran oyunlar sunuyor.

H. Can Utku ve İlias Maroutsis’in yazdığı, İlyas Özçakır’ın tasarlayıp yönettiği, mekâna özgü yaratılan Büyük Zarifi Apartmanı, 1 - 5 Kasım’da Büyük Zarifi Apartmanı’nda; Firuze Engin’in yazıp Güray Dinçol’un yönettiği, Anadolu’nun gelenek ve masallarından ilham alarak kurgulanan ve anlatı tiyatrosuyla interaktif enstalasyonu birleştiren Çirkin 2 - 5 Kasım tarihlerinde Hope Alkazar’da; genç kuşağın üretkenlikleriyle dikkat çeken iki başarılı ismini, yazar-çevirmen-dramaturg Ferdi Çetin ile yönetmen-oyuncu Kayhan Berkin’i ilk kez bir araya getiren Annemden Kalan Gül Ağacı Masanın Üzerinde Çaydanlık Beyaz Bir İz Bıraktı ise 3 - 5 Kasım tarihlerinde Metro Han’da seyredilebilecek. Senarist ve oyuncu Ercan Kesal’in izleyicisiyle ilk defa tiyatro sahnesinde buluşacağı Ayazmanın Yılanı ise 4 ve 5 Kasım’da Atlas 1948 Sineması’nda sahnelenecek. İzleyiciler şehrin hem oyunlar hem mekânlar vasıtasıyla şehrin kültürel çeşitliliğini deneyimleyebilecekler.

^{Çifte Cinayet
Fotoğraf: Todd MacDonald}

Festivalin geçmiş yıllardaki katılımcılarından ilham aldınız mı? Bu yılki programı oluştururken önceki deneyimlerden yararlandınız mı? Süreç nasıl ilerledi?

Festivalin geçmiş deneyimleri, bilhassa benim küratörlüğümün ilk yılı olan 26. edisyondan deneyimler, bu yılki programın oluşturulmasında önemli rol oynadı. İzleyicimizin festival için özel olarak üretilen işlere ve uluslararası topluluklara ilgisi her zaman yüksek. Geçen yılki öneri ve yorumları da cebimize koyarak bu yıl sahneleme çeşitliliğine özen gösterdik, yerli programda genç kuşak isimlere daha da çok alan açtık. Elbette her yıl farklı temalar ve odak noktalarıyla festivale taze bir yaklaşım getirmek de önemli. Bunun için de yeni alt temalar belirleyerek, örneğin İstanbul Mon Amour gibi tüm gün serecek bir kapanış etkinliği tasarlayarak izleyicilere yeni deneyimler sunmaya özen gösterdik.

Yeni topluluk ve sanatçıları festival izleyicisiyle tanıştırmak bu festivalin en önemli misyonlarından biri ancak bazı sanatçı ve toplulukların festival programlarına tekrar tekrar gelmesi de festivallerin olmazsa olmazlarındandır.

^{Terörizm
Kaynak: İKSV}

İstanbul Tiyatro Festivali, izleyicileri sanatın derinliklerine çekmek ve onları düşündürmek için nasıl bir strateji izliyor? Hangi oyunlar bu etkiyi en iyi şekilde yaratmayı hedefliyor?

Festivaldeki gösterilerin her birinin söyleyecek bir sözü var. İsim isim saymak zor ancak ilk aklıma gelen, kadın üretiminin ve kadın bakış açısının daha görünür kılınmasını hedefleyen “Bu İşte Bir Kadın Var” teması oyunları. Ayrıca iklim krizinden göçe, özgürlüklerden savaşlara bugünün pek çok can alıcı meselesine yaratıcı ve beklenmedik yaklaşımlar getiren oyunlar var programda. Hofesh Shechter’in Çifte Cinayet’i, Wajdi Mouawad’ın Kız Kardeşler’i, Tansu Biçer, Tülin Özen ve Fatih Sevdi gibi isimlerin başını çektiği oyuncu kadrosuyla Terörizm, İrlanda’nın en gözüpek ve özgün topluluklarından Brokentalkers’ın Ustalık Sınıfı ve önyargılara meydan okuyan Baklava Cumhuriyeti ve sözsüz oyunumuz mask tiyatrosunun öncüsü Familie Flöz’ün Düğün’ü bunlardan bazıları…

^{Baklava Cumhuriyeti
Fotoğraf: Pinelopi Gerasimou}

Dünyadaki diğer şehir tiyatro festivalleriyle İstanbul Tiyatro Festivali'ni kıyasladığınızda hangi noktalarda ayrıştığını düşünüyorsunuz? Okurlarımıza ilham noktası olabilecek, takip ettiğiniz festivallerini paylaşabilir misiniz?

Her festival, kendi şehrinde, kendi benzersiz deneyimini sunuyor elbette. İstanbul Tiyatro Festivali de şehrinin çeşitliliğini, zenginliğini programına yansıtıyor diye düşünüyorum. Tiyatrosever okurların, Fransız tiyatro geleneğinin önemli bir temsilcisi olan, yüzlerce çağdaş ve klasik gösteriyi bir araya getiren ve her yıl büyük bir uluslararası katılımı da çeken Avignon Tiyatro Festivali ve bağımsız tiyatro ve performans sanatlarının sergilendiği, izleyicilerine yüzlerce farklı gösteri sunan, dünyanın en büyük tiyatro festivallerinden biri kabul edilen Edinburgh Fringe Festivali’ni mutlaka takip etmelerini öneririm.