Piyasa koşulları, yüksek enflasyon, arz talep dengesi, kentsel dönüşüm derken Türkiye'de barınma maliyetleri her geçen dönem artmaya devam ediyor. Özellikle de çalışanların çok büyük bir kesimini oluşturan asgari ücretliler için "kira giderleri" karşılanamayacak seviyeye ulaştı.

Endeksa verilerine göre, Ekim 2024 itibarıyla Türkiye'de 17 ilde ortalama kiralar, diğer geçim masrafları dahil edilmediğinde bile asgari ücretin üzerine çıktı.

45 ilde kira artışı enflasyonu geçti

Yapay zeka ve büyük veri analizi yöntemlerini kullanarak elde edilen Endeksa verilerine göre, 2023 yılının Ekim ayında Türkiye genelinde 13.819 lira olan ortalama kiralar, bu yılın Ekim ayında 19.534 liraya yükseldi. Veriler, son bir yıldaki ortalama kira artışının %46,5 olduğuna işaret ediyor. TÜİK tarafından açıklanan Ekim ayı yıllık enflasyonu ise %48,58 seviyesinde.

• Rakamlar, Türkiye'de kira artış ortalamasının enflasyona paralel seyrettiğine işaret ediyor olsa da iller bazında senaryo çok farklı. Endeksa'nın Aposto ile paylaştığı veri setine göre, Türkiye Ekim 2023 - Ekim 2024 döneminde kira artışları yıllık enflasyonun üzerinde seyrettiği il sayısı 45.

Son 1 yılda kira artış oranının en yüksek olduğu iller sıralamasının başında %138 artışla Tunceli bulunuyor. Tunceli'deki bir dairenin ortalama kirası Ekim 2023 döneminde 10.095 lira iken Ekim 2024'te 24.026 lira oldu. Tunceli'yi %92,43 ile Siirt, %89,57 ile Bitlis takip ediyor. İstanbul'daki kira değişim oranı %46,62 olurken diğer büyük illerden İzmir'de %54,45, Ankara'da ise %53,37 seviyesinde. Endeksa'ya göre kiraların gerilediği tek il eksi %4,74 ile Kilis.

^{İllere göre en yüksek kira artış oranı (İlk 10 il)}

Asgari ücretle ev kiralanamayacak iller

Ekim 2024 itibarıyla, Türkiye'de asgari ücretli çalışanların sadece kendi gelirleriyle kira tutarını karşılayamayacakları 17 il bulunuyor. Ortalama kira tutarlarına bakıldığında listenin en başında 24.882 lira ile İstanbul yer alıyor. İstanbul'u 24.596 lira ile Muğla takip ederken 24.026 lira ile Tunceli 3. sırada. İzmir, 23.361 lira, Ankara 21.239 lira, Kocaeli 20.418 lira ile tüm maaşını kiraya ödeseler bile asgari ücretlilerin yaşayamayacakları şehirler arasında.

• Bilgi notu: 2023 yılının Ekim ayındaki 11.452 liralık asgari ücret dikkate alındığında söz konusu dönemde asgari ücretlilerin ev kirasını ödeyemeyecekleri şehir sayısı 15 idi.

^{Türkiye'de kiraların en yüksek olduğu 20 il}

En yüksek kira Sarıyer'de

Endeksa verilerini Türkiye'de ilçeler bazında değerlendirdiğimizde, ortalama kiralar bakımından listenin en üst sırasında İstanbul-Sarıyer bulunuyor. Sarıyer'de Ekim 2023 yılı itibarıyla ortalama kira 57.640 lira düzeyinde. Sarıyer'in ardından Türkiye'de kiraların en pahalı olduğu ilçe ortalama 48.406 lira ile İzmir-Güzelbahçe. 47.554 lira ile Beşiktaş, 46.895 lira ile Kadıköy ve 42.013 lira ile Bodrum, listedeki en pahalı ilk 5 ilçeyi tamamlıyor.

^{Kiraların en yüksek olduğu 20 ilçe}

Son 5 yılda illere göre kira artışları

İller bazında kiralardaki değişim oranlarına bakıldığındaysa en yüksek artış oranı %3.775 ile Tunceli'de. Tunceli'de Ekim 2019 döneminde 620 lira olan ortalama kiralar beş yılda yaklaşık 39 katına çıkarak Ekim 2024'te 24 bin lirayı aştı. Son 5 yılda Tunceli'nin ardından kiraların en fazla arttığı 5 il Niğde (%2.322), Bartın (%1.967), Kocaeli (%1.943) ve Bilecik (%1.890) şeklinde sıralanıyor.

2019 yılı Ekim ayında ortalama kira İstanbul'da 2.037 lira, Ankara'da 1.205 lira, İzmir'de 1.830 lira düzeyindeydi.

^{İllere göre ortalama kira tutarlarının değişimi (2019-2024)}

_{* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.}