'Uydurma sosyalizm' Baas'ın yıkılışı

Niyazi Berkes’in “uydurma sosyalizm” olarak tanımladığı Suriye’deki 61 yıllık Baas rejimi, 8 Aralık Pazar günü devrildi. Ortadoğu’da bir devir kapandı. Soğuk Savaş'ın İsrail düşmanı olarak kalan Ortadoğu’daki son mirasçısı da, 13 yıllık bir iç savaşın ardından tarihe karıştı.

Yazı: Behlül Özkan

“Böyle bir ideolojiye göre ülkenin yönetimini ele alacak adamların haline acırım. Ne bir ekonomik teorisi, ne bir kalkınma planı, ne bir reform tasarısı."

20. yüzyılın önde gelen Türk sosyal bilimcilerinden Niyazi Berkes, 1965 sonbaharında saha çalışması yapmak için çıktığı Ortadoğu gezisinden sonra Suriye’deki Baas rejimini bu satırlarla tanımlar. Ortadoğu, o yıllarda Nasır’ın liderliğini yaptığı Arap milliyetçiliğinin etkisindedir. Cezayir'in Fransız sömürgeciliğine karşı verdiği bağımsızlık savaşını kazanılmış; Suriye’deyse "Arap sosyalizmi" olarak bilinen Baas partisi iktidara geçmiştir.

Baas’ın nasıl bir dünya görüşü ve ideolojisi olduğuna merak duyan Berkes’in Suriye izlenimleri hayal kırıklığını yansıtır. Berkes, Baas’ın ideologlarından Mişel Eflak’ın sosyalizm anlayışını "tuhaf ve oportünist" bulur. Dahası, iktidarı elinde tutan ordunun da beline kadar politika ve ideoloji içinde çürüdüğünü yazar. Sonra aklına Türkiye gelir ve 1965 gibi erken bir tarihte “Eflak’ın toplumculuğu ve devrimciliği bizdeki Türkeşçileri de hatırlatıyor” diye ekler.

Berkes’in “uydurma sosyalizm” olarak tanımladığı Suriye’deki 61 yıllık Baas rejimi 8 Aralık Pazar günü devrildi. Ortadoğu’da bir devir kapandı. Soğuk Savaş'ın İsrail düşmanı olarak kalan Ortadoğu’daki son mirasçısı da, 13 yıllık bir iç savaşın ardından tarihe karıştı.

YAZININ DEVAMI