Her ne kadar “adil kullanım” bahanesiyle bunları savuşturmaya çalışsa da OpenAI’ın, modellerini geliştirmek için dünyanın her yerinde, her dilde, her biçimde üretilen kaynakları sömürdüğü ortada. Bu ortamda "DeepSeek bizi kopyaladı" şikayetlerini nereye koymak lazım?

Yazı: Ümit Alan

Bazen bazı şeyleri bir çocuğa anlatır gibi hatırlamak gerekir. Ancak bazı şeyleri de bir çocuğa anlatmak düşündüğünüzden daha zordur.

Geçen yıl ilkokul birinci sınıfa giden kızım, İstanbul’un fetih kutlamalarıyla ilgili billboardları görünce sordu: “Baba fetih ne demek?” Savaş gerçeğinin ayrıntılarına fazla girmeden, İstanbul’un daha önce başka bir devletin toprağı olduğunu, Fatih Sultan Mehmet’in bu durumu değiştirdiğini açıkladım. Kızımın o ana kadarki hayat bilgisiyle bu yeni bilgi çatıştı ve “İstanbul’u çalmış mıyız yani?” diye soruverdi. Köşeye sıkışmıştım. “Hayır” diye başladım ve o zaman dünyanın şartlarının farklı olduğunu, fetihler çağı olduğunu, bugünün gerçekleriyle anlayamayacağımızı, bir çocuğun anlayacağı basitlikte betimlemeye çalıştım.

Çok da başarılı değildim galiba. Çünkü sohbetin sonunda bazı şeyler hâlâ oturmamıştı. “Ya şimdi de birileri bizden İstanbul’u çalmak isterse?” final sorusu geldi. “Olmaz öyle şey, o devirler geçti, ileride konuşuruz bunları” diye savuşturdum.

OpenAI nasıl ve neden kuruldu?

Bir gün kızım, adında İngilizce “open” yani “açık” ifadesi olan bir şirketin neden yapay zekada kapalı kaynağı temsil ettiğini sorarsa onu da anlatmak zor olabilir.

Bir çocuğa anlatır gibi hatırlayalım. Yapay zekanın göz kamaştırıcı gündeminden bir an uzaklaşıp yaklaşık 110 ay öncesine gidiyoruz. 11 Aralık 2015’te San Francisco, Kaliforniya’da kâr amacı gütmeyen, insanlığa fayda sağlamayı amaçladığını belirten yeni bir yapay zeka araştırma şirketi kuruldu. Şirketin kuruluşunu müjdeleyen blog yazısının ilk paragrafı çok netti:

“OpenAI, kâr amacı gütmeyen bir yapay zeka araştırma şirketidir. Amacımız, dijital zekayı, finansal getiri elde etme ihtiyacıyla kısıtlanmadan, insanlığın tamamına en çok fayda sağlayacak şekilde ilerletmektir. Araştırmamız finansal yükümlülüklerden uzak olduğu için, olumlu insan etkisine daha iyi odaklanabiliriz.”

Amaca uygun şekilde hem kaynak kodları hem de araştırma aşamaları topluma açıktı. Bu, dileyen herkesin bu çalışmaları şeffaf biçimde izleyebileceği anlamına geliyordu. Zaten şirketin ismindeki İngilizce “Open” (açık) ifadesi de bunu simgeliyordu.

OpenAI belki başlangıç amaçları nedeniyle fazla dikkat çekmeden insanlığın bugüne kadar internete döktüğü tüm veriden yararlanarak yapay zeka çalışmalarına devam etti. Hikayede kafaları karıştıran ilk olay, 2019 yılında kâr amacı gütmeyen bir kuruluştan “sınırlandırılmış” kâr amacı güden bir kuruluşa dönüşmesi oldu. Yapay zeka çalışmalarının maliyetleri gerekçe gösterildi. Ancak üzerine bir de Microsoft ile ortaklık kurarak çalışanlarına da sermaye dağıtınca kafalar netleşti. OpenAI artık başlangıçtaki idealin uzağındaydı.

DeepSeek, ChatGPT’yi kopyaladı, öyle mi?

DeepSeek çok kısa bir sürede, iddiaya göre çok daha az işlem gücüyle OpenAI’ın en az o1 modeli kadar iyi bir performans sergiliyordu. Üstelik DeepSeek’in modelleri açık kaynaklıydı. Yani OpenAI’ın sadece adında kalan açıklık ideali burada sabitti. Bu, dünyanın geri kalanına, "Alın tepe tepe kullanın, istediğiniz gibi değiştirip iş yapın" çağrısıydı.

Buradan OpenAI’ın, “DeepSeek, ChatGPT’yi kopyaladı” iddialarına gelelim. OpenAI hâlihazırda İngiltere’de yaptığı bir başvuruda “telif hakkıyla korunan materyal olmadan ChatGPT gibi yapay zeka araçları oluşturmanın imkansız olduğunu” da itiraf etmişti zaten.

TAMAMINI OKU