20 maddeden oluşan Türkiye’nin ilk iklim yasası olma yolundaki teklif, AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler tarafından Meclis Başkanlığı’na sunuldu. İklim uzmanları ve aktivistleri, iklim değişikliğiyle mücadeleye dair somut düzenlemeler ve ara hedefler içermeyen metnin bu hâliyle bir iklim kanunu olarak tanımlanamayacağını söylüyor.

Yazı: Pelin Cengiz

Önceki yıllarda taslak hâlleri kamuoyuna yansıyan İklim Kanunu teklifi, AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler tarafından Meclis Başkanlığı’na sunuldu. Ekim 2021’de Paris Anlaşması’nı onaylayan ve ardından 2053 yılı için “net sıfır emisyon” hedefi belirleyen Türkiye’nin İklim Kanunu, o tarihten bu yana hazırlık aşamasındaydı. Şubat 2022 tarihinde düzenlenen İklim Şurası’ndan bu yana kanun bekleniyordu, nihayet taslağı görmüş olduk.

• Neden önemli? Teklif ilgili komisyonlardan geçirildi, Genel Kurul’da da kabul edilirse Türkiye’nin ilk iklim yasası olacak. Ancak, kanun teklifi beklentilerin çok gerisinde olduğu gibi aynı zamanda Türkiye’nin iklim kriziyle mücadelesindeki ihtiyaçlarını da karşılayamayacak düzeyde.

20 maddeden oluşan Türkiye’nin ilk iklim yasası olma yolundaki teklif, fosil yakıtlardan çıkışa dair bir politikadan söz etmezken mutlak emisyon azaltım hedefine de yer vermemesiyle tartışma konusu oldu. İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından sera gazı azaltımı ve iklim değişikliğine uyum hedefleri ile taahhütleri içerecek biçimde dönemsel olarak hazırlanan ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryası’na sunulan Ulusal Katkı Beyanı belgesinin hazırlanacağı aktarıldı.

• Dolayısıyla, iklim değişikliğiyle mücadeleye dair somut düzenlemeler veya ara hedefler içermeyen metnin, bu hâliyle bir iklim kanunu olarak nitelenemeyeceği konusunda genel bir görüş birliği mevcut.

Kanun teklifinin amacı şöyle açıklanmış:

“Yeşil büyüme vizyonu ve net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadele etmektir. Bu kanun, iklim değişikliğiyle mücadelede esas olan sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum faaliyetleri ile planlama ve uygulama araçlarını, gelirleri, izin ve denetimi ve bunlara ilişkin yasal ve kurumsal çerçevenin usul ve esaslarını kapsar.”

Ancak, kanun taslağı, kanunun temel amacı olması gereken iklim değişikliğiyle mücadeleyle pek de uyumlu değil.

Her şeyden önce artık tartışmasız olarak küresel sıcaklık artışını 1,5 derece ile sınırlandırmak için emisyonların bugünden itibaren hızla azaltılması gerekiyor. Ancak kanun teklifinde, sera gazı emisyonlarını zaman kaybetmeden azaltmayı taahhüt eden mutlak bir azaltım hedefi bulunmadığı gibi, Türkiye’nin sera gazı emisyonlarını hangi seviyeye kadar ve hangi hızla azaltacağına dair herhangi bir bilgi de yer almıyor.

Kanun teklifine yönelik bir diğer önemli eleştiri de, iklim değişikliğiyle mücadelede en önemli adım olan fosil yakıtların terk edilmesine dair yine herhangi bir hedefin ya da takvimin bulunmaması… Teklif; kömür, petrol ve gaz kullanımının sonlandırılması açısından hedef içermiyor. Bunun yerine, azaltım yöntemleri olarak henüz uygulanabilirliği kanıtlanmamış karbon yakalama ve depolama gibi teknolojileri vurguluyor ve bu teknolojilerin gelişmesine dayanarak iklim değişikliğiyle mücadeleyi erteliyor.

YAZININ DEVAMI