Romanya’da seçimler dış müdahale iddiaları nedeniyle iptal edildi. Kazanan adayın yeni seçime girmesi yargı eliyle yasaklandı. Soru çok basit: Yarın öbür gün Türkiye’de, daha önce aynı zarftan çıkan iki oydan birini geçerli diğerini geçersiz sayan, seçim kesin sonucunu beklemeden bazı adaylara mazbata teslim eden, Anayasa’ya göre bir daha seçime girmesi mümkün olmayan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın adaylığını onaylayan Yüksek Seçim Kurulu seçimlere dışarıdan dijital müdahale oldu diyerek seçim iptal etmeye kalksa ne olur?

Yazı: Utku Başar

Sosyal medya kullanımının hayatın her alanında belirleyici olduğu, hakikatin ölümü, “alternatif” gerçeklik ve yapay zeka çağında seçimlere “dış müdahale” ciddi bir politik teknokratlık birikimi ya da teknolojiyi hınzırca kullanma becerisi gerektirmiyor.

Çok basitçe geçmişte kampanyacılık, sivil toplum ve geleneksel medya üzerinden yapılan “etkileme” çabası, dijitale kaydı. Teknolojinin ucuzlaması ve “demokratikleşmesi”, her zaman hayra da işlemeyen, büyük fırsatlar sağladı. Dijitalin farklı hedef kitleleri tanımak, anlamak ve onlara direk ulaşmak için sağladığı avantajlar, muradı “etki” olanlar için güç çarpanı oldu.

• Ne var ki özellikle sosyal medya platformlarının kullanımının çok yaygın olduğu ülkelerde bu konudaki yasal düzenlemeler hâlâ oturmuş değil. Kişisel özgürlükler ile o özgürlüklerin yasa ve kurumlar eliyle korunmasını garanti altına alan devlet; özgürlük, haklar, ulusal ve kişisel güvenlik arasında sıkışılmış vaziyette.

Alan, teknolojinin kullanımına bağlı olarak her an geliştiği için yeni durumlara hemen karşılık bulmak zor. Yasalar ve uygulamalarında büyük bir belirsizlik var. Ve tabii ki irade gösteren ve çalışan için bu belirsizliği araçsallaştırıp kendi “nihai hedefleri” doğrultusunda stratejik etki için kullanmak da mümkün. Bu yüzden seçimler gerek çıkar grupları tarafından gerekse “dış güçler” tarafından “etkilenmeye” daha açık hâle geldi. Seçmenler ve siyasetçiler, seçimler özelinde getirilen düzenlemeler dışında büyük platformların topluluk kurallarına bağlı; dikkat ekonomisinin dinamiklerini iyi kullanan kampanyacıların ve içerik üreticilerin insafına kalmış durumda.

Dünyada "seçim yılı" diye tanımlanan 2024’te bu konuda farklı ülkelerde seçimlere ve demokrasiye tehdit sayılabilecek birçok farklı örnek gördük. Özellikle Avrupa’daki seçimleri Rusya’nın etkilemeye çalıştığı çok konuşuldu.

Birazdan bahsedeceğimiz Rus etkisi iddiaları nedeniyle cumhurbaşkanlığı seçimleri iptal edilen ve kazanan adayın sonraki seçime girmesine izin verilmeyen Romanya, ileriki yıllarda örnek olarak yaratacağı dalga etkisi nedeniyle adeta bir milat oldu.

YAZININ DEVAMI