"Duyguların Kültürel Politikası", "Şikayet" ve "Feminist Bir Yaşam Sürmek" gibi kitapları Türkçeye de çevrilen feminist teorisyen Sara Ahmed, 14 Mayıs'ta Sabancı Üniversitesi'nde ve 15 Mayıs'ta Frankeştayn Kitabevi'nde katıldığı iki söyleşi için İstanbul'daydı. Ahmed'le "oyunbozan feminizm" kavramı, oyunbozanlığın Batı dışındaki dünyadaki tezahürleri, erkeklik krizi ve neşe üzerine sohbet ettik.

Söyleşi: Elif Bereketli

Çocukken ve ergenliğimde, biraz "arıza" biri olarak bilinirdim. Özellikle sözel derslerdeki öğretmenlerim, sınıfın ortasında pat diye sorduğum sivri sorulardan pek memnun olmazdı. Annemin içinden defalarca “Keşke biraz daha uslu bir kızım olsa” diye geçirdiğine neredeyse eminim.

Ailenin, mahallenin, okulun tam ortasında—sesiyle, sorularıyla, tavrıyla—hep “fazla” bulunan biriydim. Bu fazlalığı kendi doğam gibi yaşadım belki ama bastırılmaya, törpülenmeye çalışılmanın utancını da uzun süre içimde taşıdım. Ta ki bir gün Sara Ahmed’in “oyunbozan” (feminist killjoy) kavramıyla tanışana kadar.

• Ahmed, benim için yukarıdan bakan, beni düzeltmeye çalışan bir akademisyen değil; sesiyle dostluk kurabildiğim, sezgilerime yol arkadaşlığı eden, cesaretiyle beni güçlendiren bir yazar. Kendimden şüphe etmeye başladığım, kendimi törpülemeye yeltendiğim anlarda, sanki birden kulağımda onun sesi beliriveriyor: “Dur, saçmalama.”

İstanbul’a geleceğini duyduğumda, yıllardır satır aralarında büyüttüğüm bu tek taraflı dostluğa güvenerek onunla konuşmak istediğimi söyledim. Yazışmalar başladı. Ben İstanbul’da, evimden yazıyordum; o ise seyahatlerinin arasındaki koşuşturmalarda. Zaman zaman “Kusura bakma, aceleyle yazıyorum” diyordu ama her cümlesi özenli ve derindi.

Bu metin, karşılıklı akan bir sohbetten ziyade, uzak zamanlar ve mekanlar arasından süzülen bir temasın izlerini taşıyor. Yine de hem bugünün feminist düşüncesine hem de Sara Ahmed’in çalışmalarına yön veren tartışmalara dokunmayı başardık sanıyorum: Şikayetin politik potansiyelinden kurumsal feminizmin sınırlarına; kutuplaşan siyasi ortamlarda duygularımızla ne yapacağımızdan zorlu coğrafyalarda kadın olmanın kendine özgü yüküne kadar pek çok konuya değinebildik.

SÖYLEŞİNİN DEVAMI