Japon arkeolog Sachihiro Omura, bozkırın ortasındaki Kaman’da bir ömür geçirdi. Toprağı kazdıkça Anadolu’nun bin yıllarca kesintisiz süren uygarlık tarihinin sırlarını ortaya çıkardı. Ömrünü vakfettiği Anadolu’da yaşaya yaşaya bizden biri oldu. Adı Ömer Abi’ye çıktı. 77 yaşında yaşamını yitirdiğinde ondan geriye sadece koca bir arkeoloji külliyatı kalmadı. Kaman’daki o topraklar artık, sadakatle, dostlukla, sabırla, merakla harmanlanmış bir ömürden izler taşıyan sırlarla kaplı.

Yazı: Olkan Özyurt

Uçsuz bucaksız bir bozkırın ortasındayız, güneş en kızgın hâliyle tepemizde. Japon arkeolog Sachihiro Omura ile Kaman’daki Kalehöyük’ün yanına ağır adımlarla gidiyoruz. Omura’nın elleri, suya aç kalmış toprağa uzanıyor, avuçluyor toprağı. Toprak ufalanıp toz oluyor ellerinde, sonra da parmaklarının arasından kayıp gidiyor ve rüzgarla savruluyor. Ama toz olup savrulan o toprak sırlarla dolu: İşte o zaman Omura’nın ağzından şu sözler dökülüyor:

“Toprak bazen bir sır verir. Ama o sırrı, ona yakışan bir sabırla anlamanız gerekir.”

Bir arkeologdan duyduğum ve unutamadığım en edebi cümlelerden biriydi bu. Ama Sachihiro Omura’nın edebi cümle kurma gibi bir amacı yoktu. Sadece belki de bütün ömrünü vakfettiği bir gerçeği söylüyordu.

Bir höyükte katman katman medeniyet tarihi

Sachihiro Omura’nın 1986’dan beri kazdığı Kırşehir’e bağlı Kaman’daki Kalehöyük, sırlarla dolu bir yer. Höyük, Anadolu’daki uygarlıkların katman katman bir kesiti adeta. Her katmanda ayrı bir uygarlığa ait izler var. Osmanlı, Selçuklu, Bizans’la başlayıp kazdıkça Hititler ve Asurlar’a kadar uzanıyor. Farklı zamanlarda Anadolu’da yaşamış uygarlıklara ait 50 şehir üst üste. Her şehir bir katman ve kazdıkça insanlığın tarihi yolculuğuna ait yeni bilgiler gün yüzüne çıkıyor.

^{Kaman Arkeoloji Müzesi}

Höyüğün en alt katmanında, günümüzden 10 bin yıl önce yaşamış medeniyetlerin kalıntıları olduğu düşünülüyor. Omura, 39 yılda kaza kaza 5 bin yıl öncesi uygarlıklara kadar ulaşıldığını söyleyip “Bir bu kadar yıl daha sabırla kazılmalı” demişti. Bir ömür, hatta daha fazlasını gerektirecek bir sabır bunun için gerekliydi sanırım.

Peki bir Japon arkeoloğun Anadolu’nun orta yerinde, bozkırda ne işi var? Onu sormuştum Omura’ya, bize Kamal’daki Kalehöyük’ü gezdirirken. O da filmi başa sarıp anlatmıştı.

2. Dünya Savaşı'ndan çıkarılan ders

Malum 2. Dünya Savaşı, Japonlar için büyük bir yıkım ve yenilgi demek. Savaşta Japon İmparatorluk Ordusu'nda genç bir subay olarak görev yapan Prens Mikasa da savaş sonrası Japonların neden yenildiğini anlamak istiyor. Görüyor ki Japonlar kendi tarihleri dışında başka uygarlıkların tarihini bilmiyor. Arkeolojiye ve tarihe merakı böyle başlıyor. Ortadoğu ve Anadolu’nun bütün medeniyetlerin yuvası olduğunu anladığındaysa Japon Ortadoğu Kültür Merkezi’ni kuruyor.

2. Dünya Savaşı’nın yıkıp geçtiği Japonya’da savaşın bitmesinden üç yıl sonra, 1948’de Iwate’de doğan Sachihiro Omura da arkeolojiye merak saran Japon gençlerden. Henüz 16’sındayken Hititlerle ilgili okuduğu kitap nedeniyle Türkiye’ye gelmek istiyor.

YAZININ DEVAMI