Başlangıçta İran Devrimi'nin ön saflarındaydılar. Ardından Saddam'ın "sadık yoldaş"ları oldular. Yakın zamana kadar ABD ve Avrupa'nın "terörist örgütler" listelerinin demirbaşıydılar. Peki nasıl oldu da Halkın Mücahitleri Örgütü, bugün İran halkına "demokrasiye giden yegane yol" olarak sunulmaya başlandı?

Yazı: Kavel Alpaslan

ABD ve İsrail’in İran’a saldırısı ile birlikte "Tahran’da rejim değişikliği" de açık açık konuşulur oldu. Hamaney’in gitmesi hâlinde kimin başa geçirilebileceği manşetleri süsledi. Ülke dışında faaliyet gösteren Halkın Mücahitleri Örgütü (HMÖ) de böylesi bir "görevlendirmeyi" bekleyen aktörlerden. Geçen haftalarda Avrupa Parlamentosu’nda konuşma yapan örgütün lideri Meryem Recavi, Hamaney’in devrilmesi yönünde bir çağrı yaptı ve örgütünü "iktidar adayı" olarak sundu.

Kendisini "İran’ın meşru muhalefeti ve iktidar adayı" olarak gören bu örgütün tarihi son derece dikkat çekici. İslami-Marksizm senteziyle 1965 yılında kurulan HMÖ, başta hem Şah Muhammed Rıza Pehlevi’ye hem de ABD’ye karşı bir tavır ortaya koymuştu. Fakat yıllar içinde önce İran-Irak Savaşı'nda Saddam Hüseyin’in yanında yer aldı, ardından da ideolojik-politik-stratejik olarak kesin bir şekilde Washington’ın dümen suyuna girdi. Kuruluşunda beslendiği sol köklerden ise geriye bir şey kalmadı.

İşin daha da ilginç yanı ise ABD'nin Mücahitleri yakın sayılabilecek bir tarihe kadar "terör örgütü" olarak tanımlaması. 2009'da Avrupa Birliği Konseyi, 2012'de de ABD resmî birkaç dokunuşla örgütü terör örgütü listelerinden çıkardı. Ardından örgütün Saddam döneminden kalan kampı, Irak’tan Arnavutluk’a taşındı. Bugün HMÖ’nün İran içerisindeki etkisi son derece sınırlı. Yine de ülke dışarısında gerek kampla gerekse Batı başkentlerinde kurdukları lobi ağı ile ciddi bir örgütlenmeleri var. Kendi içlerindeki yapı ise bir siyasi partiden çok, katı dayatmalarla çevrili dinî bir tarikatı, bir cemaati andırıyor.

Peki ama HMÖ’nün bu dönüşümü nasıl yaşandı? Saddam için neler yaptılar? ABD, bu örgütü nasıl kullandı? Kendi içlerinde nasıl bir yapıları var? Bugün kimi resmî ağızlarda bir "alternatif" olarak gösterilen Halkın Mücahitleri'ni daha yakından tanıyalım.

Bir zamanların 'ABD karşıtı'

Radikal bir öğrenci hareketi olarak kurulan HMÖ, erken dönemlerinde ideolojik arka planını Şii İslam ile Marksizmin bir sentezine dayayarak inşa eder. Örgüt, o yıllarda İran’ın başındaki Şah’ın baskıcı yönetimi altında silahlı direniş örgütler. Kitlesellik kazanmasalar da özellikle 1970’lerde ses getiren birçok eyleme imza atarlar. Fakat hedefte sadece Şah yoktur; ABD’nin İran’daki varlığına karşı da büyük saldırılar düzenlerler. ABD’ye ait oteller, havayolu ve petrol şirketleri bombalanır. İran’da yaşayan altı Amerikalı da Halkın Mücahitleri tarafından öldürülür.

Fakat bir süre sonra—özellikle de Devrim sürecinde—“Müslümanların ve İranlıların katili Amerika’ya ölüm” sloganları ve hatta "İslami-sol sentez" söylemi rafa kalkacaktır. Örgütün omurgasında yaşanan değişim, bu açıdan hayatidir. Şah’ın bir operasyonla HMÖ’nün kadrolarının çoğunu yakalaması liderlikte bir değişim yaratır. Bu operasyona rağmen Mücahitler, İran’da siyasi yelpazenin farklı kesimlerinden grupların yer aldığı 1979 Devrimi’nde özellikle askerî açıdan kilit bir rol üstlenir.

Daha sonrasında ülkedeki yönetime ve devrime ağırlığını koyan Mollalar ile sürtüşmeler yaşanır. Humeyni, başta kendi çıkarları doğrultusunda HMÖ’nün varlığına göz yumar. Fakat daha sonra Mücahitler iktidarın dışında kalınca çatışma başlar. HMÖ’nün düzenlediği saldırılarda İslam Cumhuriyeti’nin 70’ten fazla lideri öldürülür. Humeyni de şiddetle Mücahitlerin üzerine gider. Pek çoğu öldürülür ya da sürülür.

Saddam'ın sadık yoldaşları

Ayrışmanın ardından örgütü kendi ismi altında konsolide eden Mesud Recavi, bir grup takipçisiyle birlikte hareketini ülke dışına çıkartır. Yaşanan yenilginin ardından Recavi’nin hırsı önce Mücahitlerin ideolojiyi tamamen bükmesine neden olur; daha sonra ise siyasi çizgide tamamen makyavelist bir tutum benimsenir.

YAZININ DEVAMI