Eve Darian-Smith, iklim değişikliğine ve yükselen antidemokratik iktidarlara karşı umut ışığı olarak Küresel Güney’den bir direniş hareketinin yükseldiğini belirtiyor. Bu hareket kapitalist mantığı ve insan-doğa ayrımını reddediyor; insan ve insan olmayanların biyolojik yaşamdaki çoğulculuğuna dayanan bir geleceği hedefliyor.

Yazı: Serkan Köybaşı

Bu yaz yine büyük yangınlarla mücadele ettik ve hâlâ da ediyoruz. Bir yangın sönmeden diğeri başlıyor, başlayan yangınlar hızla yayılıyor, hem insanlar hem hayvanlar hayatlarını ve yaşam alanlarını kaybediyor, eşsiz ekosistemler gözümüzün önünde yok oluyor.

Sadece Türkiye’de değil, tüm dünyada ama en çok da Güney Avrupa’da adeta bir yangın fırtınası var. Geçen haftaki sıcak hava dalgasının sonucunda sadece 24 saatte Yunanistan, İtalya, Fransa, İspanya ve Portekiz’de 152 yeni yangın başladı ve bunlardan bazıları henüz söndürülebilmiş değil. Daha önce böyle bir şeyin yaşandığını hatırlıyor musunuz? Hayır mı? İşte buna iklim değişikliği diyoruz.

İklim değişikliği bir kundakçı değil, yangınları kendi çıkarmıyor. Ancak artan küresel sıcaklıklar yazların uzamasına, kuraklığın artmasına, sıcak hava dalgalarının güçlenmesine ve böylece her şeyin, özellikle de orman altı bitkilerin herhangi bir nedenle—ihmal veya doğal nedenlerle—kolayca tutuşabilmesine sebep oluyor. Bir kez büyümeye başlayan bir yangının söndürülebilmesi ise neredeyse mümkün değil. Ne kadar uğraşırsanız uğraşın, yangını asıl bitiren yanacak bir şeyin kalmaması oluyor. İklimin dengesizleşmesi sadece yangınları değil, artan ve güçlenen selleri, fırtınaları, hortumları ve diğer felaketleri de tetikliyor.

• Örneğin, birkaç gün önce Pakistan’ın Kuzeyinde seller 314 kişinin ölümüne yol açtı ve sayının artması bekleniyor. Batı’da bir ülkede olmadığı için çok haber yapılmadı.

Tam da böyle bir zamanda dünyanın dört bir köşesinde otoriter liderlerin başa gelmesi veya güçlenmesi bir tesadüf mü? Prof. Eve Darian-Smith’e göre değil.

California Irvine Üniversitesi’nde Küresel ve Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı olan Eve Darian-Smith, Global Burning: Rising Antidemocracy and the Climate Crisis (Küresel Yangın: Yükselen Antidemokrasi ve İklim Krizi) adlı kitabında otoriter yönetimlerle her gün bir başkasını yaşadığımız iklime bağlı felaketler arasında güçlü bir bağlantı olduğunu iddia ediyor.

Gelin "Kitaplarla otoriter yönetimleri anlamak" serisinin bu üçüncü ve son yazısında bu kitabı inceleyelim.

Eve Darian-Smith’le tanışmamı sağlayan, Auckland Üniversitesi’nde bu kitabı üzerine verdiği bir seminer oldu. Daha önce adını duymamıştım ancak anladığım kadarıyla buralarda sözü geçen biri çünkü koca salon neredeyse tamamen doluydu. Sunumu oldukça iyiydi, kitap içinse aynı şeyi söyleyemeyeceğim. Ancak yine de verdiği genel mesajın doğru olduğunu düşünüyorum.

Öncelikle belirtmem gerekir ki bana kitapta konu bütünlüğü tam olarak sağlanamamış gibi geldi. Konudan konuya atlanılmış ve bağlantılar iyi kurulamamış. Üstelik yazar, nedense iklim değişikliğinin sonucu olarak sadece yangınlara odaklandığı için zorlama alegorilere sığınmış ve mesajının gücünü zayıflatmış. Ayrıca kitabın planında da gelgitler mevcut. Bu nedenle bu plana sadık kalmayacağım, Darian-Smith’in verdiği ana mesaja odaklanacağım.

YAZININ DEVAMI