İsrail hükümeti, Trump'ın 20 maddelik planını onaylayarak Gazze'deki çatışmaların 24 saat içinde durdurulmasının önünü açtı. Hamas da ABD, Arap arabulucular ve Türkiye'nin verdiği garantiler sonrası ateşkesin başladığını söyledi. Peki iki yıldır süren savaşın ardından ateşkese hangi şartlarda varıldı, neden şimdi ve bundan sonra ne olabilir?

Bu hafta Mısır'ın Şarm el-Şeyh kentinde yürütülen dolaylı görüşmelerin ardından İsrail ve Hamas yetkilileri, ABD Başkanı Donald Trump tarafından geçen hafta önerilen Gazze planının ilk aşamasını kabul etti.

Henüz planın uygulanmasında pek çok konu belirsizliğini korusa da bu anlaşma, çoğu sivil ve çocuk olmak üzere 67.000'den fazla Filistinlinin ölümüne, 170.000 kişinin yaralanmasına, Gazze'nin harabeye dönmesine ve dünyanın pek çok şehrinde geniş çaplı protestolara neden olan iki yıllık çatışmaların kalıcı olarak sona erdirilmesi yolunda atılmış en büyük adımlardan biri.

Trump tarafından Truth Social platformunda duyurulan anlaşma, dün her iki tarafın da imzalarıyla yürürlüğe girdi. Perşembe akşamı İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun güvenlik kabinesi ve hükümetinin de onayının ardından İsrail, itiraz süresinin tamamlanmasıyla "24 saat içinde" çatışmalara ara vereceğini ve bu sürenin ardından Hamas'ın sağ kaldığı düşünülen 20 İsrailli rehineyi 72 saat içinde serbest bırakacağını söyledi.

Hamas adına Mısır'daki görüşmelere liderlik eden Halil El-Hayya da ABD, Arap arabulucular ve Türkiye'nin verdiği garantiler sonrası savaşın bittiğini söyledi; varılan anlaşmayla İsrail cezaevlerindeki tüm kadın ve çocukların serbest kalacağını kaydetti. El-Hayya, Refah Kapısı'nın da iki yönlü açılacağını açıkladı.

Anlaşmayla müebbet hapis cezasına çarptırılan 250 Filistinliye ek olarak, 7 Ekim 2023'ten bu yana tutuklanan 1.700 kişinin de serbest bırakılacağı ifade edildi. İsrail askerlerinin yeni mevzilerine çekilmesiyle uzun süredir beklenen insani yardımların da Gazze'ye girebilmesi bekleniyor. BM kuruluşları, Ağustos ayında kıtlık ilan edilen Gazze'ye yardım götürmeye hazır olduklarını açıkladı.

Neden şimdi?

İki yıldır süren savaşta sayısız ateşkes girişiminde bulunuldu ancak her seferinde bu çabalar sonuçsuz kaldı. Ancak bu sefer umutların yükselmesinde bir dizi faktörün biraraya geldiği görüşü ağır basıyor.

İsrail'in acımasız saldırılarının dünya kamuoyunda çektiği tepkilerin yükselmesi ve New York'ta düzenlenen BM Genel Kurulu'nda Filistin'i tanıyan ülkelerin artması, İsrail'i uluslararası alanda izolasyon riskiyle karşı karşıya bıraktı. İçeride de üzerindeki baskının arttığını gören Netanyahu, artık saldırılarına son vermeyi reddederek en güçlü müttefiki ABD ile ilişkilerini de riske atamayacağını hesaba katmış gibi görünüyor.

Netanyahu, şu anda olduğu gibi anlaşma şartlarının İsrail lehine olması hâlinde, koalisyon hükümetinin aşırı sağcı üyelerinin muhalefetini de bertaraf edebileceğine inanıyor.

YAZININ DEVAMI