“Gazze: Yeniden İnşa, Ekonomik Büyüme ve Dönüşüm Fonu” (GREAT Trust) adlı proje önerisi, Gazze Şeridi’ni devasa bir ekonomik projeye dönüştürmeyi amaçlıyor. Oluşturulacak bir fon aracılığıyla Gazze, İsrail ve Arap ülkelerini içeren Abraham Anlaşmaları'na dayalı bölgesel bir sistem içinde İsrail ile ekonomik olarak bütünleşecek. Filistin Yönetimi’nin de daha sonraki bir aşamada bu sisteme katılacağı varsayılıyor.

Yazı: Faik Bulut

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da 11 Ekim 2025 tarihli basın toplantısında Gazze’deki ateşkes anlaşmasına ilişkin soruları yanıtladı; birkaçını aşağıda aktarıyorum:

• 13 Ekim Pazartesi erken saatlerde Knesset’te (İsrail parlamentosunda) konuşma yapacağım, sonra da Mısır’a gideceğim. Dünyanın dört bir yanından birçok lider de oraya davet edildi.
• Gazze’de uygulanmaya başlayan ateşkes Gazze için çok önemli ama bu Gazze’nin ötesinde bir şey. Bu Ortadoğu’da barış demek, bu çok güzel bir şeydir. Ateşkesin devam edeceğini düşünüyorum. İsrail ve Hamas yoruldu.
• Unutmayın! 7 Ekim 2023 (Hamas baskını) korkunç bir gündü; 1.200 kişi öldü ama Hamas da 58 bin kişi kaybetti. Bu büyük bir intikamdı. İnsanlar bunu anlıyor. Bence herkes savaştan yoruldu.

Trump ateşkesi nasıl sağladı?

Londra merkezli BBC, eski ABD Başkanı Joe Biden’in yapamadığını Trump’ın nasıl başardığını şöyle özetliyordu:

“ABD Başkanı, Cumhuriyetçi partiden siyasetçilerin birlik içinde davranmaları sayesinde Mısır, Katar ve Türkiye ile ortak hareket ederek Gazze’de ateşkesi sağladı. Biden ise Gazze savaşı ve İsrail ile işbirliği konusunda ihtilaflı olan Demokrat partililerin anlaşmazlığını körüklemekten çekinerek tereddütlü davranmıştı.

Washington merkezli düşünce kuruluşu Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’ndan Aaron David Miller’e göre ise: Bir Amerikan başkanının İsrail başbakanına, ‘Ya sözüme gelirsin ya da karışmam!’ dediği başka bir örnek yoktu.

Gazze savaşının uzaması sonucunda özellikle Avrupa’da İsrail’e yönelik artan tepkiler Trump’ın karar verme sürecinde önemli rol oynadı.

Ayrıca Trump ve ailesinin Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri ile iş ilişkileri de Trump’ın elini güçlendirdi.”

10 Ekim 2025 tarihinde fiilen yürürlüğe giren ateşkes anlaşması, Arap ve İslam ülkeleri yetkililerince memnuniyetle karşılandı. Batılı ülkelerin çoğu da benzer bir tutum takındı. 12 Ekim’de bölgeyi ziyaret eden olan Trump, Mısır'ın Şarm El Şeyh şehrinde 20 kadar liderlerle buluşup Gazze Planı için mali destek ve diğer meseleleri ele aldı.

Londra merkezli Reuters haber ajansına konuşan Hamas’ın siyasi liderlerinden Halil El Hayye, “Arabulucu devletler (Türkiye, Katar ve Mısır) ile ABD yönetiminden savaşın tamamen sona erdiğini teyit eden garantiler aldıktan sonra ateşkes anlaşmasını kabullendik” diyordu.

Trump rica etti, Türkiye arabulucu oldu

Trump’ın ricası üzerine Türkiye de görüşmelere katılarak Hamas yetkililerini ikna etmede Katar ile birlikte büyük çaba gösterdi. Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan’a “teşekkür etmesi” ise Ankara’nın gayretinin mükafatı sayıldı. MİT Başkanı İbrahim Kalın, 10 Ekim tarihli konuşmasında benzer noktalara değindi:

“Gazze’de iki yıldır süren saldırıların ardından sağlanan ateşkes tarihî bir fırsattır. Bu ateşkes, soykırım politikalarının sona erdiği yeni bir dönemin başlangıcıdır. Elimizde kırılgan ama tarihî bir ateşkes var. Uygulaması, denetimi büyük bir hassasiyet gerektiriyor.

Bu fırsatı kalıcı hâle getirip ateşkesi barışa dönüştürmek için herkesin üzerine büyük sorumluluk düşüyor. Sadece arabulucu ülkeler değil, Avrupa’dan Amerika’ya, Asya’dan Ortadoğu’ya bütün uluslararası toplum bu ateşkesin kalıcı olması için rol almalıdır.”

Bu münasebetle belirtelim: Gazze’deki barış gücü için Türkiye’nin askerî birlik göndermesi söz konusu oldu; Türkiye’nin arabuluculuğu, ülke içinde polemik ve tartışmalara yol açtı.

YAZININ DEVAMI