Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu

Yanı başımızda yaşanan gelişmeler, savaşların ekonomi üzerinde yaratabileceği en olumsuz sonuçlardan birine bizi her geçen gün daha fazla yaklaştırıyor. Savaşlar ekonomik açıdan çoğu zaman arz yönlü şoklar yaratır. Tedarik zincirlerinde kesintilere yol açar, maliyetleri artırır ve bunun sonucunda hem üretim üzerinde baskı oluşur hem de enflasyon yukarı yönlü hareket eder. Sonuç stagflasyondur.

Bugün yaşanan çatışmanın Ortadoğu gibi kritik bir bölgede olması bu riskleri çok daha büyütüyor. Özellikle dünya petrolünün yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, küresel ekonomi açısından son derece stratejik bir noktada bulunuyor. Bu nedenle yaşanan gelişmelerin küresel ekonomiye etkisi üç temel kanaldan ortaya çıkıyor: enerji, ulaşım ve gıda arzında düşüş; fiyatlarında artış.

Hürmüz Boğazı sadece enerji açısından değil, aynı zamanda tarım ve sanayi üretimi açısından da kritik bir geçiş noktası. Dünyadaki nitrojen bazlı gübre arzının yaklaşık %25-30’u bu bölgeden geçiyor. Deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık %30’u yine bu boğazdan taşınıyor. Ayrıca Hürmüz’den geçen petrolün yaklaşık %80’i Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi dünyanın üretim merkezlerine, adeta fabrikalarına ulaşıyor. Bir başka ifadeyle, küresel sanayi üretiminin önemli bir kısmının enerji arzı bu dar geçide bağlı.

DEVAMINI OKU