Son yıllarda Amerikan sağının saflarında alttan alta büyüyen bir gerilim, İran Savaşı’nın patlak vermesiyle ayyuka çıktı. Trump’ın “Önce Amerika” (America First) söylemini Trump’a rağmen sahiplenen müdahale karşıtı kanat giderek güçlenirken bu çatlağın siyasette kurumsal bir karşılık bulup bulamayacağında Kasım ayında yapılacak ara seçimler önemli bir dönüm noktası olacak.

Yazı: Batur Ozan Togay

Son yıllarda Amerikan sağının saflarında alttan alta büyüyen bir gerilim, İran Savaşı’nın patlak vermesiyle ayyuka çıktı. 2000’lerde Bush yönetimi altında zirvesini gören ve Cumhuriyetçi Parti içinde neredeyse dokunulmaz sayılan İsrail’e koşulsuz destek politikası, artık dört bir yandan çatırdıyor.

Trump’ın “Önce Amerika” (America First) söylemini Trump’a rağmen sahiplenen müdahale karşıtı kanat, siyonizmi hem stratejik hem de ahlaki açıdan dava edinen muhafazakar elite bugün İsrail meselesi üzerinden açıkça meydan okuyor. Trump destekçileri, daha doğrusu ikinci defa başkan seçilişine kadar Trump’a destek veren kesimler arasında gitgide belirginleşen bu çatlak, onlarca başka büyük siyasi tartışma arasında bir dış ilişkiler başlığını aşıyor.

MAGA (Make America Great Again) hareketinin kimliğine, Trump’ın ardından Cumhuriyetçi Parti’nin kendine çizeceği istikamete, yabancı lobilerin Amerikan demokrasisi üzerindeki nüfuzuna ve hatta yeniden şekillenen dünya düzeninde ABD’nin üstleneceği role dair hayati bir kavga söz konusu.

Koşulsuz desteğin anatomisi

Cumhuriyetçi Parti’nin İsrail’e verdiği destek; Soğuk Savaş dönemine dayanan askerî ittifak ve jeopolitik hamlelerden 2000’lerde Irak Savaşı’yla pik yapan müdahaleci yeni muhafazakar (neoconservative) dış politikaya, Amerikan İsrail Halkla İlişkiler Komitesi (AIPAC) gibi lobi kuruluşlarının ve Miriam Adelson gibi siyonist milyarderlerin İsrail yanlısı Amerikalı siyasetçilere sağladığı finansmandan Evanjelik Hıristiyanlığın teolojik öğretilerine kadar çeşitli kaynaklardan besleniyor.

Donald Trump ise 2016’da "Önce Amerika" sloganını yeniden tedavüle sürerek Bush döneminin neocon müdahaleciliğine ve bu geleneğin “şahin” Cumhuriyetçi ardıllarına karşı cephe aldığında, bu yaklaşımın İsrail tesiriyle girişilecek operasyon ve savaşların da önüne geçme ihtimali tartışılmıştı. İlk başkanlık döneminde Trump’ın, İsrail’i eleştirel tutumundan muaf tutmakla beraber “bataklık” tabir ettiği Ortadoğu’da Amerikan askerî varlığını sınırlandırması ve “sonsuz savaşlar”a bir yenisini eklememesi, dahilî meselelere öncelik verme taraftarı milliyetçi muhafazakar ve sağ popülist çevrelerin ikinci Trump dönemine dair temkinli iyimserliklerini korumasında etkili olmuştu.

Nitekim Amerikan sağının en önemli medya figürlerinden Tucker Carlson ve MAGA’nın sadık savunucularından müstafi Temsilciler Meclisi üyesi Marjorie Taylor Greene gibi pek çok Önce Amerikacı, Trump’ın yeni savaş başlatmama vaadinin altını çizerek 45. başkanın 2024 seçim kampanyasına destek vermişti. Fakat ABD’nin 28 Şubat’ta İsrail’le koordine olarak İran’a yönelik “Operation Epic Fury” (Destansı Öfke Operasyonu) adı altında başlattığı savaş, sağ siyasetin içinde yıllardır ısınan İsrail gerilimini tabiri caizse kaynama noktasına getirdi.

MAGA cephesinde bölünme: 'Önce İsrail' hesaplaşması

Bu siyasi fay hattındaki en sarsıcı kırılmalardan biri, Trump yönetiminde Terörle Mücadele Merkezi Direktörü olarak görev yapan Joe Kent’in istifasıyla yaşandı. Kent, görevden ayrılırken kaleme aldığı mektupta İran Savaşı’na açıkça karşı çıktı ve ABD’nin bu savaşı “İsrail ve güçlü lobisinin baskısı yüzünden” başlattığını öne sürdü.

• İstifasının hemen ardından Tucker Carlson ve Megyn Kelly’nin programlarına katılan Kent, İsrail’in Amerikan dış politikası üzerindeki nüfuzuna dikkat çekmekle yetinmeyip sağcı aktivist Charlie Kirk’ün suikastında da İsrail’in parmağı olduğunu ima etti.

YAZININ DEVAMI