Kitap okumanın yeni sosyolojisi

Sessiz okuma kulüplerinden kitap barlarına, her köşede karşımıza çıkan buluşmalardan çevrimiçi topluluklara kadar pek çok etkinlik, okumanın bazıları için artık tek başına yapılan bir eylem olmaktan çıktığını gösteriyor. Peki yüzyıllardır en mahrem, en yalnız uğraşlardan biri sayılan okuma, nasıl oldu da sosyal bir aktiviteye dönüştü?

Yazı: Şeyma Ye

Geçen yaz bir cumartesi sabahı, günün ilk treniyle Galway’e gittim. Hava kararana dek Atlantik kıyılarında rüzgarla boğuştuktan sonra, sapsarı ışıklarıyla dışarıdan sıcacık görünen küçük bir kafeye girdim. İçeride şaşırtıcı bir sessizlik vardı. Kahvemin parasını öderken öğrendiğime göre her cumartesi akşamı olduğu gibi, bir grup "sessiz kitap okuma kulübü" için toplanmıştı. Yirmiden fazla insan, kimi eski bir koltuğa yayılmış, kimi ahşap masaya yaslanmış kahvesini yudumlarken kitabına gömülmüştü. Arada telefonuna bakanlar, kulaklığını takanlar vardı. Yani öyle gergin hissettiren bir sessizlik sayılmazdı.

Hemen ben de çantamdan kitabımı çıkarıp boş bir sandalyeye oturdum. İlk başta dikkatimi toplamakta zorlansam da bir süre sonra toplu odaklanmaya alıştım ve diğerleriyle birlikte yaklaşık bir saat kesintisiz kitap okudum. Süre dolduğunda herkes yavaşça sayfasını bitirip kitabını kapattı. Az önceki sessizliğin yerini bir anda keyifli bir arkadaş buluşmasının neşeli uğultusu aldı. Kulübün müdavimleri birbirine okuduklarını gösteriyor, yeni başlayanlar sohbete ucundan dahil oluyordu.

  • O an şunu düşündüm: Yüzyıllardır en mahrem, en yalnız eylemlerden biri sayılan kitap okuma eylemi ne zaman böyle toplu ve sosyal bir buluşmaya dönüştü?

Galway'deki kafede gördüğüm sahne aslında son zamanlarda bir istisna olmaktan çıktı. Artık Dublin’de, Londra’da, İstanbul’da, dünyanın pek çok şehrinde insanlar okumak için farklı şekillerde biraraya geliyor. Kitap barları açılıyor, bambaşka temalarda ve sınırlarda kitap kulüpleri kuruluyor. Okuma eylemi yavaş yavaş asosyal hâlinden sıyrılıyor.


YAZININ DEVAMI


NEREDE YAYIMLANDI?

DuendeDuende

BÜLTEN SAYISI

📚 Kitap kulüpleri, SİYAD Ödülleri

Kitap okuma eylemini sosyal bir deneyime dönüştüren kitap kulüplerinin yükselişini inceledik. Bu hafta verilen SİYAD Ödülleri'nde öne çıkan film ve sanatçılara göz attık.

27 Mar 2026

İLGİLİ OKUMALAR