ABD-İran çatışması hakkındaki olgular, gerek ABD gerekse İsrail’in hesapsız kitapsız bir savaşı veya çatışmayı sonuna kadar götürmek gibi stratejik bir hataya düştüklerini göstermektedir ki, son zamanlarda buna neofeodalizm (Yeni Ortaçağcılık) adı veriliyor. Peki ABD'nin İran'a karşı savaşında başarılı olamamasının arkasında yatan diğer nedenler neler?

Yazı: Faik Bulut

Konu başlığına dair ayrıntılara başlamadan önce ABD-İran çatışması hakkında son gelişmelere ilişkin bir çerçeve çizmek gerekecek.

8 Mayıs 2026 tarihinde ABD ordusu, Keşm Limanı ve Bender Abbas civarında bulunan Bahman İskelesi'ni ve bir petrol tankerini hedef aldı. Saldırı sırasında İran hava savunma sistemleri devreye girdi. İran, ABD'nin ateşkesi ihlal ettiğini savunurken Amerikalı yetkililer, bu saldırıların ateşkesin tamamen bittiği anlamına gelmediğini öne sürdü.

Savaş tek meydanda değil, başka alanlarda da yürütülür

Savaş sadece meydanlardaki çatışmalardan ibaret değildir; başka alanlarda ve şekillerde de yürütülen bir faaliyettir. Daha önemlisi savaş sonrası verilen mücadele, savaşın kendisinden çok daha zahmetli ve külfetlidir.

Amerikalı millî güvenlik uzmanı Antony Cordesman, İran-Amerika savaşında gizli yapılanların aleni olanlardan fazla olduğu yönünde bir tespitte bulunuyor. Mesela İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’ı nasıl etkileyip ikna ettiğinin perde arkası iyi bilinmediği gibi, Amerika adına İsrail’in aldığı savaş kararına Trump’ın neden hâlâ bağlı kaldığı hususu açıklık kazanmamıştır.

• Bu durumda ABD-İsrail ile İran arasındaki ölümcül mücadelenin adı “gölgeler savaşı” diye tanımlanabilir. Bu gölgelerin gürültü patırtısı, tarafların birbirlerine attıkları top ve füze seslerini bastıracak kadar gümbürtülüdür.

Burada spekülatif kazanç-zarar hesabına dayalı jeo-ekonomik mücadelenin dünyanın geri kalanındaki yansıması, acı çığlıklar eşliğinde enerji fiyatlarının artışları, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması, petrol ve doğalgaz tankerlerinin seyrüseferden engellenmesi şeklinde tezahür ediyor. Beter olanı da şudur: Küresel kural-kaide kalmamıştır; Birleşmiş Milletler rolünü oynayamamaktadır.

İran "Örümcek Ağı" adıyla Körfez'deki sahillere saldığı binlerce hücumbot için “Kızıl Eşek Arıları” demektedir. İşte bu hücumbotlar Amerikan gemilerinden bazılarını vurdular, birkaç İHA-SİHA hava aracını düşürüp videoda gösterdiler.

Trump’ın eski dostu, şimdiki baş düşmanı medya yıldızı Tucker Carlson çevresine topladığı Evangelist, Katolik ve MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyüt) hareketi fanatiklerinden bazılarını harekete geçirerek hem Başkan hem de Netanyahu aleyhinde geniş çaplı bir kampanya başlattı; İran’a yönelik saldırının durdurulmasını istedi. Bu arada eski koyu muhafazakar kesimden bir bölük dini bütün Hıristiyan şahsiyet, Trump’ın Papa’ya sözlü saldırısını da vesile ederek İslam düşmanlığına son verilmesi yolunda çağrılar yapmaktalar.

The New York Times, 13 Nisan 2026 tarihli başyazısında (Yazı Kurulu'nun ortak görüşü) üç cümlede özetlenebilecek isabetli bir değerlendirme yapmıştı:

“Trump başkanlığında İran’a karşı yürütülen askerî operasyon, ABD’nin konumunu güçlendirmek yerine ekonomik-askerî-diplomatik ve ahlaki düzlemde zayıflatmıştır. Çünkü ortada iyi hesaplanmış bir savaş planı yoktu, onun yerine aceleci bir itkiyle başlatılmış operasyon vardı. Saha gerçekliği gösterdi ki Trump'ın planlaması berbattı ve aşırı özgüvenin/ego şişkinliğinin bir sonucuydu.”

Dünya ölçeğinde İsrail ve Amerika’ya karşı alınan siyasi-askerî-ekonomik tutumu da dikkate alırsak Trump’ın savaşı başlatmaya dair verdiği karardan 24 saat sonra niçin vazgeçtiğini anlamak daha da kolaylaşabiliyor. Bu minval üzere Pakistan, İran-ABD görüşmelerinin önümüzdeki hafta tekrar başlayacağını ve aralarındaki sorunların %85’nin de hâl yoluna girdiğini açıkladı.

National Interest dergisinin dikkat çeken makalesi

İki ayda bir yayımlanan ABD merkezli National Interest dergisi uluslararası alanda askerî, siyasi, jeopolitik gibi konularda değerlendirmeleriyle bilinmektedir. 30 Nisan 2026 tarihinde bu dergide çıkan “Why US Military Pressure on Iran Isn’t Working” (Amerika’nın İran’a Askerî Baskısı Niçin Başarılı Olmadı?) başlıklı makalesinde Alexander Langlois uluslararası ilişkiler alanında bilhassa Doğu Akdeniz ve Batı Asya bölgelerindeki gelişmeleri ele almaktadır. Langlois, ABD’deki birkaç düşünce kuruluşu ve vakıf ile de bağlantılıdır.

YAZININ DEVAMI