İtalya'da sıfırdan inşa ettiği sözde 2.000 yıllık amfitiyatroya giriş için ziyaretçilerden 40 avroya kadar ücret alan 69 yaşındaki Franco Malosso 28 ay hapis cezasına çarptırıldı. Bu akıl almaz olaydan hareketle yapay zeka halüsinasyonları sonucu yaygınlaşan, var olmayan turizm atraksiyonlarını inceledik.

Yazı: Deniz Aytekin

İtalya’da on yıldır devam eden akıllara zarar bir dava yakın zamanda sonuçlandı ve kendini yaklaşık beş bin metrekarelik “antik” alanın sahibi, yaratıcısı ve keşfeden kişi olarak tanıtan 69 yaşındaki Franco Malosso, sanat eserlerinde sahtecilik yapmak, izinsiz inşaat faaliyetlerinde bulunmak ve koruma altındaki bir doğal alanı tahrip etmek suçlarından 28 ay hapse, 3.000 avro para cezası ve 3.500 avro yargılama masrafını ödemeye mahkum edildi.

İtalya’nın kuzeyindeki Veneto bölgesinde, Arcugnano yakınlarında bulunan; Anfiteatro Berico, Anfiteatro Marittimo Berico ve Anfiteatro Porta degli Angeli adlarıyla bilinen sözde 2.000 yıllık amfitiyatro Malosso’nun iddialarının aksine Yunan yapısı değildi, hatta Roma döneminden bile kalmamıştı. Üstelik Kuzey İtalya’da Roma kalıntıları yaygınken antik Yunanlar yalnızca daha güneyde koloniler kurmuştu.

Malosso, sıfırdan inşa ettiği “tiyatroya” giriş için ziyaretçilerden 40 avroya kadar ücret almış; alanda konserler, gösteri ve rehberli grup turları düzenlemişti. Olayın başlangıç tarihi tam olarak bilinmese de mahkemeye sunulan belgelere göre Malosso, 2016’dan birkaç yıl önce Vicenza kentine bağlı Arcugnano tepelerinde sahte antik tiyatroyu inşa etmeye başladı.

Alana, üst üste yerleştirilmiş ve işlenerek eski görünümü verilmiş taşlardan basamaklı oturma sıraları yaptırdı. Çimento sütunlar, alçı heykeller ve arena bölümünde oturma sıralarının altına kazılmış yapay havuz da tabii ki sahteydi. Yapıya yer açmak için koruma altındaki ormanlık bir yamaç da dümdüz edilmişti. Alanının Facebook sayfasındaki fotoğraflardan birinde, alçıdan yapıldığı açıkça görülen bir sütunun yanında oldukça modern görünümlü bir erkek heykeli yer alıyor.

Vicenza Savcılığıyla birlikte çalışan uzmanlar, 2016’da alanı hem fiziksel olarak kazmaya hem de olayın geçmişini araştırmaya başladı. Tarihî nitelik taşıyan hiçbir kalıntı bulunamadı. Alt mahkemeler Malosso’yu izinsiz inşaat, sanat eserlerinde sahtecilik ve ruhsatsız yapı çalışmaları dahil çeşitli suçlardan mahkum etti.

Dava Yüksek Mahkeme’ye taşındığında Malosso’nun avukatı Marco Ellero, kararı bozdurmak veya hafifletmek için çeşitli gerekçeler öne sürdü. Yapı ve çevre suçlarına ilişkin zamanaşımı sürelerinin dolduğunu savundu, yamaçtaki alanın gerçekten koruma altındaki ormanlık bir bölge olup olmadığını sorguladı ve sahte eserlerin kimseyi kandıramayacak kadar özensiz yapıldığını, hiç kimsenin yapıyı gerçek bir arkeolojik kalıntı sanmasının mümkün olmadığını ve bu nedenle kasıtlı aldatma iddiasının geçersiz sayılması gerektiğini ileri sürdü.

Mahkeme bu savunmaları kabul etmedi. Bu tür suçların zaman aşımıyla sona eren ihlaller değil, devam eden suçlar olduğuna hükmetti; alanın koruma statüsünü doğruladı ve mahkumiyet ile cezanın yerinde olduğuna karar verdi. Hapis cezası yerine denetimli serbestlik uygulanması için yapılan sonraki başvuru da reddedildi.

YAZININ DEVAMI