Sosyal medya bağımlılığı dava konusu oldu: Meta'nın sorumluluğu var mı?

ABD’nin New York eyaletinde ikamet eden 13 yaşındaki bir kız çocuğu, 5 Ağustos Pazartesi günü Meta’ya dava açtı. Dava, teknoloji devini reşit olmayan bireyleri Instagram’a bağımlı kılacak özellikler kullanıma sunmakla suçladı. California mahkemelerinde açılan dava ayrıca, yapılan şirket içi araştırmaların Instagram’ın gençlerin zihin sağlığına zarar verdiğini kanıtlamasına rağmen Meta yöneticilerinin, beğeni sayısı gibi gençleri Instagram’a bağımlı hale getirecek özelliklere onay verdiğine işaret etti. 

Ayrıntılar: Dava kapsamında Meta’dan 5 milyar dolar tazminat talep edildi. Dava, toplu dava statüsü kazanırsa ve Meta aleyhine sonuçlanırsa 5 milyar dolarlık tazminat, mahkemenin belirlediği şartları karşılayan Instagram kullanıcıları arasında paylaştırılacak. 

• Mahkeme dosyası, 13 yaşındaki davacının Instagram kullanımı nedeniyle kaygı ve depresyon gibi problemler yaşadığına ve notlarında düşüş gözlemlendiğine işaret etti.

• Davacının avukatı David Boies, Meta’nın çocukları manipüle etmeyi bırakması gerektiğini dile getirdi. 

• Dava ayrıca, ABD’nin reşit olmayan kişilerin tütün ve alkol gibi bağımlılık yapıcı ürünlere erişmesini psikolojik ve fiziksel zararları nedeniyle engellediğine dikkat çekti. Dava dosyasında, sosyal medya da bu ürünlere benzetildi. 

Açıklamalar: Meta sözcüsü Liza Crenshaw, konuya ilişkin açıklamasında şirketin genç kullanıcılara güvenli bir sosyal medya deneyimi sunmak için çaba gösterdiğine işaret etti. Ebeveyn kontrolleri, yaş doğrulama araçları ve reşit olmayan kişilerin hesaplarına yönelik güvenlik kısıtlamaları, bu çabalara örnek gösterildi. 

• Crenshaw ayrıca, etkili ve gençler ile ailelerinin ihtiyaçlarını karşılayan yeni araçlar, özellikler ve platform politikaları geliştirmek üzere uzmanlarla çalışmaya ve aileleri dinlemeye devam ettiklerini de sözlerine ekledi. 

Bir adım geriden: Diğer yandan mahkeme dosyası, sık sık eski Facebook çalışanı Frances Haugen’ın açığa çıkardığı şirket içi belgelere atıfta bulundu. 2021 yılında Haugen, Instagram’ın bazı genç kullanıcılarda vücut algısı problemini kötüleştirdiğini ortaya koyan bir şirket içi araştırmayı ifşalamıştı. 

• Haugen’ın ortaya çıkardığı belgeler, ABD’de pek çok eyalet ve kanun yapıcıyı sosyal medya platformlarını genç kullanıcıları koruyacak adımlar atmaya zorlayacak kanunlar hazırlamaya zorladı. 

• Geçen yılın Ekim ayında aralarında Washington’ın da bulunduğu 42 eyalet, Facebook ve Instagram’ın genç kullanıcılarda zihin sağlığı problemlerini kötüleştirdiğini öne sürerek Meta’ya dava açtı. 

• Söz konusu dava, aynı mahkemede açıldığı için 5 Ağustos'ta açılan yeni dava ile birleştirilebilir. 

• Haugen’ın açıklamalarının ardından Meta’ya bireysel düzeyde de birçok dava açıldı. 

Öte yandan: Meta, bugüne kadar sosyal medya platformlarını çocuk ve genç kullanıcılar için daha güvenli hale getirmeye yönelik pek çok özellik ve platform politikasını kullanıma sundu. Mola bildirimleri, yetişkin kullanıcıların reşit olmayan kullanıcılarla kurduğu iletişimi yönetmeye yönelik kısıtlamalar ve ebeveyn kontrolleri, bu araçlardan yalnızca birkaçıydı. 

• Fakat ebeveynler, aktivistler ve düzenleyici kurumlara göre bu özellikler, Meta’nın sosyal medya platformlarını güvenli bir yer haline getirmek için yeterli olmadı. 

• Instagram, bu eleştirilerin ve atılan yasal adımların en büyük hedefi oldu. 

• Platformu eleştiren kişilerin birçoğu, Instagram’ın geçici paylaşımlara ev sahipliği yapan “Hikayeler” özelliği, bir içeriği kaç kişinin beğendiğinin takip edilebilmesine olanak tanıyan beğeni sayıları ve uygulama bildirimleri gibi özellikleri genç kullanıcıları platformda tutmak için bilinçli olarak kullanıma sunduğuna işaret etti.

Dahası: 5 Ağustos’ta açılan dava, Haugen’ın ifşaladığı dokümanlara atıfta bulunarak Meta’nın tüm bu özelliklerin teşkil ettiği risklerin farkında olduğunu öne sürüyor. Dokümanlar aracılığıyla ortaya çıkan şirket içi araştırma, Meta’nın genç kullanıcıların sosyal medyada kendilerini başka kullanıcılarla karşılaştırma olasılığının daha yüksek olduğunun farkında olduğunu ortaya koyuyor. 

• Araştırma ayrıca, Instagram’a beğeni sayılarını gizleme özelliğinin entegre edilmesinin ardından zihin sağlığı üzerinde negatif etkileri olan karşılaştırma eğiliminin de zamanla azaldığına işaret ediyor. 

Bununla birlikte: Dava, “Hikayeler” özelliğinin kullanıcıları paylaşılan içerikleri kaçırmamak için Instagram’ı daha sık ziyaret etmeye teşvik ettiğine dikkat çekiyor. 

Perspektif: Dava dosyasında paylaşılan ayrıntılara göre davacı, Instagram’a 10 yaşında giriş yaptı. Şu anda 13 yaşında olan A.A. isimli çocuk, o günden bu yana bedeni ve dış görünüşüyle ilgili küçümseyici düşünceler geliştirmeye başladı. Davacı ayrıca, Instagram’ın kendisinden daha çekici olduğunu düşündüğü kadınların fotoğraf ve videolarını sık sık önüne çıkardığını ileri sürdü. 

• Ailesiyle birlikteyken Instagram kullanmayı bırakamadığına işaret eden A.A., arkadaşlarının hikayelerde geçici olarak paylaştığı içerikleri kaçırmadığından emin olmak için sık sık Instagram’ı ziyaret etme ihtiyacı duyduğunu dile getirdi. 

• Davacı ayrıca, arkadaşları hikayelerini beğenmediğinde veya etkileşim bırakmadığında onu görmezden geldiklerinden endişe ettiğini ve bu durumun kaygı ve depresyona yol açarak okuldaki notlarını olumsuz etkilediğini belirtti. 

• Dava, 5 milyar dolarlık tazminata ek olarak mahkemeden Meta’nın reşit olmayan bireylerin ebeveyn izni olmadan Instagram hesabı açmasına izin vermesini yasaklamasını talep ediyor. Şirketten ayrıca, reşit olmayan kullanıcıların anlık bildirimlere erişimini engellemesi isteniyor.