Yoksulluk sınırındaki halk: Asgari ücret tartışmaları

Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay'ın 2022 yılındaki asgari ücrete ilişkin "Pazardaki, marketteki tabloyu herkes biliyor. İşçi, bugün aldığını yarın aynı fiyata alamıyor. Yarın aldığını öbür gün alamıyor. Bu tabloyu göz önüne alarak bir rakam getirsinler." ifadelerini kullanması asgari ücrete yönelik tartışmaları yeniden gündeme getirdi. 

Asgari ücret nasıl belirleniyor? 

Asgari ücret, tespit komisyonunun yapacağı toplantılarla belirlenirken işçileri Türk-İş, işverenleri de Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu temsil ediyor. Görüşmelerin aralık ayının sonunda yapılması planlanıyor. Atalay "Millet geçinmekte zorlanıyor. Bırakın bir ayı, 15 gün bile geçinemiyor." diye konuşurken gelecek ayın ilk iki haftasında görüşmelerin tamamlanıp imzaların atılması gerektiğini de belirtiyor. 

Asgari ücret bugün itibarıyla brüt 4 bin 203 lira 56 kuruş, net 2 bin 825 lira 90 kuruş şeklinde uygulanıyor. Türk-İş, Eylül 2021 hesaplamalarına göre dört kişilik bir ailenin açlık sınırının 3 bin 49 lira, yoksulluk sınırının da 9 bin 931 lira olduğunu bildiriyor. 

• Dünyada nasıl? Türkiye'deki asgari ücretin Avrupa Birliği'ne üye ve aday olan ülkelerle karşılaştırıldığında geçmiş yıllara göre daha düşük olduğu biliniyor. Türkiye’de asgari ücret geçtiğimiz yıldan bugüne %16 azalarak 284 avroya gerilerken Almanya'da 1.585, Fransa'da 1.555 avroya denk geliyor. Kocaeli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Aziz Çelik, BirGün'deki "En düşük asgari ücrete doğru" başlıklı yazısında bu duruma "Türkiye bu tabloyla Avrupa’nın en düşük ve giderek düşen emek maliyetlerine sahip ülkesi (sermaye için ucuz iş gücü cenneti) hâline geliyor." değerlendirmesini yapıyor. 

Hükümet ne diyor? 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, asgari ücreti dar gelirlilerin yükünü hafifletmek üzere belirleyeceklerini söylüyor. Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan, vatandaşı enflasyona ezdirmeyeceklerini ifade ediyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin "Enflasyon karşısında emeği koruyacak bir asgari ücret seviyesinin belirlenmesi gerektiği düşüncesiyle hareket ediyoruz." diyor. Bilgin, asgari ücretteki vergi ve kesintilere yönelik düzenleme yapılma ihtimali olduğunu da vurguluyor. Çelik, bu durumda çalışan herkesin gelirinin artacağının altını çizerken hükümetin bu ihtimali değerlendirmeye almasının sebebinin "siyasal tercihler" olduğunu ve oy kazandırabileceğini dile getiriyor.

İşçiler ne diyor? 

Asgari ücretle maaş alan kişilerin harcamalarında gıdanın önemli bir yer tuttuğuna işaret eden Çelik, asgari ücretin genel tüketici enflasyonuna göre değil; gıda enflasyonu dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğine değiniyor. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), asgari ücretin net 5 bin 200 TL olması gerektiğini söylüyor. Genel Başkan Arzu Çerkezoğlu; ücretin belirlenmesinde yoksulluk sınırının, gıda fiyatlarındaki artışın ve ekonomik büyümenin göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtiyor. 

• Öngörü nedir? TÜSİAD Başekonomisti Gizem Öztok Altınsaç, asgari ücrete gelecek zammın %25 civarında olacağını düşünüyor. 
• İşçi için umut var mı? Vatandaş yapılacak zammın yeterli olmayacağını savunuyor. Ay sonunda belirlenecek miktarın yetmeyeceğine ve asgari ücretin açlıkla aynı anlama geldiğine inanan halk, ücretin 5 bin olduğu koşullarda da zammın önünün alınamayacağından endişe ediyor. Asgari ücretle çalışan bir kişi "Enflasyon nedeniyle alım gücümüz düşüyor. İsterlerse 5 bin lira yapsınlar, bir fark yaratmaz." ifadelerini kullanıyor.