Asgari ücret zammı tartışmaları

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye İhracatçılar Meclisi Olağan Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada, fiyat artışlarına ve vatandaşların geçim sıkıntısına dair açıklamalarda bulundu.

• Ne dedi? Erdoğan, 2023 Şubat ve Mart aylarından itibaren enflasyonun üstesinden gelineceğini söyledi. "Temmuz ayında, enflasyon farkları ile milletimizin her kesimini rahatlatacağız." dedi. 

Cumhurbaşkanı'nın, geçim sorununa dair haziran ayında yaptığı bu üçüncü açıklamanın ardından ara asgari ücret zammına dair sinyallerin daha da güçlendiği belirtiliyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin’in bir ay önceki, "Temmuz ayında emekçilerin karşılaştıkları enflasyon farkına karşı, düzenlemelerin hazırlığını yaptığımızı belirtmek isterim." açıklaması da bu yorumları destekliyor.

Asgari ücret zammında uygulanması değerlendirilen formüllerden biri 750 liraya yakın SGK priminin devlet tarafından karşılanması ve asgari ücretin 5 bin liraya çıkması üzerine. 

Asgari ücretteki artışlar alım gücünü korumakta yeterli değil

Türkiye’de geçerli olan net asgari ücret son olarak 2 bin 825 liradan 4 bin 250 liraya yükseltilmişti. Fakat ücretlerdeki %50,4 oranındaki bu artışın açıklandığı 2021 Aralık’ta %36,08 olan yıllık enflasyon, Mayıs 2022 itibarıyla %73,5’e; aylık ortalama dolar/TL kuru ise 13,54’ten 16,77’ye yükseldi. 

• Son altı yılda asgari ücretin gelişimini incelediğimizdeyse net asgari ücret 1.404 liradan 4.253 liraya yükselse de; 2017 ‘de 385 dolara karşılık gelen net ücret 2022’de 291 dolara kadar geriledi. 

Asgari ücretin alım gücündeki düşüş son günlerde sık sık gündeme getirilmişti:

• Cumhuriyet Halk Partisi Başkan Yardımcısı Fethi Açıkel, ortalama ücretin asgari ücrete yakınlığında; Türkiye’nin OECD ülkeleri arasında Kolombiya’dan sonra en kötü durumdaki ülke olduğunu ifade etti. 
• Türk-İş Genel Sekreteri Nazmi Irgat, ara zam talebi ile ilgili olarak Bakanlıktan yeterli bilgiyi edinemediklerine ve kendilerine net bir çağrı yapılmadığına dikkat çekti. 
• Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, İstanbul Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü önündeki basın açıklamasında; Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun derhâl toplanmasının önünde mevzuat engeli olmadığını vurguladı. “Zamları durdurun, ücretleri artırın.” çağrısında bulundu.

DİSK-AR araştırmasının gösterdikleri

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) araştırmasına göre asgari ücretin enflasyon karşısındaki kaybı son 5 ayda 5 bin liraya ulaştı. Temmuzda zam yapılmazsa toplam kaybın yıl sonunda 20 bin lirayı aşacağını öngörülüyor. 

• Millî gelirden alınan pay: Asgari ücretin millî gelirden aldığı payın 2017-2022 döneminde %55’ten %37’ye gerilediği belirtiliyor. 
• Gıda enflasyonu: TÜİK mayıs ayı yıllık gıda enflasyonunu %91,6 olarak açıklamasına karşılık araştırma kapsamındaki hesaplar, düşük gelir grupları ve emeklilerde gıda enflasyonunun %117-135 arasında olduğunu gösteriyor. 

Raporda ayrıca asgari ücretin, yüksek enflasyon döneminde yılda 4 kez; enflasyon %10’un altına düşene kadar ise üç ayda bir yeniden belirlenmesi öneriliyor. Asgari ücret tespitinde resmî enflasyonun değil kişi başı gelir, büyüme ve yoksulluk sınırının esas alınmasının gerektiği vurgulanıyor.  

Sonuç olarak

Yüksek enflasyon ve zorlaşan geçim koşullarının –özellikle düşük gelir grupları üzerindeki– olumsuz etkisi gün geçtikçe daha görünür hâle geliyor. İşgücü ödemelerinin millî gelirden aldığı payın son iki yılda %39,1’den %31,5’e kadar gerilemesiyle, konuya dair tartışmalar daha da hızlandı. Hükümet tarafında ise ihracat-üretim-istihdam odaklı politikalardan taviz verilmeyeceği ve bir diğer taraftan da "sosyal yardım şemsiyesi" altında vatandaşların mağdur edilmeyeceği belirtiliyor. 3600 ek gösterge düzenlemesini, ara asgari ücret zammına dair sinyaller takip ediyor.