"Başıboş Köpek Haritası" tartışmaları: koruyor mu, öldürüyor mu?

"Başıboş Köpek Haritası" olarak tanımlanan "Havrita" isimli internet sitesi, günlerdir sosyal medyada tartışılıyor. Vatandaşların bir kısmı internet istesinin kapatılmasını talep ederken bir kısmı ise uygulamanın faydalı olduğunu savunuyor. Peki internet sitesi neden tartışılıyor? 

• Havrita nedir? "Başıboş Köpek Haritası" olarak tanımlanan internet sitesi, Türkiye haritası üzerinde, 81 ilde her mahalle ve bölgede sokak köpeklerinin konumunu gösteriyor. İnternet sitesinde "yer sağlayıcı" olarak faaliyet gösterdiğini bildiren Havrita'nın bilgilendirme metninde "Havrita, paylaşımı yapılmış hiçbir durum/olay için lehine veya aleyhine dilek, istek veya öneride bulunmaz. Havrita, başıboş köpekleri veya köpekler aracılığıyla olumsuz duruma/durumlara sebep olmuş/olacak hiçbir kuruluşu/şahsı hedef göstermez veya hedef gösterilmesini teşvik etmez. Nefret söylemi içerdiği veya asılsız olduğu tespit edilen içerikler kaldırılır" ifadeleri yer alıyor. Kullanıcılar internet sitesine girip konum işaretleyerek o bölgedeki sokak köpeklerine ilişkin "saldırı" veya "çeteleşme" bildiriminde bulunabiliyor. Bildirimde bulunan kullanıcılar, fotoğraf, köpeklerin sayısı ve açıklama gibi bilgiler de ekleyebiliyor. Yapılan bildirimler aynı zamanda internet sitesinin Twitter hesabında da paylaşılıyor. 

^{Havrita'dan iddiaların ardından gelen açıklamalardan biri/Havrita/ Twitter}

Neden tartışılıyor? 

Geçtiğimiz hafta Antalya'nın Muratpaşa ilçesindeki 2 parkta 7 günde 8 köpek zehirlendi. Zehirli tarımsal maddelere rastlanılan parklar, 15 günlüğüne kapatıldı. Manisa'da 1 köpek, Aydın'da 1 köpek, Eskişehir'de 2 köpek, iki hafta önce Hatay'da 1 köpek zehirlenerek öldü. Zehirlenmelerin ardından hayvanseverler ve hayvan hakları dernekleri ayaklanarak duruma tepki gösterdi. 

Sosyal medyada kullanıcılar ve hayvanseverler özellikle Antalya'daki köpek zehirlenmelerinin "Havrita" isimli internet sitesinde yapılan işaretlemelerin ardından yaşandığına dikkat çekti. Bunun üzerine hayvan hakları dernekleri ve hayvanseverler, "Başıboş Köpek Haritası'nın" sokak köpeklerini hedef gösterdiğini ve ölümlerine neden olduğunu savunarak uygulamanın kapatılması çağrısında bulundu. 

Öte yandan kullanıcıların bir kısmı da bu uygulamanın herhangi bir hedef göstermede bulunmadığını, aksine başıboş köpeklerin saldırısından insanları koruduğunu, internet sitesi sayesinde insanların daha dikkatli olduğunu iddia etti. Bunun üzerine Twitter'da hem #HavritaKAPATILSIN hem de #HavritaHayatKurtarır etiketleriyle binlerce paylaşım yapıldı. 

Kim ne dedi? 

Sosyal medyada birçok ünlü, internet sitesine tepki göstererek kapatılmasını istedi. Sokak hayvanlarının hedef gösterildiğini, yaşam haklarının elinden alındığını, internet sitesinin öldürülmeleri için yerlerinin belirlenmesini sağladığını vurgulayan birçok ünlü gerekenin bir an evvel yapılmasını talep etti. Metin Uca, Barış Atay, Ceylan Ertem, Cem Seymen, Tan Taşçı, Cenk Eren, Celil Nalçakan, Aynur Aydın, Barbaros Şansal ve Enver Aysever gibi çok sayıda ünlü İçişleri Bakanlığı'na ve yetkililere çağrıda bulundu. 

"şikayetvar", "ekşisozluk" gibi internet sitelerinde de, "Havrita" hakkında sayfalar açıldı. Bu internet sitelerinde de kullanıcıların ikiye bölündüğü görüldü. Kimi internet sitesinin "hayat kurtardığını", kimi de "katliama yol açtığını" savundu. Change.org'da internet sitesinin kapatılması için kampanya başlatıldı. 

"İşaretlemeler iyi niyetli değil, dava açmaya hazırlanıyoruz"

İstanbul Barosu da konuya ilişkin açıklamasında uygulamanın kapatılması için suç duyurusunda bulunacağını açıkladı. İstanbul Barosu Hayvan Hakları Komisyonu Başkanı Avukat Gülsaniye Ekmekçi Antalya'daki zehirleme vakalarından önce uygulamada işaretleme yapıldığını belirterek uygulamanın tamamen kapatılması gerektiğini söyledi. Ekmekçi "Türkiye Barolar Birliği bünyesinde Hayvan Hakları Komisyonu olarak dava açmak için karar aldık." dedi. İşaretlemelerin iyi niyetli olmadığını belirten Ekmekçi şunları söyledi: 

"Havrita sokakta köpek istemeyen, hayvanların toplatılıp öldürülmesini isteyen kişilerin oluşturduğu bir uygulama. Sokakta görülen köpeklerin işaretlenmesini istiyorlar. Her yerden işaretlemeler yapılıyor. Bu işaretlemeler iyi niyetli değil; çünkü işaretlenen yerde aynı gün ya da ertesi gün köpek öldürme vakaları duyuyoruz. Bize bu yönde ihbarlar geliyor. Bakıyoruz uygulamada işaretlenmiş yer mi diye evet öyle olduğunu görüyoruz. Bu uygulamaları kısa sürede geliştirdikleri için inanılmaz bir para güçleri olduğunu düşünüyoruz. Toplum bir anda 'hayvansever' ve 'hayvan düşmanı' diye ikiye bölündü. Biz hukukçular bu uygulamadan son derece rahatsızız. Uygulama yüzünden hayvanların yaşam hakkı tehlike altında. Dolayısıyla uygulamanın tamamen kapatılması gerekiyor. Bunun için bizler barolar olarak dava açmayı düşünüyoruz. Barolar birliğinin onayına sunacağız, eylül ayı gibi davayı açmayı umuyoruz"

"Suç işlemeye teşvik ediyor"

İstanbul Barosu Hayvan Haklarından Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi Avukat Yasemin Babayiğit de baro olarak bugün siteye erişim engeli başvurusuna bulunacaklarını söyledi. "Havrita" gibi uygulamaların bireysel ve ruhsatsız silahlamaya ittiğinin altını çizen Babayiğit, "Hayvanların uyutulması, zehirlenmesi için kullanılacak maddeler birer kimyasal ilaç niteliğindedir. Bu ilaç ya da zehir niteliğindeki maddelerin temin edilmesi için sadece belli kişilere izin verilmiştir. Bu maddelerin bu kişiler haricinde temin edilmesi de bir suçtur, ruhsatsız silah kullanmak da suçtur, hayvanların öldürülmesi de suçtur. Bu uygulamak açık ve net olarak insanları suç işlemeye teşvik ve tahrik ediyor." ifadelerini kullanıyor.

"Bir an evvel kapatılması elzem"

Gazeteci Zülal Kalkandelen Cumhuriyet'teki yazısında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın köpeklerin barınaklara kapatılması için 23 Aralık 2021’de belediye başkanlarına verdiği talimatı hatırlatarak, bu talimatın yasaya aykırı olduğunu ve o günden bu yana bir katliam yaşandığını söyledi. "Havrita" aracılığıyla köpeklerin yerlerine göre haritada işaretlenip doğrudan hedef olarak belirtildiğini ve sitenin açıkça bir "can kırımı" aracı olarak işlev gördüğünü belirten Kalkandelen, "Bir an önce Havrita uygulamasının kapatılması, şiddetin önlenmesi için elzemdir." dedi. 

"Sorun köpekler değil, başıboşluk"

Sosyal medya üzerinden tepkilere cevap veren Havrita'nın sözcüsü Avukat Devrim Koçak ise açıklamasında şunları söyledi: 

"Uygulamanın amacı, başıboş köpek çetelerini, saldırılarını bizzat yaşayan kişiler tarafından uygulamaya girilerek bölgenin gösterilmesi. Hangi arterlerde köpek çeteleşmeleri olduğunu, trafik kazasına sebep olabileceğini göstermek. Biz buna köpek sorunu demiyoruz, sorun başıboşluk. Biz bu başıboşluğun önlenmesini istiyoruz. Sosyal medya platformları nasıl hakaret içeren paylaşımlardan tıpkı bize şu an yapılan paylaşımlardan sorumlu değilse Havrita da yapılan girişlerden ve içeriklerden sorumlu değil. Havrita'nın da 'burada köpekler gösterilmiş gidin zarar verin' gibi bir çağrısı, misyonu yok. Her zaman söylüyorum bunu yapan vicdansızlar, haritaya ihtiyaç duymaz. Suçlamaları asla kabul etmiyoruz. Havrita’ya yapılan bu saldırıları kınıyorum. İki günlük linç kampanyasından sonra uygulama girişlerinde artışlar oldu. 1 saat öncesinde 3 bin 542 giriş yapıldı."