Beşinci 'örtülü af': 115 bin kişiyi kapsayacak, terör suçları kapsam dışı

İktidarın uzun zamandır gündeminde tuttuğu, 10. Yargı Paketi’nden son dakikada çıkartılan yeni “örtülü af” düzenlemesi, 11. Yargı Paketi’ne girdi. “Eşitsizliği gidermek” amacıyla hazırlandığı söylenen Covid düzenlemesi, hem yeni eşitsizlikler yaratıyor hem de kamuoyundaki bazı tartışmaların ne kadar boşa yapıldığını da gösteriyor.

Nedenlerine gelelim… Israrla “Bu düzenleme af anlamına gelmiyor” ifadeleriyle cezaevlerinin boşalmasına yönelik düzenlemeleri açıklamaya çalışan AKP, gerçekten eşitsizlik yaratan önceki Covid-19 düzenlemesini de böyle çıkarmıştı. O düzenleme 31 Temmuz 2023 öncesinde suç işleyen ve hakkında verilen ceza kesinleşenlerin tahliyesine olanak sağladı. Binlerce kişi tahliye oldu.

Ancak sonrasında bu düzenlemeye ciddi itirazlar geldi. 31 Temmuz 2023 öncesi suç işleyen ancak hakkındaki karar kesinleşmemiş olanlar, yargının ağır işlemesinin suçunun kendilerinde olmadığını, eşitliğe aykırı davranıldığını belirterek başvurular yaptı. Konu Anayasa Mahkemesi gündemine kadar geldi. Anayasa Mahkemesi, iktidar ortakları AKP ve MHP’nin bugünkü söyleminin aksine düzenlemenin eşitsizliğe yol açmadığını savundu. Ancak talepler bitmedi. Özellikle MHP, düzenlemede ısrarcı oldu.

Son dakika kapsam dışı

Bu yüzden geçen Nisan’da 10. Yargı Paketi hazırlanırken en büyük tartışma Covid düzenlemesi olarak bilinen düzenleme üzerinde yapıldı. Son dakikada taslak metinde yer alan bu düzenleme kapsam dışında bırakıldı. Ardından düzenlemenin yeni yasama yılında, ekim ayında gündeme gelebileceği iktidar kulislerinde konuşuldu. 

• Yürütülen çözüm süreci kapsamında cezaevindeki kimi hükümlülerin tahliyesi için de bu düzenlemeye işaret ediliyordu.

2020'de pandemi nedeniyle açık cezaevinde bulunanlara verilen "Covid izni", 31 Temmuz 2023'e kadar uzatılmış, ardından tahliyelerine olanak sağlanmıştı. Ancak bu tarihten önce suç işleyip cezası kesinleşmeyen hükümlüler düzenlemeden yararlanamamıştı. Bakanlığın taslak çalışmasında ise 31 Temmuz 2023 tarihinden önce suç işleyenlerin tamamının benzer şekilde erken tahliyelerinin yolunun açılması öngörülüyordu. 

Bu kapsama terör hükümlülerinin de alınacağı söyleniyordu. Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan ve kurmaylarının itirazı ile bu düzenlemenin özellikle de ağırlıklı olarak FETÖ hükümlülerinin yararlanacağı gerekçesiyle paketten çıkartıldığı iddia edildi.

Yeni pakette de 'terör suçları' yok

11. Yargı Paketi’ne son dakikada alınan düzenlemeye göre İnfaz Kanunu’na daha önce eklenen düzenlemede kelime değişikliği yapılarak eşitlik sağlanmaya çalışılacak. Mevcut kanunda “31 Temmuz 2023 tarihi itibarıyla” ifadesi yer alıyor. Bunun yerine “Tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle” ifadesi kanuna konulacak. 

Buna göre, anayasal düzene karşı işlenen suçlarla, Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar kapsam dışında kalacak. 31 Temmuz 2023 tarihi itibarıyla kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerden, toplam hapis cezası on yıldan az ise bir ayını, on yıl ve daha fazla ise üç ayını bu kurumlarda geçirip ilgili mevzuat uyarınca açık ceza infaz kurumlarına ayrılmasına üç yıl veya daha az süre kalanlar, bu şartların oluştuğu tarih itibarıyla açık ceza infaz kurumlarına ayrılabilecek. 

En az üç ay açık ceza infaz kurumunda kalanlar denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlandırılarak tahliye edilecek. Kesinleşmiş ancak infaz edilmemiş diğer hapis cezaları bakımından da bu düzenleme uygulanacak.  

Ağır suç işleyenler dahil 115 bin kişiye tahliye 

Bu düzenlemeyle ilk etapta 55 bin, birkaç ay içinde de 115 bin kişinin tahliyesi bekleniyor. Tahliye olacaklar arasında ağır adli suçları işleyenler de bulunacak. Buna karşılık örneğin Terörle Mücadele Yasası kapsamında olan, şiddet eylemleriyle en ufak bağı bulunmayan, daha çok gazetecilerin yargılandığı “hedef gösterme” suçu kapsam dışında. 

Beşinci kez örtülü af

AKP, “af” sözcüğünü ağzına almıyor olsa da 2010’dan bu yana cezaevlerinin boşaltılması için benzer yöntemlere başvurdu. Tamamında siyasi suçlular kapsam dışında kaldı.

2012'de çıkartılan kanunla, cezasının son altı ayını açık ceza infaz kurumunda kesintisiz olarak geçiren suçlular için, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalmışsa "denetimli serbestlik" uygulanması öngörüldü. 2013 yılında geçici bir maddeyle 2021 yılına kadar anılan süre kayıtlarının uygulanmayacağı söylendi. 

• Belli bir sürenin altında ceza alanların açık cezaevine bile geçmeden, cezalarının belirli bir kısmını çekmeden tahliye olması sağlandı. 2016'da 671 sayılı KHK ile koşullu salıverme için cezanın üçte ikisinin değil yarısının çekilmesi yeterli görüldü. Denetimli serbestlik için de en az bir yıl cezasının kalması şartı, iki yıla çıkarıldı. Sadece bu düzenleme ilk etapta 120 bin suçlunun tahliyesini sağladı.

2020'de pandemi nedeniyle açık cezaevinde bulunanlara ve denetimli serbestlik hakkı olanlara izin hakkı getirildi. 200 bine yakın suçlu düzenli izinlerle dışarıda tutuldu. "Alaattin Çakıcı Affı" olarak bilinen düzenlemeyle koşullu salıvermeye "bir yıl" kalması şartı, bir defaya mahsus olmak üzere "üç yıl"a çıkarıldı. 2023'te Covid-19 izninde bulunan hükümlülerden denetimli serbestliğe ayrılmalarına 5 yıl veya daha az süre kalanların, tekrar cezaevine dönmemesi ve kalan sürelerini denetimli serbestlik altında infaz etmeleri öngörüldü.

Ve şimdi de bu düzenleme yapılıyor.

Bütün bu düzenlemeler İnfaz Kanunu’nu yamalı bohçaya çevirmiş durumda. Ve aylardır süren, 18 yaşından küçük suçlulara yetişkin gibi ceza verilmesi tartışmasının da ne kadar boşa yapıldığını gösteriyor. Zira yetişkinler de aldıkları cezaları yatmıyor.