Bir hastaneden çok daha fazlası

Yedikule Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi’nin açılmasında o dönemki Beyoğlu ve Narlıkapı’daki Ermeni hastanelerinin yetersiz kalması etkili olmuştu. 1831 yılında Narlıkapı Hastanesi’nin yanında bulunan Surp Ohannes Kilisesi’nde yapılan bir ayin sırasında hastanedeki akıl hastalarının çığlıklarını duyan cemaat ileri gelenleri, aynı zamanda hastanenin kurucusu olan, Kazaz Artin Amira Bezciyan’ın öncülüğünde modern ve yeni bir hastane kurulmasına karar verdi. 

Havasının temizliğinden ötürü hastanenin önce Kınalada’da kurulması düşünülmüşse de ulaşımın zorluğu yüzünden bundan vazgeçilmiş, hem sıhhi koşulları karşıladığı için hem de ulaşım kolaylığı nedeniyle hastanenin Yedikule ve Kazlıçeşme arasındaki Leblebicioğlu Bostanı olarak bilinen yerde kurulmasına karar verilmişti. Ardından II. Mahmud’un fermanıyla 1832 yılında kuruldu, inşaat ve gerekli tıbbi donanımların tamamlanmasının akabinde 1834 yılında açıldı.

Ermeni cemaatinin bağışları ve zaman zaman yapılan devlet yardımlarıyla ayakta kalmaya çalışan “Ermeni Milleti Hastanesi”, kurulduğu tarihten itibaren gelir sağlamak amacıyla çeşitli ekonomik girişimlerde bulunmuştu. Örneğin, 1836 yılında kurulan bir mumhane uzun yıllar varlığını sürdürmüş, 1900’de ise sandalye, terzilik ve mobilya atölyeleri faaliyete geçmişti.

Gelir getirmesi için açılan sandalye atölyesi

Surp Pırgiç, verdiği tıbbi hizmetleri günün koşulları doğrultusunda modernleştirebilmesinin yanı sıra geçmişine sahip çıkması ve yayın faaliyetleriyle de dikkati çekiyordu. 20. yüzyılın başından itibaren yayımladığı pek çok Ermenice salname (yıllık), 1950’den itibaren yayın hayatına giren dergisi, hastane tarihi ve başka alanlarda çıkardığı kitaplar, sahip olduğu kütüphane ve arşiv, düzelediği sergi, eczanesini müzeye dönüştürme çabaları onu sadece bir sağlık kurumu olmanın ötesine taşımıştı.

Hastanenin tarihi ve Osmanlı döneminde sağlık hizmetinde Ermenileri ele alan kitaptan konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.