Bir öğün ücretsiz ve sağlıklı yemek: Çocuklar aç kalmasın

"Twitter’da bir beslenme çantasının içini gördüm. Kurumuş, çeyrek bir ekmek peçeteye sarılı vaziyette, yanına da bir bardak su, bir beslenme çantası fotoğrafıydı veliden. 'Noluyor?' diye bakmaya başladığımda çalışmaları gördüm. O kadar fazla şey görmeye gerek de yok aslında o beslenme çantası görünce zaten beyninden vurulmuşa dönüyorsun. Çocukların durumunu duyunca, okuyunca başka bir şey gündemde olsun istemiyorsunuz, bundan daha önemli bir şey yok ki." -TİP Milletvekili Sera Kadıgil

Yukarıdaki tweette yer alan görsellerin tamamı, ilk veya ortaokula giden çocukların beslenme çantalarının fotoğrafları. 5 ila 15 yaş aralığındaki çocukların çoğu yetersiz beslenme nedeniyle hem öğrenme güçlüğü yaşarken bir yandan sağlıklı gelişimde gösteremiyor. 

Mayıs ayında konuya ilişkin bir kampanya başlatan Ekmek ve Gül, Türkiye'de her 4 çocuktan birinin okula aç gittiğini ifade ediyor. Ekmek ve Gül'ün başlattığı, okullarda 1 öğün ücretsiz ve sağlıklı yemek hakkı kampanyası, Türkiye genelinde devam ediyor. Hem sosyal medyadan destek gören hem de velilerin sokaklarda ve meydanlarda destek topladığı imza kampanyası git gide daha geniş çevrelere ulaşıyor.

Ankara’da Çankaya Belediyesi, İstanbul'da Beylikdüzü Belediyesi, İzmir Belediyesi, İzmit Belediyesi gibi birtakım yerel yönetimler de kampanyayı hayata geçirerek okullarda ücretsiz yemek dağıtımlarına başladı.

Ya kanun teklifi? 

Eylül ayında TİP Milletvekili Sera Kadıgil, ekim ayındaysa muhalefet partileri CHP, İYİ Parti ve HDP, kampanyanın karşılık bulması için okullarda bir öğün ücretsiz yemek dağıtılmasına ilişkin kanun tekliflerini meclise sunmuş, bu teklifler AK Parti ve MHP'nin oylarıyla reddedilmişti. 

Geçtiğimiz haftalarda konu yeniden TBMM'ye Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) bütçesi görüşmelerinde taşınmıştı. CHP, İYİ Parti ve HDP okullarda 1 öğün ücretsiz yemek verilmesi için bakanlığa ek bütçe ayrılması teklifinde bulunmuş, bu teklif de yeniden AK Parti ve MHP oylarıyla reddedilmişti. 

"Bu bir tercih, tercih etmediler"

Aposto'ya konuşan TİP Milletvekili Sera Kadıgil teklifin reddedilmesini "Tercih bu. Çocuklara bir öğün yemek vermek hakikatten pahalı; ama zor bir şey değil. Ancak bunu tercih etmiyorlar, bunun yerine Kur Korumalı Mevduat sistemini tercih ediyorlar. Bu teklifi vererek bu talebi dile getirerek hele ki ikame kaynaklarıyla ortaya koyduğunuzda insanlar, ister sosyalist ideolojiye yakın olsun ister uzak olsun, şunu diyorlar: 'Evet bu devleti yönetenler isteseler benim çocuğumun böyle bir imkanı olabilir.' 'Bu devleti yönetenler isteseler, bu ülkede 13,5 milyon kadın çocuk bakmak için evde kalmak zorunda olmayabilir.'" ifadeleriyle değerlendiriyor.  

"Bu ülkede açlık var, iliklerinize kadar hissedeceğiniz"

"5 yıldır milletvekiliyim. İlk başta 'burs çıkmadı', 'yurt çıkmadı', 'iş lazım' diye talepler gelirdi. Şimdi insanlar bebek maması istiyor  yemek, erzak kolisi istiyorlar. Ülkede açlık var, onu iliklerinize kadar hissedebiliyorsunuz." diyen Kadıgil, "Düşünün 2 çocuk sabah okula gidiyor. Biri kahvaltısını yapmış, yumurtasını yemiş, yanında beslenmesi var. Diğeri aç, yanına koyacak bir şey yok, cebinde parası yok kantine gitsin. Baş ağrısından artık çocuklar ders dinleyemiyor. Sonra bu çocuklar eşit okuyacak, eşit büyüyecek, eşit iş bulacak." ifadelerini kullanıyor. 

Bu konudan daha önemli bir konu görmediğinin altını çizen Sera Kadıgil, "Şimdi bir de yoksulun çocuğuna diyorlar ki 'besleneme kuru ekmek ye', 'anemiyle de mücadele et', 'bodurlukla da mücadele et', kanun teklifini bunun için verdim. Bundan daha önemli bir şey görmediğim için verdim. Bunu kabul etmediler." diye konuşuyor.  

Ya kampanya?

Kampanyayı başlatan Ekmek ve Gül'ün editörü Elif Turgut ile Kocaeli Ekmek ve Gül Kadın Dayanışma Derneği'nden Avukat Elif Yetigin, Aposto'ya konuştu. Kampanya sürecini anlatan Turgut, Ekmek ve Gül dergisi topluluğunun Kocaeli'de örgütlenerek dernekleşen Ekmek ve Gül Kadın Dayanışma Derneği'nin kampanyayı başlattığını vurgulayarak "Mayıs ayında kadınların, çocuklarının beslenme çantasını doldurmakta zorlandığını görüyorlar ve bunun üzerine '1 öğün ücretsiz yemek kampanyası' başlıyor, stantlar açılıyor, farklı yerlerle görüşülüyor. Yeni eğitim öğretim yılıyla birlikte biz de kampanyaya dahil olduk. Türkiye geneline bu talebin yayılmasını desteklemek amacıyla hazırladığımız dosyayı hem dayanışma derneğimizle hem de biz farklı belediyelere, siyasilere, STK'lara gönderdik." diyor. 

Açlıktan eğitimden kopmaya, eğitimden kopmadan erken evliliğe

"Gıdaya zam geliyor, asgari ücrete zam yeterli değil, ciddi anlamda geçim sorunu var ve geçim her gün zorlaşıyor. Durum böyle olunca bu çocukların beslenmesine direkt etki ediyor." ifadelerini kullanan Elif Turgut, "TÜİK verilerine göre şiddetli yoksulluk yaşayan 16 yaş altı çocukların sayısı 6 milyon 500 bine ulaştı. Nakit yardımla yaşayan çocukların sayısı neredeyse 2 milyon. Bu nedenle bu kampanyanın Türkiye geneline yayılması gerektiğini, bir devlet desteği olması gerektiğini düşünerek başlattık kampanyayı. Bugün devlet çocukların tüm gelişimlerini, var olabilmelerini, eğitime ulaşımlarını aileye bırakmış durumda, ama aileler yoksul ve bu durum doğrudan çocukları etkileyerek eğitimden kopmalarına neden oluyor. Eğitimden kopma, öğrenme geriliğinden erken evliliğe kadar birçok soruna yol açabiliyor" diyor. 

"Yaşam hakkından bağımsız eğitim hakkına kavuşmak imkansız" 

Kocaeli Ekmek ve Gül Kadın Dayanışma Derneği'nden Avukat Elif Yetigin ise pandemi döneminde kadın ve yoksulluğundaki artış, eve kapanmanın kadınların üzerindeki yüklerinin artışı üzerine çalıştıklarını anlatarak "Okulların açılmasıyla ise o yoksulluk hâli çocukların açlığını daha görünür kıldı. Çalışmalarımız sırasında kadınların en büyük sorununun mutfak, gıda fiyatlarının artışı nedeniyle bırakın sağlıklı beslenmeyi, doymak doyurmak olduğunu gördük. Tabii en önemlisi ise kadınlar artık çocuklarının beslenmesine istediği gibi yiyecekler koyamadıklarını, makarna ekmek arası derken büyük bir dert olduğunu aktardılar. Bu sorunu görüp birlikte 'böyle bir kampanya örelim' o hâlde diye konuştuk. Çünkü beslenme, yaşam hakkından bağımsız bir eğitim hakkına kavuşmak imkansız. Birbiriyle bağlantılı. Bunun hak temelinde tartışan bir kampanya başlattık. Ekmek ve Gül’ün çağrısıyla kampanya Türkiye’ye yayıldı. Şimdi kadınlar veliler dört bir yandan kampanyayı örüyor. Bu kampanyada kadınlar sesini daha güçlü çıkardı. Herkesin sahiplendiği ve çalışmasını yürüttüğü bir kampanyaya dönüştü." diye konuşuyor. 

"Bu bir lütuf değil, hak"

Avukat Elif Yetigin kampanya sürecinde yerel yönetimlerle görüştüklerini, taleplerini ilettiklerini, bu işin hem merkezi hem yerel yönetimlerin sorumluluğu olduğunu hatırlattıklarını ifade ederek "Bu sorumluluğu hisseden belediyeler harekete geçtiler. Bu çok kıymetli. Demek ki bir şeyleri doğru yapıyoruz ve gerçekten kadınların gücü küçükten büyüğe değiştirmeye muktedir. Bu bizi heyecanlandırıyor. Ancak biz her halükarda bu işin merkezi düzeyde çözülmesini talep ediyoruz. Bu bir lütuf değil, hak. Vekillerde kampanyaya destek oldular. Bunu mecliste gündeme getirdiler. Kanun teklifi verdiler, reddedilmiş olsa da hayata geçmesi için çalışmalara devam edeceğiz. Reddedenler tercihlerini çocuklardan, açlıktan, haktan yana kullanmadıklarını belli ettiler. Ancak bu tercihlerin değişmesi içim hakkımız olanı alana kadar mücadele etmeye devam edeceğiz. Çünkü beslenme en büyük ihtiyaç ve saatlerce okulda olan çocukların beslenmesi de devletin görevi." diyor.

"3 çocuk diyorlar ama KKM'ye ayrılan bütçenin yarısı ayrılmıyor"

Ekmek ve Gül dergisinin editörü Elif Turgut ise kampanyanın önkoşulunun kadın velilerin ve öğretmenlerin yan yana gelerek çalışmayı uygulaması gereken otoriteler üzerinde baskı uygulayabilmesi olduğunu belirtiyor. Yerel yönetimlerin sorumluluğunun yanı sıra eğitim hakkı ve beslenme hakkının doğrudan MEB ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı sorumluluğu altında olması gerektiğini vurguluyor. Turgut "Yoksulluğu görmüyorlar gibi değil, iktidar sonuçta. Görmezden gelmesi, yokmuş gibi davranması daha olası. '3 çocuk' diyorlar; ama bugün bu çocukların beslenmesine KKM'ye ayrılan bütçenin yarısı ayrılmıyor." ifadelerini kullanıyor.

Bitmedi, henüz başlıyor 

Ekmek ve Gül'den Elif Turgut ve Elif Yetigin kampanyanın devam ettiğini ve edeceğini vurguluyor. Velilerin ve öğretmenlerin yanı sıra esnafın, STK'ların ve derneklerin de kampanyayı desteklediklerini vurgulayan Elif Turgut, bu kampanyanın yanı sıra emeçi kadınların sorunlarını, toplumdaki kadın politikalarını da görünür kılmak için çalıştıklarını aktarıyor. Mülteci kadınların yaşadıkları, kadına şiddet ve kadın cinayetleri gibi toplumsal konulara yönelik çalışmalar gerçekleştirdiklerini anlatan Elif Turgut, özetle amaçlarını şöyle anlatıyor: 

"Kadın dayanışması kurarak o dayanışmanın gücüyle o dayanışmanın bir parçası olmamış kadınların hayatını değiştirebilmeyi amaçlıyoruz."

TİP Milletvekili Sera Kadıgil ise teklif reddinin ardından ne yapacakları sorusuna şöyle yanıt veriyor: 

"Bu zamana kadar istediğimiz şeylerin olmadığı çok oldu. Ekseriyetle zaten 20 yıldır istemediğimiz şeyler başımıza geldiği için bugün bu hâldeyiz; ancak bu gibi çalışmaların olabileceği bir ülke için çalışmaya devam edeceğiz."