🔔 Canlı: ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarında Hamaney'in öldüğü açıklandı

ABD ve İsrail’in, 28 Şubat Cumartesi sabahı itibarıyla İran’a yönelik başlattığı hava saldırılarında aralarında ülkenin dinî lideri Ayetullah Ali Hamaney’in de olduğu en az 200 kişi öldürüldü. İran devlet televizyonu, 86 yaşındaki Hamaney’in ölümü sonrası 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmî tatil ilan edildiğini duyurdu. 

• Bir adım sonrası: Hamaney'in ölümü sonrası yerini alacak lider tartışılırken İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Ali Laricani, ülkede geçici bir liderlik konseyinin bugün kurulacağını açıkladı.

Hamaney’in öldürüldüğü saldırıda kızı, damadı ve torunlarının yanı sıra Genelkurmay Başkanı Abdülrahim Musevi, Savunma Bakanı Aziz Nasırzade, Savunma Konseyi Genel Sekreteri Ali Şemhani ve Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Pakpur’un da hayatını kaybettiği bildirildi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın oğlu, babasının hayatta olduğunu teyit etti.

• Geniş açı: İslam devrimi sonrası 1981-1989 arasında ülkenin cumhurbaşkanlığını üstlenen Hamaney, Ayetullah Humeyni’nin ölümü sonrası “velayet-i fakih” olarak İran İslam Cumhuriyeti’nin en üst düzey liderliğini yürütmeye başlamıştı. 

ABD Başkanı Donald Trump, sahibi olduğu Truth Social platformundan yaptığı açıklamada, Hamaney'in ölümü hakkında "Tarihin en şeytani insanlarından biri öldü" dedi ve saldırıların amacının “rejim değişikliği” olduğunu söyledi. Trump, İran'ın misilleme uyarıları için  "Bunu yapmamaları iyi olur eğer yaparlarsa daha önce hiç görülmemiş bir güçle onlara karşı geleceğiz" ifadesini kullandı.

• Öte yandan: İran'ın güneyinde yer alan Hürmüzgan eyaletine bağlı Minab kentinde bir kız okulunda İsrail-ABD saldırısı sonucu en az 108 kişinin öldüğü, 61 yaralının olduğu belirtildi. İran Kızılay Sözcüsü Mücteba Halidi, ülke genelinde can kaybının 201'e yükseldiğini duyurdu.

İran'dan karşı saldırılar

İran Devrim Muhafızları Ordusu, saldırıların ardından yaptığı açıklamada, "Düşmanın İslam Cumhuriyeti'ne yönelik saldırganlığına yanıt olarak, işgal altındaki topraklara yönelik geniş çaplı füze ve drone saldırılarının ilk dalgası başlatılmıştır" ifadelerini kullandı. Hem İran hem de İsrail hava sahalarını sivil uçuşlara kapatırken İsrail genelinde "olağanüstü hâl" ilan edildi, siren sesleri tüm ülkede yankılandı. İsrail hava savunma sistemleri Hayfa kenti üzerinde bazı füzeleri etkisiz hâle getirdi. İran'dan İsrail'e fırlatılan bir füze ise Hayfa Limanı'na isabet etti.

Gün boyunca İsrail'in yanı sıra Riyad, Abu Dabi, Dubai, Doha ve Manama gibi kentlerden de patlama sesleri yükselirken ABD Deniz Kuvvetleri’nin 5. Filo karargahı ve deniz üssünün bulunduğu Bahreyn’in Jufair bölgesine İran tarafından füze saldırıları düzenlendi. Katar, BAE, Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün, İran'dan gelen füzeleri düşürdüklerini açıkladı. BAE haber ajansı da Abu Dabi’de yerleşim bölgesine düşen şarapnel parçası nedeniyle bir kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.

Bölgedeki birçok ülke saldırıların ardından hava sahalarını kapatırken THY de Lübnan, Suriye, Irak, İran, Ürdün, Katar, Kuveyt Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman seferlerini iptal etti. Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Dubai Emirliği hükümeti, ABD-İsrail saldırılarına karşılık olarak İran tarafından düzenlenen saldırılarla eşzamanlı olarak Dubai Uluslararası Havalimanı'nda "bir olay meydana geldiğini" ve 4 kişinin yaralandığını duyurdu.

Uluslararası yankılar

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni (BMGK) acil toplantıya davet ettiğini duyurdu. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM Güvenlik Konseyi'nin olağanüstü toplantısında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını ve ardından İran'ın komşularına yönelik saldırılarını kınadı, "Askerî harekat, dünyanın en istikrarsız bölgesinde kimsenin kontrol edemeyeceği bir dizi olayı tetikleme riski taşıyor" dedi. Toplantıya katılan Rusya ve Çin'in temsilcileri saldırılardan duydukları endişeyi dile getirdi.

Avrupa Birliği Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise İsrail Dışişleri Bakanı ve bölgedeki diğer yetkililerle görüştüğünü söyleyerek Avrupa Birliği'nin "diplomatik yolları araştırmak için Arap ortaklarıyla yakın işbirliği içinde olduğunu" belirtti. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa da ortak bir açıklamada "gerilimi daha da tırmandırabilecek veya küresel nükleer silahların yayılmasını önleme rejimini zayıflatabilecek her türlü eylemi önlemenin kritik öneme sahip olduğunu" aktardı.

• Öte yandan: Yemen’deki Husiler, İran’a destek amacıyla Kızıldeniz'den geçen ABD ve İsrail gemilerine yönelik saldırılarını yeniden başlatacaklarını açıkladı.
• Ayrıca: Irak'taki en güçlü İran müttefiki Kataib Hizbullah, misillemede bulunacaklarını açıkladı. Grubun liderlerinden New York Times'a yapılan açıklamada "Saldırganlıklarına karşılık olarak yakında Amerikan üslerine saldırmaya başlayacağız" ifadeleri kullanıldı.

Türkiye'den ilk tepki

Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından üzüntü duyduklarını belirterek hem İran'ın egemenliğinin ihlal edilmesini hem de Körfez ülkelerine yönelik füze ve drone saldırılarını kabul edilemez bulduklarını söyledi. Türkiye’nin güvenliği konusunda gerekli tedbirlerin alındığını belirten Erdoğan, "Hudut güvenliğimiz ve hava sahamız açısından sorunumuz yok. Askerimiz, jandarmamız, polisimiz, istihbaratımız her türlü tedbiri en üst seviyede almıştır" dedi.

Hürmüz Boğazı'nda son durum

Saldırıların ardından İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki geçişleri kapattığı yönündeki iddialara ilişkin resmî bir açıklama yapılmazken bazı ticari gemilerin rota değiştirerek U dönüşü yaptığı görüldü. İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), Basra Körfezi'nde faaliyet gösteren gemilerin uluslararası çağrı kanalı VHF Kanal 16 üzerinden yapılan yayınlarda, Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığına dair iddialarla ilgili birden fazla rapor aldığını açıkladı. İddiaların doğrulanamadığını belirten UKMTO, gemilere seyrüseferlerine azami dikkatle devam etmeleri yönünde uyarıda bulundu.

1 Mart Pazar gününe dair tüm gelişmeleri canlı blog'umuzdan takip edebilirsiniz.

20.50 Sosyal medya hesabından açıklama yapan ABD Başkanı Donald Trump, dokuz İran gemisini imha ettiklerini söyleyerek "Diğerlerinin peşindeyiz. Kısa süre içinde hepsi denizin dibini boylayacak. Başka bir saldırıda, donanma karargahlarını büyük oranda yok ettik" dedi.

19.40 FOX News'e konuşan ABD Başkanı Donald Trump, operasyonun beklediklerinden de hızlı ilerlediğini söyleyerek şu ana kadar 48 üst düzey İranlı yetkilinin öldürüldüğünü açıkladı. 

• Ayrıca: Trump, The Atlantic'e verdiği demeçte İran'ın yeni yönetiminin görüşme talebinde bulunduğunu ve kendisinin de bunu kabul ettiğini söyledi.

19.23 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran'a yönelik saldırıların artarak devam edeceğini açıkladı. Netanyahu, "ordunun gücünün tamamını" kullanacaklarını ifade etti.

19.20 ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarında Minab kentinde vurulan kız okulunda hayatını kaybedenlerin sayısının 148'e çıktığı açıklandı. 95 kişinin de yaralı olduğu bildirildi.

19.10 ABD ordusu, İran'a yönelik saldırılarda 3 ABD askerinin öldüğünü, 5 askerin ağır yaralandığını bildirdi. Saldırılarda B-2 bombardıman uçaklarının kullanıldığı açıklandı.

17.50 Al Jazeera'ya konuşan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ülkenin yeni liderinin "bir veya iki gün içinde" seçileceğini söyledi.

17.30 İran Devrim Muhafızları, ABD'nin USS Abraham Lincoln uçak gemisinin dört güdümlü füzeyle hedef alındığını duyurdu. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) uçak gemisinin vurulduğu iddiasını yalanladı.

17.04 Kuveyt, İran'ın ülkeyi hedef alan füze ve insansız hava aracı saldırılarında bir kişinin öldüğünü, 32 kişinin de yaralandığını açıkladı.

17.00 Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran'ın ABD-İsrail saldırıları sonrası başlattığı misilleme operasyonlarında ülke sınırları içindeki üç kişinin öldüğünü, 58 kişinin de yaralandığını açıkladı. Saldırılarda ölenlerin Pakistan, Nepal ve Bangladeş vatandaşı olduğu belirtildi.

16.50 İran'ın Hürmüz Boğazı'nı geçmeye hazırlanan Umman Körfezi'ndeki bir petrol tankerini vurduğu, tankerin 20 kişilik mürettebatının hepsinin tahliye edildiği belirtildi.

16.12 İran'ın İsrail'in Beyt Şemeş kentine düzenlediği füze saldırısında en az dokuz kişinin hayatını kaybettiği, 23 kişinin de yaralandığı bildirildi. İsrail ordusu, İran'ı "masum sivilleri öldürmekle" suçladı.

16.10 İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD-İran saldırılarında öldürülen ülkenin dinî lideri Ali Hamaney'in dış politikadaki çizgisinin devam ettirileceğini söyledi.

15.20 Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve Hamaney'in öldürülmesinin kabul edilemeyeceğini belirterek, uluslararası topluma tek taraflı eylemlere ortak tepki gösterme çağrısında bulundu.

15.00 AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, İran lideri Hamaney'in ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybetmesi üzerine yaptığı açıklamada "Hamaney'in ölümüyle İran halkı için yeni bir umut doğdu. Geleceğin İran halkı tarafından sahiplenilip şekillendirilmesini sağlamalıyız" dedi. Von der Leyen, son gelişmelerin aynı zamanda bölgede istikrarsızlık riskini de beraberinde getirdiğini söyledi.

14.55 İspanya merkezli Marca'ya konuşan İran Futbol Federasyonu Başkanı Mehdi Taj, son gelişmelerin ardından bu yaz ABD, Meksika ve Kanada'nın ev sahipliğiyle düzenlenecek FIFA 2026 Dünya Kupası'na katılmalarının mümkün görünmediğini söyledi.

14.50 İran'da Geçici Liderlik Konseyi'nin üç üyesi belirlendi. Anayasa Korucular Konseyi fakihi olarak Alireza Arafi, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhseni Ejei, yeni bir dinî lider atanana kadar kolektif liderlik yetkisini kullanacak.

14.20 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesinin dünyanın her yerindeki Müslümanlara ve özellikle de Şiilere karşı açık bir savaş anlamına geldiğini söyleyerek "İran İslam Cumhuriyeti bu suçu işleyenler ve azmettiricilerine karşı intikamı meşru hakkı ve görevi olarak görmektedir" dedi.

14.10 İsrail, İran, Katar, Suriye, Irak, Kuveyt ve Bahreyn'in hava sahasını kapatması sonrası Ortadoğu'nun önde gelen havayolu şirketleri binden fazla uçuşu iptal etti, yüz binlerce yolcu iptallerden etkilendi. THY, Pegasus ve AJet de bölgedeki uçuşlarını iptal etti.

• Önemli not: Dubai Uluslararası Havalimanı, dünyanın uluslararası uçuşlar bakımından en yoğun havalimanı.

14.00 İranlı yetkililer, son 24 saatte başkent Tahran'ı vuran 60 saldırıda en az 57 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.

13.50 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İranlı mevkidaşı Mesud Pezeşkiyan'a gönderdiği mesajda Hamaney'in öldürülmesini "tüm insani ahlak normlarının pervasızca ihlali" olarak tanımladı.

12.50 İngiltere Savunma Bakanı John Healey, Kıbrıs'taki üslerine İran tarafından iki füze atıldığını belirterek "Üslerimizin hedef alınmadığına eminiz. Ancak bu, İran'ın misilleme saldırılarının ne kadar rastgele olduğunu gösteriyor" dedi. Healey, 300 askerlerinin Bahreyn'de saldırı düzenlenen yere çok yakın bir noktada bulunduğunu da aktardı.

12.10 İsrail ordusu, Tahran'ın merkezinde "rejim hedeflerine" yönelik bir dizi saldırı başlattığını duyurdu. Operasyonun hava hakimiyeti sağlamayı ve Tahran'a giden yolu açmayı hedeflediği belirtildi. İran medyası da başkentte patlama sesleri duyulduğunu aktardı.

11.50 The Guardian'ın Kudüs muhabiri Jason Burke, sabah saatlerinden bu yana kentte siren sesleri ve uyarıların kesintisiz devam ettiğini, İsrail savunma sistemleri İran füzelerini vururken buna şiddetli patlama seslerinin eşlik ettiğini aktardı. Çok sayıda İsrailli geceyi sığınaklarda geçirirken İsrail sağlık yetkilileri ülke genelinde bir kişinin öldüğünü, 120 kişinin yaralandığını açıkladı.

11.40 Pakistan'ın liman kenti Karaçi'de ABD Konsolosluk binasının önünde düzenlenen İran yanlısı eylemde 8 kişinin hayatını kaybettiği açıklandı. AFP'ye yapılan açıklamada yüzlerce protestocunun konsolosluk binasına girmeye çalıştığı belirtildi.

11.30 Pazar sabahı itibarıyla İran'ın karşı saldırıları İsrail ve bölgede ABD üslerinin bulunduğu kentlerde devam ediyor. İsrail'in merkezi ve işgal altındaki Batı Şeria'da siren sesleri duyulurken Doha, Dubai ve Manama'da patlamalar yaşandı. ABD güçlerinin bulunduğu Erbil'deki havalimanının yakınlarından da patlama sesleri geldi.