Çip Sektöründe Gerginlik Artıyor

Yazı: İdil Su Kesken, Arda Üçüncü

ABD yönetimi bu hafta, Çin'in askerî gücü için ihtiyaç duyulan kritik teknolojilere erişimini engellemek amacıyla gelişmiş çiplerin ülkeye ihracatına yönelik yeni kısıtlamalar getirdi. ABD Ticaret Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, yeni ihracat kontrollerinin Çin'in gelişmiş bilgi işlem çiplerini elde etme, süper bilgisayarlar geliştirme ve bakımını yapma, gelişmiş yarı iletken üretme kabiliyetini kısıtlayacağı bildirildi. Açıklamada, söz konusu ürün ve kabiliyetlerin Çin tarafından kitle imha silahları da dahil olmak üzere gelişmiş askerî sistemlerin üretimi için kullanıldığı aktarıldı. Ayrıca açıklamada, söz konusu ürünleri Çin'e ihraç etmek isteyen şirketlerin lisans almasının gerekeceği kaydedildi.

ABD’nin doğrudan Çin’i hedef alan ihracat kısıtlamalarına rağmen, çip sektöründe en hızlı büyüyen ülkenin Çin olduğu söylenebilir. Özellikle son dört çeyrekte dünyanın en hızlı büyüyen 20 çip sektörü şirketinin 19’u Çin’de bulunuyor. 2021’in aynı döneminde bu rakamın sadece 8 olduğu aktarılıyor. Çin Çip Sektörü Birliği verilerine göre, ülkenin yabancı çip üretim ekipmanı tedarikçilerinden siparişleri 2021 yılında yüzde 58 arttı ve yerli çip fabrikaları kapasitelerini artırıyor.

Çip üretimine yönelik ABD'nin açıkladığı yeni önlemlerin etkisiyle, TSMC şirketinin hisselerinde rekor düşüş kaydedildi. Şirketin hisseleri yüzde 8,3 gerileyerek 1994'teki halka arzından bu yana en sert düşüşü kaydetti. Çip üreticisi Advanced Micro Devices Inc.’in (AMD) öncü üçüncü çeyrek hasılat verisi de tahminlerin 1 milyar doların altında kalırken, şirketin hissesi düşüş kaydetti. AMD zayıf sonuçları, kişisel bilgisayar pazarındaki zayıflığa bağladı. AMD ile diğer çip üreticileri Nvidia Corp., Intel Corp, Microchip Technology Inc, HP Inc ve Dell Technologies Inc hisseleri de geriledi.

Samsung Electronics de küresel bilgisayar ve bellek çiplerindeki düşüşüne vurgu yaparak 2019’dan beri ilk kez şirket kârında düşüş yaşandığını duyurdu. Güney Kore’nin en büyük şirketinden cuma günü yapılan açıklamada Samsung’un faaliyet kârının eylül ayında sona eren üç aylık dönemde yüzde 32 düşüşle 10,8 trilyon wona (7,7 milyar dolar) düştüğünü söyledi. Analistlerin tahmin ortalaması 12,1 trilyon won olarak gerçekleşmişti. Şirketin satışları da 76 trilyon won olarak gerçekleşerek tahminlerin altında kaldı.

Öte yandan Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre gelişmiş çipler ve ilgili ekipmanların Çin’e ihracatını engelleyen yeni ABD kısıtlamalarına bir yıllık muafiyet alan ABD müttefiki çip üretici devleri listesine Samsung da katıldı. WSJ'ye konuşan kaynaklara göre, ABD Ticaret Bakanlığı Samsung'a, Çin'deki üretimini sürdürmek için gerekli olan ekipmanı ve diğer unsurları tedarik etmeye devam yetkisi verdi. Güney Koreli firma, Çin'in iki şehrinde çip tesisleri işletiyor. Elde ettiği gelir açısından dünyanın en büyük üreticisi olan Samsung, bir yıllık muafiyet aldığını kamuoyuna duyuran rakipleri SK Hynix Inc ve Intel Corp.'un açıkladığı gibi, bir yıllık muafiyet alıp almadığına dair herhangi bir açıklamada bulunmadı.

Son olarak Stellantis, belirli bir bileşenin tedarikini etkileyen yarı iletken sıkıntısı nedeniyle güney İtalya'daki büyük Melfi tesisinde bu hafta üretimi durduracağını duyurdu. İtalyan-Fransız otomobil üreticisinin bir sözcüsü, grubun koronavirüs pandemisinin başlangıcından bu yana operasyonları hakkında her gün fabrika bazında kararlar aldığını söyledi. 7 binden fazla işçi çalıştıran Melfi fabrikası, Stellantis'in Avrupa'da en çok satan araçlarından bazıları olan Jeep Compass ve Renegade modellerini üretiyor.

İyi Hafta Sonları!