"Çıplak arama" tartışmaları

HDP Kocaeli Milletvekili ve İnsan Hakları İnceleme Komisyonu üyesi Ömer Faruk Gergerlioğlu 31 Ağustos’ta Uşak’ta FETÖ operasyonunda gözaltına alınan 30 kadına, Emniyet’te çıplak arama yapıldığını duyurması üzerine başlayan tartışma devam ediyor. AK Parti Grup Başkanvekili Özlem Zengin ise Euronews'e verdiği özel mülakatta “Türkiye'de çıplak arama yok, inanmıyorum” ifadelerini kullandı.

• Sosyal medya: Çıplak aramaya maruz kaldığını dile getirenler özellikle Twitter'da hikâyelerini paylaşırken uygulamaya son verilmesi çağrısıyla açılan #ÇıplakAramayaSessizKalma ve #ÇıplakAramayaDurDe etiketleri kampanyaya dönüştü. Tepkilerin ve paylaşımların büyümesi üzerine Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, polis merkezinde çıplak arama yapıldığı iddiası hakkında sosyal medyada paylaşım yapanlara “FETÖ lehine kasıtlı paylaşım” adı altında soruşturma başlattı.
   
• Avukat Betül Alpay, Muğla E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda çıplak aramaya maruz kaldığını belirttiği bir video ile Zengin’e tepki gösterdi, videosunda "Çıplak aramaya maruz kalan binlerce kadından biriyim. Eğer 2 Kasım 2017 tarihli Muğla E Tipi Ceza İnfaz Kurumu’nun kamera kayıtlarını incelerseniz benim orada dört, beş erkek gardiyanın arasında bacakları çıplak şekilde geçtiğimi görebilirsiniz." ifadelerini kullandı.
   
• Muhalefet: CHP Parti Meclisi Üyesi Eren Erdem de Silivri Cezaevi'nde çıplak aramaya maruz kaldığını anlattı. Katıldığı bir televizyon programında canlı yayında konuşan Erdem, "AK Partili Özlem Zengin'i Türkiye'den özür dilemeye davet ediyorum, ben de Silivri Cezaevi'nde çıplak arandım. Cezaevi girişinde ben de çıplak arandım. Ben Özlem Zengin'e yazıklar olsun diyorum. Bu kadar aleni bir meseleyi dahi inkâr edebilecek kadar gerçekten bağları kopmuş bu anlayışın, bu siyasi partinin. Cezaevine giren herkes çıplak aranıyor. İnsan haklarına aykırı bir şekilde, AİHM kararlarına rağmen Türkiye'de çıplak arama sürüyor. İnsan onurunu rencide eden bu uygulama hâlen yapılıyor." ifadelerini kullandı.
   
• Çıplak arama iddiasına bir tepki de Avrupa Parlamentosu Milletvekili Rebecca Harms'dan geldi. Harms Twitter hesabında “Çıplak arama işkencedir. Türkiye'de binlerce kadın acı çekiyor. Onlara yönelik bu terörün kamuoyuna duyurulması güzel.” ifadesini kullandı.
   
• Diğer yandan ilk iddiaların odağındaki Uşak Emniyet Müdürlüğü, çıplak aramanın yapıldığı günle ilgili bir video yayımladı. Ömer Faruk Gergerlioğlu ise “Çıplak arama koridorda yapılmaz ki” diyerek görüntülerin “kamuoyunu yanıltma” amaçlı olduğunu savundu.
   
• Resmî açıklama: Türkiye'de cezaevlerine kabul ve girişlerde tutuklu ve hükümlülere çıplak arama yapıldığı iddialarının ardından Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü açıklama yaptı. Açıklamada, çıplak aramanın “istisnai'” bir durum olduğu ve arama sırasında, önce bedenin üst kısmındaki giysilerin çıkarıldığı, bedenin alt kısmında giysilerin ise üst kısımdakilerin giyilmesinden sonra çıkarıldığı kaydedildi. Ayrıca bu işlem sırasında da ilgiliye tek kullanımlık önlük verildiği vurgulandı.
   
• Mevzuat: Anayasa’nın 17'nci maddesine göre kimseye işkence ve eziyet yapılamaz, kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan muameleye tabii tutulamaz ve Anayasa’nın 13'üncü maddesine göre temel hak ve özgürlükler ancak kanunla sınırlandırılabilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne göre ise cezaevinde tutuklu ve hükümlülerin çıplak aramaya maruz kalmaları üçüncü maddede düzenlenen işkence, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele yasağı aykırılık teşkil edebilmektedir. AİHM, konuyla ilgili kararlarında, cezaevi güvenliğini sağlamak ve cezaevinde kargaşa çıkmasını önlemek için bazı durumlarda çıplak aramanın gerekli olabileceğini ancak bu durumlarda dahi aramanın uygun şekilde yapılması zorunluluğunu vurgulamaktadır.