Dört Koldan Şehir

Güvenpark'tan ilk istikametiniz Kuğulu Park'a doğru, Ankara'nın kültür, sanat ve eğlence hayatının kalbi olan Tunalı'ya olmuştu. İkinci rotada Güvenpark'tan çıkıp Kurtuluş'a, öğrencilerin Ankara'sına ve Ulus'tan doğru buraya kayan ticari merkez Yenişehir'e yürüdünüz. Üçüncüde ise Bahçelievler size Ankara'nın bir başkent olduğunu hatırlattı, bürokratik yapıların arasından ve parklardan geçerek şehrin bu yöne doğru nasıl kurulduğunu gördünüz.

Dördüncü ve son mini rotada Güvenpark'tan Ankara Kalesi'ne doğru, Ankara şehrinin yüzyıllar evvel doğduğu ve 1923'te bir başkent olarak yeniden inşa edildiği bölgeye, eski şehre, Ulus'a yürüyeceksiniz. 

Görsel Tasarım: Hilal Güneş, Aysu Kaynak

1- Yenişehir'den Eskisine

Güvenpark'taki Güven Anıtı'na sırtınızı verin, dosdoğru karşıya yürüyeceksiniz. Yolunuzun üstüne bir yel değirmeni gibi dikilen Kızılay AVM'ye pas vermeyin, bir zamanlar onun olduğu yerde semte ve meydana adını veren Kızılay binası yer alıyordu. Kentte yeniyseniz kafanız "meydan" konusunda karışmış olabilir. Nitekim "Ankara'nın kent meydanı" tartışmasının uzun bir geçmişi var, detaylı bir özet için, buradan.

Siz yolun sağ tarafını tercih edin, yani AVM'nin karşısından yürüyün. Çünkü bir paralelinizde Sakarya bulunuyor, Ankara gece hayatının, barların, protestoların ve yürüyüşlerin, çiçekçilerin, kitapçıların, kitap kafelerin, dönercilerin, restoranların ortak mekanı. Hatta Ziya Gökalp'ten ilk sola dönerek, Burhan Alkar'ın Barış Heykeli'ne kadar Sakarya'dan yürüyüp heykelin solundan yeniden bulvara çıkıp devam edebilirsiniz.

Abdi İpekçi Parkı'nın dibinden dibinden devam ederken parkın içinde Metin Yurdanur'un henüz yenilediği Eller heykelini; solunuzda ise kentin simgelerinden, Hattiler'den Hititlere, Hititlerden Ankaralılara miras olan 4 bin küsur yıllık Hitit Güneşi simgesini heykeltıraş Nusret Suman'ın elinden görüyorsunuz. Asılları ise Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergileniyor. Sıhhiye Köprüsüne doğru devam edin, burası adeta Kızılay'dan Ulus'a, yeniden eskiye doğru geçişin sınır kapısıdır. Geçtiğinizde sizi ilk karşılayan DTCF binası olur, yani meşhur Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi.

Mimar Bruno Taut'un "çeşitli çalgılarla icra edilecek bir senfoninin notalarını yazarcasına işliyorum" dediği DTCF binasının misafirleri arasında Ahmed Arif, Can Yücel, Murathan Mungan ve nicesi var. Hem mimarisi hem de eğitimiyle bir ekol olan DTCF'nin koridorlarını adımlayın, Taut'un Japonya'daki işlerinden esinlendiği merdiven tırabzanlarına dokunun, müzesini gezin. Hikayesi için, buradan.

2- İlk Cumhuriyet, Müzeler ve Tiyatrolar

“Mesleğime Ankara Operası’nda başladım diyebilirim. La Boheme operası ile sahneye çıktım ve coşku ile selamlandım. Dopdolu opera salonlarında performans sergiledim.”

Luciano Pavarotti

DTCF'den çıkınca yüzünüze Adliye çarpacak, yolun olduğunuz tarafında kalın ve bu Kafkaesk mekandan hızlıca uzaklaşın. Sırasıyla Ankara Olgunlaşma Enstitüsü'nü, TRT Radyo binasını ve Türk Hava Kurumunu geçecek ve karşılıklı iki güzele, Resim ve Heykel Müzesi ile Opera'ya varacaksınız. Semtin adı da "Opera", müzenin yükseldiği yer "Namazgah Tepesi". Türk Ocakları Binası olarak inşa edilen ve Ankara'nın ilk kültür sanat merkezi olan Resim ve Heykel Müzesi, bugün kavuştuğu yeni kimliğine uygun olarak bir zamanlar Ankara'nın ilk resim sergisine de ev sahipliği yapmış. Onuncu Yıl Marşı ilk burada icra edilmiş, Gençliğe Hitabe ise ilk burada okunmuş. Ankara'nın kültür sanat hayatının başlangıçlarından olan binayı bugün bir müze olarak gezin, İbrahim Çallı'nın, Osman Hamdi Bey'in, Abdülmecid Efendi'nin ve dahasının eserlerini görün. 

Resim ve Heykel Müzesi'nden karşıya, Opera Binası'na geçin. Burası Sergi Evi'nden çevrilme, bugün hem "Opera Binası" hem de "Büyük Tiyatro" olarak anılan binanın girişinde sizi; Büyük Tiyatro ve Küçük Tiyatro'nun kurucusu, eski Devlet Tiyatroları Genel Müdürü Muhsin Ertuğrul'un, o zamanki Tatbikat Sahnesi'nde ilk oyununu oynayan, Carl Ebert'in asistanı sonrasında ise Devlet Tiyatroları Genel Müdürü Muhsin Ertuğrul'un halefi Cüneyt Gökçer'in ve "La Diva Turca", "şöhretin evci balası", dünyaca ünlü opera sanatçısı Leyla Gencer'in büstleri karşılar. Opera Binası, hafızası, mimarisi, içerisinde yer alan duvar süslemeleri ve bugün başkentte operalara ve tiyatro oyunlarına ev sahipliği yapmasıyla bir hazine değerinde, burada bir sahne sanatı seyretmeden Ankara'dan ayrılmayın. Ortamlarda satılacak bir bilgi olarak ekleyelim: Dünyaca ünlü tenor Luciano Pavarotti ilk kez burada sahneye çıktı, ayrılışına dair ise çeşitli spekülasyonlar mevcut, hikayesi için buradan.

Gençlik Parkı
Fotoğraf: Süreyya Oral Arşivi, Kaynak: Gençlik Parkı Belgesel Projesi 

Opera Binası, Gençlik Parkı'na bakar. Gençlik Parkı, 1943 yılından beri Ankaralıların eğlence ve dinlence mekanı, bir kültür sanat merkezi. Havuzu, tiyatrosu, lunaparkı, çay bahçeleri, gazinolarıyla burada sahnelenen oyunlar, verilen konserler, dönme dolap ile ilk tanışmalarla park, Ankaralıların gündelik hayatlarında ve hafızalarında yer etmiştir. 

Bir ucunda Opera bulunan parkın diğer ucunda Ankara Garı yer alır. Metin Yurdanur'un Miras heykelinin nöbet beklediği 85 yıllık gar 10 Ekim 2015'ten beri bir anma mekanı olarak hafızamızda yer alıyor. Yitirdiklerimize selam olsun 🌹

Biraz dinlenmek için havuz karşısındaki banklardan birine oturun, soluklanın. Bundan sonrası bol müzeli ve biraz yokuşlu.

3- Müze "sıkıcı" bir laf değil

Gençlik Parkı'dan yeniden bulvara çıkın. Hemen gözünüze çarpacak olan II. Evkaf Apartmanı'nın barındırdığı hazinelerden birisi Devlet Tiyatroları'nın eşsiz arşivinin yer aldığı Refik Ahmet Sevengil Tiyatro Kütüphanesi. Burada önceden sahnelenmiş oyunları izleyebilirsiniz. 

Garanti Bankası'ndan yukarı doğru devam edin. Sağınızda PTT Pul Müzesi'ni göreceksiniz. Pul tarihimize tanıklık edeceğiniz interaktif ve modern bir müze deneyimi için uğramalısınız, giriş ücretsiz. Sonrasında bankalar arasından yukarı doğru, Atatürk heykeline kadar devam edin. Heinrich Krippel'in Ankara Zafer Anıtı, bu mini rotanın başından itibaren birkaçını ziyaret ettiğiniz, Atatürk Bulvarı boyunca sıralanan kent heykellerini içeren Heykellerin Sürekliliği rotasının son ya da ilk durağı. Rotayı deneyimlemek için Pusula 2 edinebilirsiniz.

Heykelin çaprazında I. ve II. Meclis binaları yer alıyor. Her ikisi de müze olan yapılardan II. Meclis binasının sığınağı yakın zamanda "Sığınak" ismiyle dijital sergi mekanına çevrildi. Bugünlerde Yeni Medya: Eskizden Piksele Dijital Sanat sergisi devam ediyor, uğrayın.

Heykelin arkasında çeşitli sanatçılara ait seramik panolarıyla gizli bir müze olan Anafartalar Çarşısı yükseliyor. Yakın zamanda yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya kalan çarşı, kent inisiyatiflerinin de katkısı ve çalışmaları sayesinde hala ayakta. Yıkım kararı henüz verilen 100. Yıl Çarşısı ise o kadar şanslı değil. Korunarak yeniden işlevlendirilmesi için çalışanlar arasında Roof Coliving, Atölye 117, Ankara Apartmanları, Lavarla, Docomomo, ÇEKÜL Vakfı, ICOMOS, KORDER, Mimarlar Derneği 1927, TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi ve TMMOB Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesi yer alıyor.

Heykelin solunda ise Türkiye İş Bankası binasını göreceksiniz. Burası yakın zamana kadar banka olarak kullanılıyordu, 2019 yılında İş Bankası İktisadi Bağımsızlık Müzesi'ne çevrildi. Devam eden Sanatsal Cam sergisini müzenin büyüleyici atmosferinde ziyaret edin. Çıktığınızda sola dönün, biraz ileride, bir dönem üstünden leylek yuvasının eksik olmadığı Julianus Sütunu, halk arasında bilinen ismiyle Belkıs Minaresi'ni ziyaret edip Anafartalar Caddesi'ne çıkın.

4- Daha Eski Ankara'ya Doğru

Cumhuriyetin kuruluşunu ve bir başkentin doğuşunu adım adım izleyeceğiniz Ulus, Cumhuriyet öncesi Ankara'nın izlerini de taşımaya devam ediyor. Anafartalar Caddesi'nden devam edin, istikametiniz Çıkrıkçılar Yokuşu. Burası artık Ankara Kalesi ve civarındaki hanlar ile kentin ilk yerleşim yeri. Yokuşun tepesine doğru solda kalan dükkanlardan Kalaycılar Baharat, sevdiğimiz bir sanatçının şifalı klibine mekan olan eski bir esnaf, ipucu bu haftanın rotasında sizi karşılayan ilk görselde.

Pirinç Han'a veya Pilavoğlu Han'a uğrayın, biraz soluklanın, yokuş yormuş olmalı. Sonrasında atölyeleri ve antikacıları gezin, zevkinize göre bir şeyler bulacağınıza eminiz. Çengelhan ve Safranhan ise Rahmi M. Koç Müzesi'ne ev sahipliği yapıyor. Ankara'nın ilk sanayi müzesinin hakkını vermek için uzun saatler ayırabileceğiniz bir başka günü seçin. Yanındaki Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi'nin kafesinde eşsiz Ankara manzarasına karşı oturmadan önce güneşi Ankara Kalesi'nin surlarından batırabilirsiniz.