Dünyanın gözünden “2023’ün en önemli seçimi”

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın %49,5 ile birinci sırada tamamladığı seçimlerin sonucuna göre AK Parti’nin MHP, Yeniden Refah ve HÜDA-PAR ile kurduğu koalisyon; mecliste 321 milletvekili ile çoğunluğu elde etmiş oldu. 

Yabancı basın, Kahramanmaraş merkezli depremler, ekonomik kriz ve artan otoriter baskılara rağmen muhafazakar kesimi mobilize ederek Erdoğan’ın Kılıçdaroğlu’ndan fazla oy aldığını vurguluyor. 2’nci tura doğru giderken Erdoğan’ın ortodoks olmayan para politikalarının Türkiye piyasalarında gergin bir ortama işaret ettiğini de vurgulayan Avrupa ve ABD merkezli basın kaynakları, 2’nci turda Kılıçdaroğlu’nun kazandığı senaryoya ise çok sıcak bakmıyorlar. Erdoğan’ın elinde tuttuğu psikolojik üstünlük, 2’nci tura doğru daha da artıracağı milli güvenlik retoriği ile muhalefetin gücünü azaltacağı ise muhtelem gözüküyor. 

Yabancı basın seçimleri nasıl gördü?

Financial Times, Sinan Oğan’ın kingmaker olarak 2’nci turun kazananını belirleyen kişi olduğuna vurgu yapıyor. FT'ye göre 2’nci turda karşı karşıya gelecek olan Kılıçdaroğlu ve Erdoğan, Oğan’ı kendi taraflarına çekmeye çalışarak seçimin seyrini değiştirmeye çalışacak. 

Financial Times’a röportaj veren İstanbul Bilgi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Emre Erdoğan, 2’nci tura giderken Millet İttifakı cumhurbaşkanı adayı Kılıçdaroğlu’nun ATA İttifakı’nın adayı Sinan Oğan’ın desteğini almasını pek muhtemel bulmuyor. Sinan Oğan’ın ilk turda aldığı %5’e ihtiyaç duyan Millet İttifakı’nın Yeşil Sol Parti’nin (YSP) desteğini alıyor olması ittifak yapılmasının önünde bir engel teşkil ediyor. Eğer Kılıçdaroğlu, YSP desteğini bir kenara itip Sinan Oğan’ın desteğini alırsa Erdoğan’ı yenmek için ihtiyacı olduğu YSP desteğini kaybetmekle karşı karşıya kalacak. 2’nci turun kazananı Kılıçdaroğlu olursa meclisteki güçsüzlüğü ona zor zamanlar yaratacakken kazanan Erdoğan olursa önümüzdeki beş yıl boyunca Erdoğan, ekonomi ve diğer önemli noktalarda gücü elinde tutmaya devam edecek.

Seçimden önce “Erdoğan gitmeli” sloganıyla ses getiren The Economist de Sinan Oğan’ın 2’nci tur kazananı belirleyecek önemli bir konumda olduğunu vurguluyor. 2’nci tura dair Erdoğan’ın kazanacağına daha emin gözle bakan The Economist, Memleket Partisi cumhurbaşkanı adayı Muharrem İnce’nin seçime 3 gün kala seçimden çekilmesiyle ona gidecek olan %2 oyun Kılıçdaroğlu’na gidecekken Sinan Oğan’a gittiğine dikkat çekiyor. 2’nci turda Kılıçdaroğlu’nun kazanmasına sıcak bakmamakla beraber, Kılıçdaroğlu’nun kazanabilmesi için ülkeyi ele geçirmiş olan ekonomik krizi vurgulayan bir retoriğe sahip olması gerektiğini de ekliyor. Erdoğan’ın ekonomik kriz, deprem ve artan otoriterliğine rağmen seçimi önde bitirmsinin nedeni olarak ise Erdoğan’ın, muhalefeti terörü desteklemekle suçlaması ve bir güvenlik problemi olarak göstermesini vurguluyor. Erdoğan’ın, Ukrayna’daki savaşa rağmen Putin ile olan sıcak ilişkisine devam etmesi ve NATO’nun genişlemesinin önünde bir engel olması ise ABD ve Avrupa ülkeleri tarafından tehdit olarak algılanıyor.

Siyasiler seçimler hakkında ne dedi?

Bisiklet turu esnasında Türkiye seçimleri hakkında soru yöneltilen ABD Başkanı Biden, “[Seçimle ilgili] bilgi almadım” yanıtını vermesinin ardından soruyu soran TRT ABD muhabiri Yunus Paksoy’un verdiği bilgiler üzerine “Umarım kim kazanırsa kazanır. Dünyanın o bölümünde şu an yeteri kadar sorun var” dedi.

Beyaz Saray’ın 14 Mayıs seçimlerine ilişkin yaptığı ilk resmî açıklama ABD Ulusal Güvenlik Konseyi sözcüsü John Kirby'den geldi. Kirby, Biden’ın Türkiye'deki seçimleri "kim kazanırsa kazansın o kişiyle çalışmayı dört gözle beklediğini" söyledi ve "Türk halkını isteklerini seçim sandığında barışçıl bir şekilde ifade ettikleri için tebrik ediyoruz" dedi.

Almanya'da koalisyon ortağı Yeşiller partisinin Eş Genel Başkanı Ricarda Lang, “Parti olarak bu tür durumlarda da tutum takınmanın ve 'Demokratların yanındayız' demenin doğru olduğunu düşünüyorum” dedi ve Millet İttifakı’nın adayı Kılıçdaroğlu’na parti olarak destek vermeye devam edeceklerini ekledi. Kılıçdaroğlu'nun seçilmesi durumunda Türkiye'deki muhalifler, gazeteciler, LGBTİ hareketi ve kadınların durumunun iyileşmesini umduğunu belirten Lang, “Bu insanların durumunun gelecekte biraz da olsa kolaylaşması beni çok mutlu eder” dedi.

Rusya Başkanı Putin’in basın sözcüsü Dmitry Peskov, seçimle ilgili “[Rusya ve Türkiye’yi] enerji, turizm, ticaret, tarım, karayolu taşımacılığı, havayolu taşımacılığı ve benzeri gibi çeşitli alanlarda karşılıklı faydaya dayanan çok geniş bir işbirliği birbirine bağlıyor. Gerçekten karşılıklı fayda sağlayan bu işbirliği, hem Türk halkının hem de Rus halkının çıkarlarını kesinlikle karşılıyor. Bu nedenle, bu günlerde Türkiye'den gelen haberleri elbette büyük bir ilgiyle, büyük bir dikkatle izliyoruz. Türk halkının tercihine saygı duyuyoruz ve duyacağız” açıklamasında bulundu. Peskov, sonuç ne olursa olsun ikili işbirliğinin derinleşeceğine ve genişleyeceğine inandıklarını belirtti. Türkiye’nin olgun bir demokrasi olduğunu vurgulayan Peskov, seçimlerine dışarıdan bir müdahaleye izin vermeyeceğine inandığını da ekledi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasser Kanaani, “Yüksek seçmen katılımı Türkiye'de Pazar günü yapılan cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimleri ve oylamaların başarıyla gerçekleştirilmesi, demokrasi için bir zafer işaretidir” dedi.