Durum bu: ğdayı

TÜİK'in 2022 Türkiye Çocuk Araştırması yayımlandı. Araştırmada, 0-17 yaş arası çocukların çoğunlukla ekmek ve makarna ile beslendiği; et, balık, tavuk gibi protein yönünden zengin gıdalardan yoksun kaldığı dikkat çekti.

Araştırma 10 Ekim-16 Aralık 2022 tarihleri arasında Türkiye genelinde 0-17 yaş grubundaki 14 bin 705 çocuk ile gerçekleştirildi. 0-17 yaş grubu arasında en az bir çocuk bulunan 9 bin 10 hane, örnek hane olarak belirlendi. Çocuk ile ilgili bilgiler de bu hanelerde yaşayan anneler veya çocuğa temel bakım veren kişilerden alındı. 

6 ay-17 yaş aralığındaki çocukların her gün tükettikleri yiyecekler arasında en yüksek oran, %62,4 ile ekmek veya makarna gibi tahıl içeren yiyecekler oldu. Öte yandan et, tavuk veya balığı her gün tükettiği belirtilen çocukların oranı %12,7 oldu. Peynir, yoğurt gibi süt ürünlerini her gün tükettiği belirtilen 6 ay-17 yaş aralığındaki çocukların oranı %57,8 oldu.

Asgari ücret, açlık ve yoksulluk sınırı 

Türkiye’de asgari ücret 8 bin 506 lira. Ekonomik kriz derinleşirken, asgari ücretle geçinmeye çalışan milyonlarca vatandaş her geçen gün daha da zorlanıyor. 

• Açlık sınırı: Dört kişilik ailenin, sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi amacıyla bir ayda gıda için yapması gereken asgari harcama tutarı. 
• Yoksulluk sınırı: Gıda ile birlikte giyim, konut, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi zorunlu ihtiyaçlar için yapılması gereken toplam harcama tutarı.

Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “mutfak enflasyonu”, gıda için yapması gereken asgari harcama tutarındaki artış, son 12 ay itibarıyla %107,02 oldu. TÜRK-İŞ’in Şubat 2023 Açlık ve Yoksulluk Sınırı araştırmasına göre, dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 9 bin 435 liraya, yoksulluk sınırı da 30 bin 700 liraya çıktı. Bekar bir çalışanın yaşama maliyeti ise aylık 12 bin 265 liraya yükseldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 22 Mart’ta yaptığı açıklamada Et ve Süt Kurumu kıyma fiyatının 119 lira, kuşbaşı et için de 129 lira olarak belirlendiğini duyurmuştu. İstanbul Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Perakendeciler Derneği (PERDER) ise, PERDER üyesi olan marketlerde kıymanın kilogramını 190 liradan, kuşbaşının fiyatını da 210 liradan satışa çıkardı. Kasaplar ve PERDER üyesi olmayan marketlerde ise kıyma 320, kuşbaşı 350 liraya satılıyor. 

Dikkat Çeken Diğer Veriler

TÜİK'in araştırmasında birçok bulgu yer alıyor. Örneğin, anneleri tarafından her gün meyve tükettiği belirtilen çocukların oranı %50,5, her gün sebze tükettiği belirtilen çocukların oranı %33,0, ve her gün fasulye, nohut, mercimek gibi kuru baklagilleri tükettiği belirtilen çocukların oranı %10,9 oldu.

• Tatlı tüketimi: Şeker veya çikolata gibi tatlıları her gün tükettiği belirtilen çocukların oranı %32,6, cips ve kraker gibi atıştırmalıkları her gün tükettiği belirtilen çocukların oranı %21,4, kola veya şeker içeren diğer alkolsüz içecekleri her gün tükettiği belirtilen çocukların oranı ise %15,1 oldu. Yaş ilerledikçe bu ürünleri her gün tükettiği belirtilen çocukların oranının arttığı görüldü. 
• Annenin eğitim durumu: Annenin veya temel bakım verenin eğitim seviyesi arttıkça meyve, sebze, et, tavuk veya balık, peynir ve yoğurt gibi hayvan sütünden yapılan yiyecekleri her gün tüketen çocukların oranının arttığı görüldü. Bir okul bitirmemiş annelerin/temel bakım verenlerin çocuklarından her gün meyve tüketenlerin oranı %30,6 iken yükseköğretim mezunu olanların çocuklarında bu oranın %70,3 olduğu görüldü. Bir okul bitirmemiş annelerin/temel bakım verenlerin çocuklarından her gün sebze tüketenlerin oranı %26,5 iken yükseköğretim mezunu olanların çocuklarında bu oranın %44,6 olduğu görüldü.
• Etkinlik: Son 1 yılda sinema veya tiyatroya giden 6 ay-17 yaş grubundaki çocukların oranıysa %39,1 olarak ölçüldü. Sinema veya tiyatroya gidemeyenlerin %40,1’i aileleri tarafından bu etkinliğin maddi olarak karşılanamadığını, %24,3’ü ise yakınlarında tiyatro ya da sinema bulunmadığını belirtti. 
• Kişisel alan: Odalarını paylaşma durumları ile ilgili, çocukların %36,6 oranla en sık iki veya daha fazla hanehalkı üyesi ile odalarını paylaştıkları görülürken, kendine ait odası olan çocukların oranı %34 oldu. Tek hanehalkı üyesi ile paylaşanların oranı ise %29,4 oldu.
• Spor: Son bir hafta içinde yürüyüş veya koşu yapan 4-17 yaş grubundaki çocukların oranı %14,1 oldu, bunun yanında %7,6'sının futbol oynadığı, %4,0'ünün bisiklet sürdüğü, %1,8'inin voleybol oynadığı, %1,5'inin basketbol oynadığı, %5,8'inin ise diğer sportif faaliyetleri yaptığı görüldü.
• Ev işi: Son bir hafta içinde en az bir ev işi yapan 5-17 yaş grubundaki çocukların oranı %52,5 oldu.

Tepkiler

CHP Genel Başkan Yardımcısı Gamze Akkuş İlgezdi, TÜİK verilerine ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Türkiye’de resmî rakamlar ve araştırmalarımız ile tespit ettiğimiz 7 milyon 436 yoksul çocuk bulunmakta. Yoksul çocuk sayısı, Ankara nüfusundan daha fazla! En az 3 çocuk söylemiyle çocuk yapmayı teşvik edenlerin, çocuk yoksulluğu için hiçbir çalışma yapmadığı da bu raporla ortaya çıkıyor” dedi.

VeliDer Başkanı Ömer Yılmaz ise okullarda bir öğün ücretsiz yemek ve su kampanyasının önemine dikkat çekti. Yılmaz, “TÜİK ne denli haklı olduğumuzu ortaya koydu. MEB’in bütçesinden anlaşılıyor ki okullarda bir öğün yemek ve içilebilir su talebimiz önümüzdeki yıl da gündemlerinde değil” ifadelerini kullandı.