Erdoğan’ın Körfez turu

Cumhurbaşkanı Erdoğan geçtiğimiz hafta 3 ülkeyi kapsayan bir Körfez turu gerçekleştirdi. Erdoğan’ın ilk durağı Suudi Arabistan olurken, bunu Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri takip etti. Tur sırasında Cumhurbaşkanı Erdoğan'a devlet ve hükümetin üst kademe yetkililerinin yanı sıra yaklaşık iki yüz iş insanı eşlik etti. Yapılan görüşmelerde ülkelerle ikili ilişkileri geliştirecek adımlar atılırken ve birçok sektörde işbirliklerini güçlendirecek anlaşmalar da imzalandı.

Suudi Arabistan: Cumhurbaşkanı Erdoğan 17 Temmuz Pazartesi günü Suudi Arabistan'ın Cidde kentini ziyaret etti. Krallığın Veliaht Prensi Muhammed bin Selman bin Abdülaziz El Suud ile bir araya gelen Erdoğan, görüşme sonrası yapılan ortak açıklamada, ticaret ve yatırım alanlarında işbirliği ivmesinin artırılmasının önemini vurguladı.

Erdoğan ayrıca iki tarafın, özellikle altyapı, inşaat, mühendislik, savunma ve metalurjik sanayi, çevre ve miras turizmi, yenilenebilir enerji gibi bir dizi hedef sektörde ve diğer ortak çıkar alanlarında ekonomik entegrasyon için fırsatları destekleme konusundaki istekliliklerini belirtti.

Ziyaret ile birlikte iki ülkenin heyetleri arasında 5 yeni mutabakat zaptı imzalandı.

İki ülkenin savunma bakanlıkları arasında işbirliğini güçlendirmeyi öngören uygulama planı, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman El Suud tarafından imzalandı.

Baykar ile Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı arasında imzalanan ihracat ve işbirliği sözleşme kapsamında, Akıncı TİHA (Taarruzi İnsansız Hava Aracı) Suudi Arabistan Krallığı Hava ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı envanterine eklenirken, anlaşma kapsamında Baykar tarafından ülkenin silahlı kuvvetlerine eğitim, teknik destek ve lojistik hizmetleri de sağlanacak.

Katar: Körfez ziyaretinin ikinci durağında Erdoğan, başkent Doha'da Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ile bir araya geldi. İki ülke arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 50’nci yılı dolayısıyla Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Katar Devleti Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Sani tarafından ortak bildiri imzalandı.

Bildiride, Türkiye-Katar ilişkilerinin her geçen gün güçlenmeye devam ettiği vurgulandı. Yüksek Stratejik Komite mekanizmasının iki ülke arasındaki ortaklığın en somut göstergelerinden biri olduğuna işaret edilirken, bu komite aracılığıyla çeşitli sektörlerde ve alanlarda ikili işbirliği düzeyini geliştirmeyi amaçlayan yaklaşık 100 belgenin imzalandığı hatırlatıldı.

Birleşik Arap Emirlikleri: Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Körfez ziyaretinin son durağı Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) oldu. Erdoğan'ın, BAE Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed El Nahyan ile bir araya geldiği ziyarette, Türkiye ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında toplamda 50,7 milyar dolarlık 13 anlaşma imzalandı.

"Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey" kurma konusunda varılan mutabakat ile Birleşik Arap Emirlikleri ile Türkiye ilişkilerinin stratejik ortaklık seviyesine çıkartıldığı ziyarette; enerji, ulaştırma, altyapı, lojistik, e-ticaret, finans, sağlık, gıda, turizm, emlak, inşaat, savunma sanayi, yapay zeka ve ileri teknolojiler gibi alanlarda mevcut işbirliğinin derinleştirilmesi kararlaştırıldı.

• Dipnot: İmzalanan yeni belgeler arasında iki ülke arasında suçluların iadesi de bulunması nedeniyle anlaşmanın yürürlüğe girmesinin ardından organize suç örgütü lideri Sedat Peker'in iadesinin gündeme gelebileceği konuşuldu. Peker'in avukatı Ersan Barkın ise, “İade edileceğini göstermez. Öyle olsa BAE kırmızı bülten kararını infaz etmek zorunda kalırdı” şeklinde açıklamada bulundu.

Bölgedeki gelişmeleri Türkiye'nin de yakından takip ettiğini, her iki ülkenin üzerine düşenin de bu gelişmeleri olumlu yönde desteklemek olduğunu aktaran BAE Devlet Başkanı El Nahyan, “BAE olarak Türkiye-Mısır arasındaki ilişkilerin büyükelçilikler seviyesine çıkarılmasından memnuniyet duyduğumuzu belirtmek isterim” açıklamasında bulundu.

BAE tarafından Dubai'de kasım ayında düzenlenecek COP 28 İklim Konferansı'na Türkiye'nin etkin bir şekilde katılmasını önemsediklerini aktaran El Nahyan, dünyayı gelecek kuşaklar için koruma adına, iklim ve çevre konusunda ortak çözümler üretebileceklerini belirtti.

Bununla birlikte: Ziyaretler sırasında Erdoğan görüştüğü liderlere birer adet Togg elektrikli araç hediye etti. Liderler araçla kısa sürüşler yaparken, Suudi Basın Ajansı Veliaht Prens Muhammed bin Salman'ın Erdoğan'ı oteline kadar Togg ile bıraktığını belirtti.

Geziye ilişkin yorumlar

Körfez seyahatini “tam bir utanç turu” şeklinde tanımlayan CHP İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, “Mehmet Şimşek utanmadan BAE’ye ‘minnettarız’ diyor. Para dilenip eldeki ülke varlıklarını satmak ve diplomatik taviz vermekten başka bir şey yaptığınız yok” ifadelerini kullandı.

Reuters'ın haberinde hükümetin bu geziye “bütçedeki sıkışıklar, kronik enflasyon ve zayıflayan TL karşısında yatırım ve finansman açısından büyük umutlar” bağladığı yorumu yer alırken; Bloomberg’de yer verilen analizde Erdoğan’ın alışılmışın dışında ekonomi politikaları sonucu ülkeye yatırım yapmaktan kaçınan Batılı yatırımcıların açığını kapatmak amacıyla Arap dünyasının petrol zengini devletleriyle ilişkileri iyileştirmeye çalıştığı belirtildi.

Financial Times ise Erdoğan’ın ülkeye döviz girişini artırmak için varlık satışı yapmak amacıyla bölgeye gittiğini iddia etti. Haberde ifadesine yer verilen uluslararası bir bankacı, “tüm sektörlerde satış için aktif bir program var ve çoğu bu bölgeye yönelik. Körfez’de kesinlikle iştah var” dedi.