Flört uygulamalarının atası: Operation Match

Harvard Üniversitesi’nde okuyan iki öğrenci, 1965 yılının güz döneminde dünyanın ilk bilgisayar tabanlı çöpçatanlık uygulamasını geliştirdi ve ona “Operation Match” adını verdi. Üstelik hizmet, kendi döneminde gerçek bir ihtiyaca hitap ediyordu. Nihayetinde modası geçerek elden çıkarılacak olsa da Operation Match, bugün Tinder, Bumble ve OkCupid gibi popüler uygulamaları bünyesinde barındıran 5,34 milyar dolarlık bir pazarın kapılarını araladı.  

Arka plan: 1960’lı yıllarda Harvard Üniversitesi’nde okuyan 20’li yaşlarda bir genç olduğunuzu hayal edin. Muhtemelen derslerinizde son derece başarılısınız, fakat kızlarla nasıl iletişime geçeceğinizden bihabersiniz. Üstelik okulun orantısız cinsiyet politikaları nedeniyle görebileceğiniz kız öğrenci sayısı oldukça sınırlı… Tinder ve Bumble gibi uygulamalar da henüz mevcut değil. 

• Harvard Üniversitesi’nin kendi flört ve arkadaşlık platformu Datamatch’in geliştirilmesi için neredeyse 30 yıl beklemeniz gerekiyor. 

• Okulda karma sınıflarda eğitim gören az sayıdaki kız öğrenci de o dönemler, yalnızca erkeklerin girebildiği Lamont Kütüphanesi’ne giremiyor. 

• Bu kız öğrenciler, küçük bir ücret ödedikleri takdirde bazı üniversitelerarası etkinliklere katılabiliyor. 

Ayrıntılar: 1965 yılının güz döneminde Jeff Tarr ve sınıf arkadaşı Vaughan Morrill, böylesi bir flört ikliminden yaka silkerek öğrencileri birbiriyle eşleştirmenin daha iyi bir yolunu aramaya başladı. Bu arayışın sonucunda, ABD’de dünyanın ilk bilgisayar tabanlı çöpçatanlık hizmeti Operation Match doğdu. 

• Hizmetin geliştirilmesinden kısa bir süre sonra Morrill okulu bıraktı. 

• Matematik alanında eğitim göre Tarr ise Cornell Üniversitesi’nden ayrılarak Harvard’a hukuk okumaya gelen Douglas H. Ginsberg ile birlikte çalışmaya başladı. 

• Harvard’da kimya okuyan ve Tarr’ın oda arkadaşı olan David Crump da daha sonra onlara katıldı. 

• Üç öğrenci, kısa bir süre içinde birlikte Operation Match’in çatı şirketi Compatibility Research Inc’yi kurdu. 

Nasıl çalışıyor? Operation Match, çöpçatanlık hizmetinden faydalanmak isteyen kişilere kendileri ve ideal partnerleri hakkında aynı 75 sorudan oluşan iki anketin bulunduğu bir kağıt gönderiyordu. Kullanıcılar, doldurdukları anketi 3 dolarlık bir ücret karşılığında Cambridge’e postalıyordu. 

• Gelen yanıtlar, bilgisayar ortamına aktarılabilmeleri için delikli kartlara geçiriliyor ve bu kartlar aracılığıyla Massachusetts'teki bir büroda bulunan, oda büyüklüğündeki IBM 1401 bilgisayara kaydediliyordu.

• Müşterilere, birkaç hafta sonra en çok eşleştikleri 6 kişinin ismini ve telefon numarasını bulabilecekleri bir liste gönderiliyordu. 

^{Delikli kartlar}

Öte yandan: Anketteki sorular, herhangi bir bilimsel temele dayanarak hazırlanmamıştı ve evleneceği kişiden çok flört partnerini arayan üniversiteli bir gence yönelikti. Operation Match’in kurucuları, soruları yalnızca kendi flört kriterlerini göz önünde bulundurarak hazırlamıştı. 

• Tanrıya inanıp inanmama, boy beklentisi, ideal partnerin sütyen ölçüsü, üniversite sınav sonuçları, ırk, etnik köken, cinsel deneyim yaşanıp yaşanmadığı ve başarılı bir evlilik için aşkın gerekli olup olmadığı ankette değinilen bazı başlıklar arasındaydı.

• Anket, yanıtlayanlara belirli durumlarda ne yapacaklarına ilişkin kısa cevaplı sorular da yöneltiyordu. 

Tanıtım çalışmaları: Tarr, Ginsberg ve Crump, Operation Match’i duyurmak için okul gazeteleriyle irtibata geçti ve tanıtım yapmaları karşılığında gazetelere %10 komisyon vermeyi teklif etti. Proje, kısa bir sürede üç öğrenci için de tam zamanlı bir işe dönüştü. 

• Tarr, daha sonra “Başta haftada 10 saatimizi alıyordu. Daha sonra proje için günde 10 saat harcamaya başladık” diyecekti. 

Dahası: Operation Match’in etkinliklere giderek flört aramaktan çok daha pratik bir tarafı vardı. Katılımcıların yalnızca kendilerine gelen listedeki kişilerin ismini yıllıkta bularak fotoğrafına bakması ve onu araması gerekiyordu. Üstelik iki taraf da hizmeti kullandığı için sohbete başlamak oldukça kolay olacaktı. 

• Operation Match, kısa bir süre içinde yalnızca Harvard kampüsleri ve Boston’da değil, ülke genelindeki üniversiteler ve komşu şehirlerde de büyük bir popülarite kazandı. 

• Look dergisi de 1966 yılının Sevgililer Günü kapağında Operation Match’e yer vererek hizmetin popülaritesini artırdı. 

• Tarr, gelen talebi karşılayabilmek için her dönem faaliyet alanlarını genişlettiklerine ve son sınıfın bahar döneminde 100 bin başvuru aldıklarına işaret ediyor. 

Ek olarak: Operation Match, elbette rakipsiz kalmadı. Benzer çöpçatanlık hizmetleri, ABD genelinde hızla yayıldı. 

• Operation Match’in ilk rakiplerinden biri Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) geliştirilen "Contact Inc" oldu. 

• Fakat Operation Match, çok daha geniş bir kullanıcı tabanına sahip olduğu ve bir ilke imza attığı için zirvedeki yerini rakiplere kaptırmadı.

Geniş açı: Yine de diğer tüm hizmetler gibi Operation Match de bir süre sonra kendi yaşam döngüsünü tamamladı. Hizmet, Tarr ile Crump mezun olduktan kısa bir süre sonra popülaritesini kaybetti. Compatibility Research Inc, böylece iki şirkete bölünerek oldukça düşük bir fiyata satıldı. 

• Alıcılardan biri National Students Marketing isimli bir reklam şirketiydi. 

• Diğer alıcı ise kadın ve erkekleri eşleştirerek müşteri çekmeye çalışan otellere çöpçatanlık hizmeti veren bir şirket oldu. 

• Operation Match’in kurucuları da şirketin satışından gelen gelirlerle kendilerine yatırım yaptı ve NASA, Wall Street ve Anayasa Mahkemesi gibi iddialı yerlerde çalıştı. 

Operation Match, yaşamasa da amacına ulaştı 

Operation Match üzerinden hayatının aşkını bularak evlenen oldu mu bilinmez ama 1965 yılında iki Harvard öğrencisi tarafından geliştirilen bu hizmet amacına ulaştı diyebiliriz. Teknolojinin gelişimine paralel olarak bugüne kadar pek çok araç, çöpçatanlık hizmetlerine ev sahipliği yaptı. 

Ayrıntılar: Bugün artık Operation Match’in Tinder, Bumble, Match, Hinge, Happn, OkCupid ve eHarmony gibi pek çok modern versiyonu mevcut. Tüm bu uygulamaları çatısı altında buluşturan pazarın değeri ise geçen yıl itibarıyla 5,34 milyar dolara ulaşmış durumda… Dünya genelinde 349,3 milyon insanın çevrimiçi flört uygulamalarını kullandığı tahmin ediliyor. 

• 190 ülkede 40’ın üzerinde dili destekleyerek hizmet veren Tinder, 80 milyona yakın aylık aktif kullanıcı sayısıyla listenin zirvesinde oturuyor. 

• Pew Research Center’ın araştırması, ABD’de flört uygulamalarını kullanan 18-29 yaş arasındaki gençlerin %79’unun hayatlarının bir noktasında Tinder'ı kullandığını gösteriyor.  

• Benzer şekilde, Bumble da Tinder kadar kullanıcısı bulunmasa da ABD'de %26'lık bir pazar payını elinde tutuyor.

Öne çıkan diğer istatistikler 

• Diğer yandan data.ai’ın verileri, 2023’te ABD’de flört uygulamalarının indirilme sayısının yıllık bazda %2’lik bir düşüşle 36 milyona gerilediğini gösteriyor. 

• Bununla birlikte Tinder'ın indirmelerde ciddi bir düşüş gözlemlediği, Bumble ve Hinge gibi bazı rakip platformların indirme sayısının ise önemli oranda arttığı görülüyor.

• ABD’de flört uygulamalarını kullanan kişilerin %35’i, bu platformları kullanmak veya ek özelliklere erişmek için ödeme yaptığını söylüyor. 

• OnePoll ve Forbes Health’in 2023’ün Ağustos ayında 5 bin ABD’li katılımcıyla yaptığı bir anket, bir flört uygulamasında biriyle tanışan kişilerin yaklaşık %70’inin bu etkileşimin romantik bir ilişkiye yol açtığını söylediğine işaret ediyor. 

• 43-58 yaş arasındaki kişilerin %72’si, romantik bir ilişkiye evrilen etkileşimlerinin çoğunun çevrimiçi bir flört uygulamalarında başladığını ifade ediyor.

• Her 10 ABD’li kullanıcıdan 3’ü, bir çevrimiçi flört platformu kullandığını dile getiriyor. 

• %40’lık bir kesim ise çevrimiçi flört uygulamalarının flört süreçlerini kolaylaştırdığına işaret ediyor. 

• Katılımcıların %45’i, flört uygulamalarını bir partner bulmak için en uygun yer olarak görüyor.