Gazze’de şiddet sarmalına kısa bir ara

Covid-19’un Gazze’de etkisini artırması, İsrail ve Gazze şeridini kontrol eden Hamas arasında imzalanan bir ay süresince geçerli olacak bir ateşkes anlaşması doğurdu. Katar’ın ara buluculuk rolünü üstlendiği pazarlıklar sonucu varılan anlaşma süresince İsrail, Gazze üzerindeki ablukasını gevşetmeye karar verdi. İsrail, Gazze’den ateşlenen roket ve ateş silahlarını sebep göstererek 6 Ağustos’tan bu yana Hamas üzerindeki askerî ve ekonomik baskıları şiddetli bir şekilde artırmıştı.

• Neler oldu? Temmuzdan bu yana Gazze sınırından ateşlenen roketler İsrail’in güneyindeki tarım arazilerinde yangınlar çıkararak söz konusu arazilerinin ciddi oranda tahribatına neden olmuştu. Yaşanan saldırılara İsrail hükümeti günlük hava saldırıları ve topçu ateşinin yanı sıra Akdeniz’de Gazze’ye karşı ablukasını ağırlaştırarak cevap vermişti. Yaşanan askerî gerilim öncesinde ilk olarak kıyı şeridinde balık tutma izni bulunan balıkçıların hakları iptal edildi, ardından bölgenin deniz yoluyla enerjiye ulaşımı engellendi.
   
• Ablukada Filistin: 2006’da Hamas’ın Gazze’de iktidara gelmesiyle birlikte bugüne benzer bir şekilde yaşanan karşılıklı saldırılar İsrail’in Filistin hava sahasını ve kara sularını abluka altına almasıyla sonuçlanmıştı. Bu durumun insani ve ekonomik sonuçları her ne kadar Filistin halkı üzerinde büyük bir yük oluştursa da bölge hâlâ temel ihtiyaçlarını İsrail kontrolündeki deniz yoluyla sağlıyor. Öyle ki 12 Ağustos’tan bu yana akaryakıt girişi kesilen Gazze Şeridi’nde 18 Ağustos itibarıyla elektrik üretimi durmuş, halkın elektriğe erişimi günlük dört saatle sınırlandırılmıştı. Enerji kesintilerinin haricinde bölgede çeşitli tüketim malzemeleri ve medikal ekipman stokları da tükenme noktasına gelmişti.
   
• Salgınla mücadele: Birleşmiş Milletler İnsani Yardım Koordinasyon Ofisi Filistin’den sorumlu koordinatörü Jamie McGoldrick geçtiğimiz pazartesi ateşkesin yürürlüğe girmesinin ardından yaptığı konuşmada İsrail’i işgalci güç olarak insani sorumluluklarını yerine getirmesi ve enerji tedarikini bir an önce başlatması konusunda uyardı. McGoldrick aynı konuşmada, kesintilerin sağlık sistemindeki etkilerini şu şekilde açıkladı: “Durum karantina tesislerinde hizmet verilmesini ve sağlık sisteminin Covid-19 vakalarını tespit etme kabiliyetini sınırlandırıyor. Bölgenin artan taleplerle başa çıkma kapasitesinin önüne geçiyor… Hastanelerdeki elektrik kesintilerinin ciddi yansımaları var. Özellikle yoğun bakımdaki hastalar, kronik ve acil vakalar savunmasız durumda.”
   
• Hamas yönetimindeki sağlık bakanlığının pazartesi sabahı yaptığı açıklamada vaka artışının giderek ivmelendiğine vurgu yapılıyor. Açıklamaya göre pazartesi itibarıyla bölgede 280 yeni vaka tespit edilmiş durumda ancak gerçek vaka sayısının kısıtlı test imkânları sebebiyle resmî açıklamanın üstünde olduğu tahmin ediliyor. Ablukanın sıkılaştırılmasıyla mevcut test kitlerinin tükenme noktasına geldiği Gazze’de yapılan açıklamanın takip ettiği 24 saat içinde yalnızca 670 test yapılmış olması bu tahmini doğrular nitelikte.
   
• Anlaşmanın bugünü: Katar ara buluculuğunda imzalanan anlaşmanın üzerinde uzlaşıya varılması, Katar Filistin’den Sorumlu Ulusal Komite elçisi Muhammed el Amadi’nin Gazze ve İsrail arasında günlerce mekik dokumasının ardından gerçekleşti. Amadi’nin görüşmeleri sonunda tarafların karşılıklı saldırıları durdurmayı kabul etmesinin yanı sıra Filistin'deki balıkçıların kara sularının 15 deniz mili açığına kadar av faaliyetlerini sürdürmeleri ve bölgeye yakıt tedarikinin sağlanması konularında uzlaşıya varıldı.
   
• Anlaşmanın bir diğer önemli maddesi ise Katar’dan Hamas hükümetine 27 milyon dolarlık nakit desteği yapılmasını öngörüyor. Yetkililer tarafından, oluşturulan kaynağın ekonomik kalkınma amacıyla kullanılacağı söylenmesine rağmen anlaşmanın bu yönde bir koşul barındırmaması dikkat çekiyor.
   
• Anlaşmanın yarını: 2006’dan bu yana aralıklı olarak devam eden çatışma süreci ilki aynı yıl olmak üzere birçok ateşkes anlaşmasına tanıklık etti. Hiçbiri uzun soluklu olmayan söz konusu anlaşmalar, taraflar arasında yükselen siyasi gerilimle çatışma ortamına geri dönülmesine engel olamadı. Geçtiğimiz pazartesi imzalanan anlaşmanın ardından yapılan açıklamalar tarafların beklentilerinin bu kez de uzun süreli bir barış ortamı yaratmak doğrultusunda olmadığını gösteriyor. Sırayla Hamas ve İsrail cephesinden gelen basın açıklamalarının ikisi de karşı tarafı anlaşmaya uyulmaması hâlinde askerî saldırıyla tehdit eder nitelikte. İsrail’de Başbakan Netanyahu’nun sürekli seçim atmosferi içerisinde olması durumu daha da zorlaştırıyor.
   
• Detay: İsrail siyasetine dair detayların yer aldığı İsrail’de Cumartesi gecesi geleneği: Hükümet protestoları yazısını buradan okuyabilirsiniz.