Hayvan hakları yasası neden çıkmıyor?

Hayvanlara karşı şiddet olayları artışa geçerken toplumun birçok kesimi Hayvan Hakları Yasası’nın çıkmasını istiyor. TBMM'de bütün partiler bir taslak üstünde uzlaştığı hâlde, bu yasa neden çıkmıyor?

• Nedir? Temelde hayvan hakları kavramı, hayvanların insan amaçlarına uygun düştüğü biçimde kullanılabilecek birer eşya olmadığı, kendi arzuları ve ihtiyaçları olan canlılar olarak muamele görmeleri gerektiği anlamına gelir.
   
• Mevzuat: 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, Türkiye’de hayvanların korunması konusunu düzenleyen en temel kanundur. Bu kanun kabahatler kanunu olarak oluşturulan yasal bir düzenlemedir. Yani kanunda belirtilen hükümlere aykırı davranan kişi veya kurumlar ceza mahkemelerince yargılanmamakta, idare tarafından para cezalarıyla cezalandırılmaktadır. Kanun bu özelliği nedeniyle caydırıcı cezalar öngörmemektedir.
   
• “Hayvanları ‘koruma’ kanunu böyle devam ettiği sürece hayvanlara işkence ya da tecavüz edene, öldürene sadece idari para cezası verebileceğiz. Tutuklama yapamayacağız, bu kişilerin sabıkasına herhangi bir işlem uygulayamayacağız. Üstelik hayvanlara kötü muamele eden insanlara biz devlet olarak şunu da teklif edeceğiz; peşin fiyatına dört taksitle cezayı bile ödeyebilirsin." Bu sözler Hayvan Hakları Federasyonu (HAYTAP) Başkanı ve aynı zamanda bir hukukçu olan Ahmet Kemal Şenpolat'a ait.
   
• Hayvan hakları savunucuları, Meclis araştırma komisyonunun çalışmaları sonucu hazırlanan 200 sayfalık raporun ve 55 maddelik çözüm önerilerinin dikkate alınmasını ve bunları dikkate alan bir yasa tasarısının hazırlanmasını talep ediyor.
   

Raporla önerilen yeniliklerin bazıları şöyle:
 

• Hayvanlar mevcut yasada “mal ve eşya” olarak tanımlanırken komisyon raporunda “can” olarak değerlendiriliyor. Bu, hayvanların karşı karşıya kaldığı şiddet olaylarının cezalandırılabilmesi için önemli bir zemin oluşturacak.
   
• Hayvana uygulanan şiddetin ceza yasası kapsamına alınması bekleniyor. Buna göre hayvana şiddetin cezasının 2 yıl 1 ay olması, cezanın ertelenmemesi, para cezasına çevrilmemesi ve suçu işleyenin sabıka siciline işlenmesi öngörülüyor.
   
• Hayvanlarla cinsel ilişkiyi cinsel istismar kapsamına alan komisyon raporu, hayvanını terk edene de 10 bin liraya kadar para cezası verilmesini öneriyor.
   
• Sahipli-sahipsiz hayvan ayrımına son veriliyor.
   
• Sayısız girişime ve siyasetçilerin istekli görünmesine rağmen hayvan hakları yasasının çıkmamasının çeşitli nedenleri bulunuyor. Bunlardan ilki hayvana şiddet olaylarının Kabahatler Kanunu değil de Türk Ceza Kanunu’na göre cezalandırılmasının zaten dolu olan cezaevlerini daha da doldurması endişesi. Adalet Bakanlığı’nın bu nedenle yasanın bu maddesine çok da olumlu bakmadığı belirtiliyor. Yasanın çıkmamasının bir diğer nedeni olarak da milletvekillerinin seçmenlerinin baskısı altında kalması. Horoz dövüşleri, deve güreşleri gibi folklorik olduğu iddia edilen şiddet olaylarından kâr sağlayanlar milletvekilleri üzerinde baskı kuruyor. Petshop sahipleri ya da yunus parkı işletmecilerinin lobisi de bir başka baskı unsuru olarak kabul ediliyor.
   
• Pandemi süreci hayvan hakları yasasının Meclis gündemine getirilmemesine gerekçe olarak gösterilse de Hayvan Hakları İzleme Komitesi (HAKİM) pandemi sürecinde de hayvanlara karşı hak ihlallerinin sürdüğünü kaydediyor. BBC Türkçe'ye konuşan HAKİM'den Fatma Biltekin, "Şu anda endişeliyiz. Hayvana şiddet vakaları durmuyor ve bu yasa çıkmadığı sürece de durmayacak." diyor. Pandemi sürecinde özellikle sokak hayvanlarının korunmasız kaldığını söyleyen Biltekin, hayvanları besleyen ve koruyan gönüllülerin sokağa çıkma yasaklarıyla evlere kapandığı süre içinde pek çok şiddet vakasının meydana geldiğini ifade ediyor.