Her 10 kişiden 4'ü haber takip etmekten kaçınıyor

Reuters Enstitüsü'nün 46 ülkeden 93 bin kişinin katılımıyla hazırladığı 2022 Dijital Haber Raporu yayımlandı. Rapora göre, her 10 kişiden dördü "bazen" ya da "çoğunlukla" haberleri takip etmekten kaçınıyor. Araştırmaya göre 2017'den bu yana haber takip etmekten kaçınanların oranında %9'luk bir artış görülüyor.

• Neden? Araştırmacılar, koronavirüsün ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin bu artışa neden olduğunu öne sürüyor.

Çalışmaya katılanların %36'sı, haberleri takip etmenin ruh sağlığını olumsuz etkilediğini ifade ediyor. Katılımcılatın %29'u fazla haber görmek istemediklerini, yine %29'u haberlerin güvenilmez ya da taraflı olduğunu, %17'si haberlerin dâhil olmak istemedikleri tartışmalarla ilgili olduğunu, %16'sı ise haberlerdeki bilgilerin yararsız olduğunu belirtiyor. 

Haber konuları 

Katılımcıların %43'ü, haber akışında siyasete ve koronavirüse çok fazla yer verildiğini ve yeterince değişken olmadığını savunuyor. Ayrıca katılanların yalnızca %47'si haber akışıyla hâlâ çok ilgilendiklerini belirtiyor. Bu oranın da 2015'ten bu yana %20 kadar gerilediği ifade ediliyor.

Habere güven 

Katılımcıların habere olan güveninin, araştırmaya katılan ülkelerin neredeyse yarısında düştüğü gözlemleniyor. Ülkelerin sadece yedisinde habere güvenin arttığı da dikkat çekiyor. Araştırmaya katılanların %42'si haberlere çoğu zaman güvendiklerini belirtirken güven oranı en yüksek olan ülke Finlandiya, en düşük olan ülke ise ABD olarak öne çıkıyor.

Gençler ve haberler

Araştırmaya göre 18-24 yaş arası gençler, genellikle sosyal medya platformları aracılığıyla haberlere ulaşıyor. Bu yaş grubunun yalnızca %23'ünün haber uygulamalarını veya haber sitelerini kullandığı belirtiliyor. Araştırmanın bu bölümü, "geleneksel haber kurumlarının gençlere ulaşamadığı" şeklinde yorumlanıyor. Ayrıca bu grubun Facebook'tan uzaklaştığı ve Instagram ile TikTok gibi platformlara yöneldiği de belirtiliyor.

• Haberin dili: NewslabTurkey'den Sarphan Uzunoğlu imzalı haberde, rapordaki en önemli çıktılardan biri olarak "Genç ve görece daha az eğitimli insanların önemli bir kısmı, takip etmesi veya anlaması zor olabileceği için haberlerden kaçındıklarını söylüyor." bölümü öne çıkıyor. Uzunoğlu haberde "Zira uzmanlar bunun haber medyasının dili basitleştirmek ve karmaşık hikâyeleri daha iyi açıklamak veya bağlamsallaştırmak için çok daha fazlasını yapması gerektiği anlamına geldiğini söylüyor; ama bu öte yandan da dönüşen medya okuryazarlığına ve McLuhan’ın tabiriyle yeniden kabileleşme evresinin doruklarına yaklaştığımıza işaret ediyor. Bir taraf kaliteli haberleri artırma, haberi derinleştirmenin peşinde koşarken öte tarafta birileri daha basit, daha anlaşılır ve kolay tüketilebilir 'fast food' görünümlü haber talep ediyor." ifadelerine yer veriyor. 

Sosyal medya platformları 

Rapora göre Facebook haberler için en çok kullanılan sosyal ağ olmaya devam ediyor; ancak bu uygulamaya yaşı daha büyük kesimler ilgi gösterirken gençlerin daha görsel temelli platformlara ilgi gösterdiği vurgulanıyor. 

Öte yandan rapora göre bu yıl en hızlı büyüyen ağ, TikTok. Platformun 18-24 yaş arası katılımcıların %40'ına ulaştığı görülüyor. Bu grubun %15’i haber için platformu kullanıyor. Ayrıca, Telegram'ın da bazı pazarlarda önemli ölçüde büyüyerek WhatsApp'a alternatif olduğu gözlemleniyor. Uzunoğlu bu durumu "Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında Telegram’ın daha fazla büyüdüğünü öngörmek zor değil. Zirâ Türkiye’de de Rusya’ya yakın yayınlarda çalışan gazetecilerin sıklıkla haber paylaşımı için görünürlüklerini kısıtlayan ya da onları etiketleyen Twitter yerine Telegram’a yöneldikleri görülüyor." ifadeleriyle değerlendiriyor. 

Türkiye 

Raporun Türkiye bölümünde haber kurumlarına olan güvenin, geçen yıla kıyasla azalarak %36'ya indiği belirtiliyor. Haber kurumlarının siyasi olarak kutuplaştığını ve taraflı olduğunu düşünenlerin oranıysa %38 olarak belirleniyor.

• Pandemi öncesine göre artış: Buna rağmen araştırmacılar, haberciliğe olan güvenin pandemi öncesine kıyasla yükseldiğini ve katılımcıların yaklaşık %42'sinin haberlere "çoğunlukla" güvendiğini ifade ediyor.

Türkiye'deki katılımcıların %17'si etrafındaki insanlarla tartışmaya yol açtığı gerekçesiyle haberlerden kaçındığını söylerken %16'sı haberlerin kendilerini 'güçsüz' hissetmelerine yol açtığını ifade ediyor. Katılımcıların %5'i ise haberleri hiç takip etmediklerini söylüyor.

• Basılı medyadan uzaklaşılıyor: Rapora göre Türkiye’de haber tüketiminde basılı medyadan uzaklaşılıyor. Basılı medyadan haber takibi yapanların oranı geçen seneye göre 2 puan azalışla %28’i geriliyor. Buna karşın çevrimiçi medya üzerindeki haber tüketimi 2 puan artışla %83’e, televizyondan haber takibi ise 2 puan artışla %63’e yükseliyor. Sosyal medyadan haber tüketimi ise %60 ile geçen yılla aynı oranda gerçekleşiyor.