Her dört kız çocuğundan biri ne eğitimde, ne de istihdamda

Birleşmiş Milletler tarafından 2012 yılında, 11 Ekim "Dünya Kız Çocukları Günü" olarak ilan edildi. Bu kapsamda her yıl düzenlenen farklı etkinliklerle, kız çocuklarının maruz kaldıkları fırsat ve cinsiyet eşitsizliğine dikkat çekiliyor. Farklı kurum ve kuruluşlar eğitime erişimden beslenmeye, kadına yönelik şiddetten zorla evliliğe kadar farklı noktalarda mücadele edilen konulara yönelik farkındalığı artırmak için çeşitli çalışmalar gerçekleştiriyor. 

Türkiye'de de 2015 yılından bu yana UNICEF, UNFPA, UN Women ve Aydın Doğan Vakfı'nın işbirliğiyle düzenlenen Dünya Kız Çocukları Günü Konferansı'nın sekizincisi gerçekleştirildi. Kurumların temsilcilerinin bir araya geldiği etkinlikte kadınlar hikayelerini paylaştı, kız çocukları taleplerini ve düşüncelerini anlattı.  

Neler konuşuldu? 

Aydın Doğan Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Arzuhan Doğan Yalçındağ, konuşmasında kız çocuklarına yapılacak desteklerin ve yatırımların önemine vurgu yaparak şunları söyledi:

"Dünyada 15 ila 19 yaş arasındaki her 4 kızdan 1'i işsiz ve eğitim almıyor. Bugün 130 milyon kız çocuğu okula gitmiyor. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği pandemiden önce de yaygın bir adaletsizlikken, pandeminin olumsuz etkileriyle bu adaletsizlik katlanarak büyüdü. Pandeminin ardından, 11 milyon kız çocuğunun daha okula dönemeyebileceği tahmin ediliyor. Hayata eşit fırsatlarla başlamasalar bile, ilerleyen evrede kendilerine eşit fırsatlar sunulması; kızların, kadınların ve hatta erkeklerin, dünyadaki herkesin hayatını iyileştirme fırsatını bize verebilir. Cinsiyet eşitliğini sağlayamadığımız her günün bedelini hepimiz öderiz."

UNICEF Türkiye Temsilcisi Regina De Dominicis de kuruluşun hem eğitim hem iş dünyası alanında kadınlara yönelik çalışmalar gerçekleştirdiğini anlatırken politika yapıcılar ve kanun koyucularla da veriler üzerinden çalıştıklarını ifade etti. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sağlık bakanlığı ve Millî Eğitim Bakanlığı ile de çalıştıklarını vurgulayan Dominicis, pozitif normlara ihtiyaç olduğunu vurguladı. Regina De Dominicis şu çağrıda bulundu: 

"Bugün dünyamızda ergen yaşta 600 milyon kız çocuğu yaşıyor ve onlar, tarihte bugüne kadar görülen en büyük kadın liderler neslini oluşturacaklar. Ancak bir şartla: Onları doğru fırsatlarla buluşturur ve doğru becerilerle donatırsak."

UN Women Türkiye Ülke Direktörü Asya Varbanova, "Bu yıl Dünya Kız Çocukları Günü'nde, kız çocuklarının lider konumda oldukları, hayallerini gerçekleştirme özgürlüğünün tanındığı, haklarının farkında oldukları ve haklarından yararlandıkları, şiddet ve ayrımcılıktan uzak, toplumların ve toplulukların eşit birer üyesi olarak kabul edildikleri bir dünya hedefliyoruz" ifadelerini kullandı. Özellikle gerçekleştirdikleri sosyal medya kampanyaları ve ünlü partnerlerle yapılan projelerle mesajların daha fazla ve daha hızlı yayıldığını anlatan Varbanova, katılımcıları da kampanyaları desteklemeye çağırdı. 

UNFPA Türkiye Temsilcisi Hassan Mohtashami, kız çocuklarının dünyayı değiştirmesine yardımcı olmanın anahtarının bedensel özerklik olduğunu ifade ederek "Bedensel özerklik güç ve araçlarla ilgilidir; seçim şansı ve onurlu bir yaşam hakkıyla ilgilidir. Bedensel özerklik, cinsiyet eşitliğinin temelidir ve her şeyden önce, temel bir haktır. Kadınlar ve kız çocukları, şiddet, ayrımcılık ve zorlama olmaksızın kendi bedenleri hakkında karar verebilmelerini sağlayan bilgi, hizmet ve araçlara sahip olduklarında, kendi kaderlerini çizebilir ve tam potansiyellerini keşfedebilirler." diye konuştu. 

Başka kimler konuştu?

Deniz buz gözlemlerine ilişkin yersel veriler toplayarak, uydu görüntüleri doğrulama, aynı zamanda Antarktika'da deniz buzu-iklim değişimi etkileşimine ilişkin çalışmalarda bulunan TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü Müdürü İstanbul Teknik Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burcu Özsoy, 

2020'de Zambiya'nın Mapapa köyünde  çocukları ücretsiz eğiten, besleyen, barındıran ve sağlık hizmeti veren bir okul kuran ve 100'den fazla çocuğu zorla evlendirilmekten kurtaran, yaptığı TikTok paylaşımlarıyla farkındalık yaratan ilkokul öğretmeni Dora Moono Nyambe,

Türkiye’de regl yoksulluğu ve tabusuna karşı mücadele eden Konuşmamız Gerek Derneği’nin eş kurucusu, insan hakları hukukçusu İlayda Eskitaşçıoğlu,

Geçtiğimiz temmuz ayında Manş Denizi'ni 16 saat 28 dakika ve 60 kilometre yüzerek geçen en genç Türk olan Aysu Türkoğlu, 

Türkiye Kadınlar Futbol Süper Ligi'nde yer alan Fenerbahçe Spor Kulübünün Kadın Futbol Takımı Menajeri olarak görev yapan ve  Türkiye kadın millî futbol takımında yer alan futbolcu Jessica Lynne O’Rourke Çarmıklı,

Türkiye’de Kadınlar Serbest Stilde ilk Avrupa Güreş Şampiyonu ve Kadınlar Serbest Stilde ilk Dünya Güreş Şampiyonu olan Yasemin Adar, kendi hikayelerini anlatarak kız çocuklarının desteklenmesi için çağrıda bulundu.

Neler oluyor? 

Konferansta verilen mesajlara odaklandığımızda, cinsiyet eşitliğinin yanı sıra şiddet, zorla evlendirme, eşit işe eşit ücret ve eğitime ulaşma gibi son derece önemli konu başlıklarının öne çıktığını görüyoruz. Peki, bu sorunlar günümüzde ne durumda? 

UN Women'ın geçtiğimiz ay yayımladığı bir rapora göre dünyanın cinsiyet eşitliğine ulaşması için 286 yıl gerekiyor. Rapora göre pandemi, çatışmalar, iklim değişikliği ve kadınların cinsel ve üreme haklarına yönelik küresel zorluklar cinsiyet eşitsizliğinde aralığı daha da artırıyor. Ayrıca yine aynı raporda yer alan bilgilere göre dünyada 380 milyon kadın ve kız çocuğu aşırı yoksulluk altında yaşıyor. Neredeyse 3 kadından 1'i güvenli gıdaya ulaşamıyor ve çatışma bölgelerinde yaşayan kız çocuklarının %54'ü eğitime ulaşamıyor. Dünya üzerinde her 11 dakikada 1 kadın tanıdığı biri tarafından öldürülüyor ve 15 ila 49 yaşları arasındaki her 10 kadından 1'i cinsel ya da fiziksel şiddete maruz kalıyor. 2030 yılına kadar çocuk evliliğini ortadan kaldırmak için ise son 10 yılda kaydedilen ilerlemeden 17 kat daha hızlı davranılması gerekiyor.

Editörün notu 

Dün katıldığım Dünya Kız Çocukları Günü Konferansı, kendi hikayelerini yazan kadınların, bu hikayeleri anlatmaları için onlara bir platform tanıdı. Kimi başka hayatlara dokunan kimi kendi hayatına verdiği yönle dünyayı etkileyen bu hikayelerin tamamı, fırsat eşit şekilde tanındığında kadınların ve kız çocuklarının başaracakları ve tamamlayacakları birçok hayale dair örnekler taşıyordu. 

Türkiye'de kültürün ve inançların da etkisiyle topluma kazınmış birtakım cinsiyetçi ve basmakalıp düşüncelerin ortadan kalkması, kız çocuklarının eğitime ulaşabilmesi, zorla evlendirmelerin sona ermesi ve eşit işe eşit ücretin sağlanması için kanun yapıcıların konulara ilişkin uygulamaları hayata geçirmesi, toplumun ise cinsiyet eşitliğini (pozitif ayrımcılığı değil, eşitliği) desteklemesi ve her alanda uygulaması gerekiyor.