İsveç'in NATO üyeliği hayal mi oldu?

İsveç'te cumartesi günü aşırı sağcı Stram Kurs partisinin kurucusu Rasmus Paludan, Türkiye'nin Stockholm Büyükelçiliği önünde Kur'an-ı Kerim yaktı. Eylem başta Türkiye olmak üzere dünya genelinde büyük tepki toplarken Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğini onaylama meselesi yeniden gündemin merkezine yerleşti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, dün Kabine Toplantısı'nın ardından yaptığı açıklamada şu ifadelerle İsveç’in NATO üyeliğine giden yolu bir nevi kapatmış oldu:

 "…İsveç'teki çirkin eylem, en başta Müslümanlar olmak üzere, insanların temel hak ve özgürlüklerine saygı duyan herkese yapılmış bir hakarettir. Kur'an-ı Kerim'e yönelik bu alçak saldırının Türkiye Büyükelçiliği önünde gerçekleşmesi ise konuyu bizim açımızdan hem dini hem millî bir mesele hâline dönüştürüyor. Kalkacaksın, senin polisinin koruması altında bu ihaneti, edepsizliği, alçaklığı, adiliği, namussuzluğu yapacak, onların korumasıyla da orada 'ha biz müslümanlara ne yaptık?' diyecek. Böyle bir kepazeliğin yaşanmasına sebebiyet verenlerin NATO'ya üyelik başvuruları konusunda artık bizden herhangi bir destek bekleyemeyecekleri açıktır."

Eyleme tepkiler

İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, aşırı sağcı politikacı Rasmus Paludan'ın eylemine ilişkin "İfade özgürlüğü demokrasinin temel bir parçasıdır. Ancak her yasal olan şey, yakışık değildir. Birçokları için kutsal olan kitapları yakmak son derece saygısız bir davranıştır. Stockholm'de yaşananlardan rahatsız olan tüm Müslümanlara sempatimi iletiyorum” açıklamasına bulunmuştu. Ancak, Kristersson’un açıklamaları Türkiye makamları tarafından yeterli bulunmadı ve Millî Savunma Bakanı Hulusi Akar, İsveç Savunma Bakanı'nın Türkiye'ye yapacağı ziyaretin iptal edildiğini açıkladı.

Dışişleri Bakanlığı da yazılı bir açıklama yaparak "İsveç'te bugün kutsal kitabımız Kur'an-ı Kerim'e karşı yapılan aşağılık saldırıyı en güçlü şekilde lanetliyoruz. Müslümanları hedef gösteren ve kutsal değerlerimize hakaret eden bu İslam düşmanı provokatif eyleme ifade özgürlüğü adı altında izin verilmesini hiçbir şekilde kabul etmiyoruz." ifadeleriyle eyleme tepki göstermişti. İsveç'in Ankara Büyükelçisi Staffan Herrström'un da Dışişleri Bakanlığına çağrılarak Türkiye'nin Stockholm Büyükelçiliği önünde Kur'an-ı Kerim yakılması eylemine izin verilmesinin en güçlü şekilde kınandığı belirtildi.

Söz konusu eylemi gerçekleştiren aşırı sağcı siyasetçi Rasmus Paludan ise dün yaptığı açıklamada "Türkiye'ye karşı gol attığımı sanıyordum. İşte bu dedim. Hayal ettiğim gibi sonuçlanmadı" dedi. Paludan, "Pişman mısınız?" sorusuna ise "Hayır. Önemli politik sebepler olduğunu düşündüğüm için yaptım. Bu kadar insanın beni ölümle tehdit etmesine üzüldüm" cevabını verdi.

Türkiye'de eylemler 

Ülke genelinde Kur'an-ı Kerim'in yakılması protesto edildi. İstanbul'daki İsveç Konsolosluğu önünde toplanan vatandaşlar eylemi kınadıklarını bildirdi. Konsolosluk çalışanları eylemler üzerine binanın penceresine "We do not share that bookburning idiot's view" (Kitabı yakan bu aptalın görüşünü paylaşmıyoruz) yazılı bir not astı.

Mardin'de ise bir grup genç, İsveç'te Kur'an-ı Kerim'in yakılmasını protesto ederek kiliselerde gül dağıttı. Kur'an-ı Kerim'in yakılması, Diyarbakır'da da sabah namazının ardından protesto edildi.

Dünyadan tepkiler

Stokholm’de gerçekleştirilen eyleme dünya genelinde tepki gösterildi. İslam İşbirliği Teşkilatı, İran, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Filistin, Lübnan, Ürdün, Cezayir, Fas, Yemen, Kuveyt, Pakistan, KKTC, Azerbaycan, Senegal ve çeşitli sivil toplum kuruluşları Kuran-ı Kerim’in yakılmasını kınayan yazılı açıklamalarda bulundu. Irak’ta ise Sadr Hareketi lideri Mukteda es-Sadr, eylemi kınamak için 1 milyon imza toplanarak İsveç’in Bağdat Büyükelçiliğine iletilmesi çağrısında bulundu. Sadr açıklamasında cuma namazında imamların İsveç'te Kur'an-ı Kerim yakılmasını sert bir şekilde kınamasını ve kentin merkezine Kur'an-ı Kerim anıtı dikilmesini talep ettiğini belirtti.

NATO üyeliği hayal mi?

Türkiye, İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğini terör örgütlerine destek verdikleri gerekçesiyle uzun süredir onaylamıyordu. Geçtiğimiz aylarda Madrid’de düzenlenen NATO Zirvesi’nde Türkiye-İsveç-Finlandiya arasında sorunların çözülmesi ve üyelik süreçlerinin onaylanması amacıyla üçlü bir mekanizma kurulması kararlaştırılmış ve karşılıklı heyet ziyaretleri yapılmaya başlanmıştı. Üçlü mekanizmanın kurulmasına rağmen şimdiye kadar henüz somut bir ilerleme olmadı ve İsveç’in Türkiye’nin iadesini talep ettiği bazı kişileri teslim etmemesi iki ülke arasındaki müzakere sürecinin sekteye uğramasına neden oldu. Stokholm'de gerçekleşen eylemin ardından, Türkiye kamuoyunda İsveç'in NATO üyeliğine karşı olumsuz tutumların büyük oranda güçlendiğini ve hükümetin önümüzdeki süreçte atacağı adımlarda İsveç’ten taleplerinin daha da büyük ve somut olacağını söylemek mümkün.