Jan van Eyck ve Kuzey Rönesansı

Onun müthiş eserini izlemeden önce Kuzey Rönesansı’nın, İtalyan Rönesansı’ndan nasıl ayrıldığına bir bakalım.

Ortaçağ Sanatı, Rönesans Dönemi’nden önce aşağı yukarı böyle çalışmalar içeriyordu. İncil ve Hıristiyan mitinin hikayelerini görsel biçimde anlatmakla ilgiliydi.

Gerçekçilik bu sanatçılar için önemli değildi; onlar için verilen mesaj önemliydi. Perspektif, derinlik falan aramamak lazım böyle resimlerde. Azizlerin tanınması önemliydi, gerçekçi bir şekilde çizilmeleri değil.

Ve zaman geçtikçe sadece İncil'den sahneler çizmediler. Ayrıca Orta Çağ'daki yaşamı da tasvir ettiler: ziyafetler, avlar ve şövalye turnuvalarını da çizdiler.

Ancak İtalya'da -ilk olarak 1300'lerin başında Giotto aracılığıyla, ardından bir asır sonra Masaccio aracılığıyla- perspektif sanata dahil edildi. 

Resimler artık üç boyutluydu. İnsanların ağırlığı vardı. İşler daha gerçekçi hale geldi.

Farklı dönemlerde yapılmış İsa’nın doğumunu önceden Meryem’e bildirilmesi konusunu ele alan şu iki tabloya bir bakalım.

Fakat "İdeal güzelliğe" olan bu Klasik ilgi Kuzey Avrupa'ya yayılmadı, sadece perspektifin keşfi yayıldı.

Geleneksel Ortaçağ sanatının aynı gösteriş ve savurganlığı ve karmaşık kompozisyonlar büyük ölçüde korundular. Görelim.

Desenlere olan bu ilgi, detaylara - zırh, taş, kumaş ve işleme detaylarına - hayranlık duymaya dönüşmüştü.

Bu da Kuzey Avrupa ile İtalya arasında gerçek bir tarz farkı yarattı.

Dönemin büyük İtalyan sanatçıları, ideal güzellik, gerçekçi formlar ve temiz, uyumlu kompozisyonlara odaklanarak İncil ve Klasik mitolojiden sahneler çiziyorlardı..

Kuzey Avrupalı ressamlar; bu yeni sanatsal becerileri, İncil’in mesajlarına, sıradan hayatlara ve ayrıntılı desenlere olan ilgileri artırmak için kullanıyorlardı.

15. yüzyılın başlarında büyük Limbourg Kardeşlerin çalışmalarında olduğu gibi:

Ve nihayet 1390'da Hollanda'da doğan ve Gotik akımı uç noktalarına taşıyacak olan Jan van Eyck sahneyi devraldı.

En büyük başarısı, resme neredeyse inanılmaz bir detay ve doku gerçekçiliği getirmekti.

Şu detay işçiliğine, gerçekliğe hayran olmamak elde değil..

Resmin düzgün, mine gibi işlenmiş yüzeyi, beziryağı ile karıştırılmış pigmentsırın sayısız kere uygulanmasıyla elde edilmiş; daha sonra cilalanmıştır. BU tekniği kullanan Jan van Eyck ve kardeşi Hubert yağlıboya resmi icat etmiş sayılmaktadır.

Şurada tasvir edilen Meryem Ana’ya, mücevherlere kumaşa bir bak.. Gerçeğe benzerliği dehşet verici!

Ki Jan van Eyck bunları yaparken Da Vinci daha doğmamıştı bile.