Kaan Can Bircan ile Ankara'da şarap üretimi ve tadım etkinlikleri

Öncelikle bize biraz kendinizden bahseder misiniz? Şaraba merakınız nasıl başladı ve bu alanda neler yaptınız?

Sanırım kendime şarapçı bir sanatçı diyebilirim. Kalecikliyim, çocukluğumda dedemin evinde şarap yapılırdı, şarap her zaman hayatımızın içerisindeydi. Hacettepe Üniversitesi Heykel bölümünden mezunum. Uzun yıllar İstanbul’da medya sektöründe yönetmenlik yaptım. Bu dönemde şaraba ilgim ve farklı bölge şaraplarına merakım arttı. 

2013’te İstanbul’da tadımlar ve bağ rotalarında gezileri de içeren şarap etkinliklerine başladık. 2018’de Ankara’ya döndüm ve o zamandan beri çok sevdiğim şarap etkinliklerine burada devam ediyorum. 2020 yılında Solfasol için “Ankara’nın Kayıp Bağları” adıyla röportajları, anı ve inceleme yazılarını bir araya getiren bir dosyanın editörlüğünü yaptım. Kızılay’daki atölyemde bir yandan Ankara bağcılığı üzerine devam eden belgesel çalışmamı bir yandan heykel çalışmalarımı sürdürüyorum.

Ankara’daki şarap etkinliklerine ODTÜ Mezunları Derneği’ndeki tadımlarla başladım. 20-30 katılımcı ile başladığımız tadımlara zaman içinde yüzlerce kişinin katıldığı festivaller ve farklı mekanlar eklendi. Her tadımda farklı bir üreticiyi şarapseverlerle buluşturuyor, bağcılık ve şarap üretimi üzerine -Şarap Hikayeleri olarak adlandırdığım- bir sohbet eşliğinde ürünleri tadıyoruz. Üzümün yolculuğunu, bağcının serüvenlerini, şarabın şişeye girene kadar süren meşakkatli sürecini ilk ağızdan dinleyip, farklı bölgelerden -özellikle butik- üreticilerin ürünlerini tanıyoruz. Bu etkinliklerin benim için en büyük kıymeti, şarabı bir statü ve lüks tüketim alışkanlığı olarak gösteren ezberi yıkmak, şarap içmenin ve şaraptan alınan tadın keyfini artırmak, bağcılığın önemi ile ilgili bir farkındalık yaratmak ve yaşadığımız coğrafyada neredeyse her bölgenin kendine özgü üzümleri ve şarapları olduğunu göstermek oldu.

Ankara’da şarap üreticiliği nasıl başlıyor? Diğer bölgeler gibi Ankara için de bir üzüm çeşitliliğinden ve tadım zenginliğinden bahsedilebilir mi?

Ankara’da ailelerin kendi tüketimi için ev tipi şarap üretimi kuşaklardır var. Cumhuriyet öncesinde Ankara’nın Rum ve Ermeni nüfusu arasında şarap üreticiliği yaygın. Ankara’da şimdiki şehir merkezi de dahil olmak üzere pek çok yerde bağ ve dolayısıyla bağcılık vardı. Ankara’da şarap üreticiliği 1926’da Kavaklıdere ile başlıyor. Diğer öncü, Kalecik’teki daha sonra Kalvi Şarapçılığın devraldığı Tekel’in fabrikası. Nasıl Kapadokya bölgesinde bölgeye özgü emir dışında pek çok üzüm yetişiyor ve bölge şarapçılığına bir zenginlik katıyorsa, Ankara teruarında da şarap üretiminde kıymetli olan pek çok üzüm yetişiyor. Tabii Ankara denilince akla ilk gelen Kalecik Karası.

Ankara’ya özgü üzümler neler ve buranın ikliminin üzüme, dolayısıyla şaraba etkileri neler? Hangi tatları alırız Ankara şaraplarında?

Türkiye’nin en değerli üzümlerinden Kalecik Karası Ankara’ya özgü. Kalecik havzası önemli bir bölge. Bu teruarın toprak yapısı kendine özgü; Kızılırmak’tan etkileniyor, ayrıca erken jeolojik dönemlerde bölgenin iç deniz olmasının toprağa özel etkisi var. Bunlar Kalecik’te yetişen Kalecik Karası'nı diğer bölgedekilerden ayırıyor. Ayrıca bölge ikliminde gece gündüz ısı farkı fazla. Bu, üzümün daha geç olgunlaşmasına neden olurken şaraptaki meyvemsi tonları artırıyor. Kalecik Karası'ndan yapılan şarap yumuşak, orta gövdeli, meyvemsi tatları olan, rahat içimli bir şarap.

Kalecik Karası. Fotoğraf: Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Ankara civarında şarap tadımı isteyenler için bir bağ rotası önerebilir misiniz?

İlki Kalecik Bağ Rotası, burada akla ilk Yusuf Sabit Ağaoğlu’nun üreticisi olduğu Tomurcukbağ geliyor. Bu rotada, Kalvi Şarapçılık da mutlaka görülmeli. Bir diğer üretici Tafali. Yeni üreticilerden Çay Bağı, Kalecik rotasında ziyaret edilebilecek bir başka nokta.

Diğer rota Polatlı Bağ Rotası ve Kargalı köyünde Canan Gerimli’nin ürettiği Gordias Şarapları. Bu tesis yakınındaki Gordion Antik Kenti ile birlikte güzel bir tadım rotası oluşturuyor.

Ankara’da çeşitli şarap tadım etkinlikleri gerçekleştiriyorsunuz. Bu etkinliklerde neler var, ilgi nasıl? Sonraki etkinliğiniz ne zaman olacak?

Yılda iki büyük festival düzenliyorum. İlki Şarap Baharı mayıs ayında, ikincisi Yeni Yılda Yeni Lezzetler mottosu ile aralık ayında.

Her iki festival de gün boyu sürüyor ve katılımcılar farklı üreticilerin şaraplarını tadıyor, ürünlerle ilgili birinci ağızdan bilgi alıyor ve sipariş verebiliyor. Bu festivallerde şarabın en sevilen eşlikçileri de ikram ediliyor. Festivallere ilgi çok güzel. Her yaştan şarapsever geliyor. Beni en çok heyecanlandıran şarap içmenin keyfini yeni keşfetmeye başlamış gençlerle buluşmak. Bunu şarap sevgisi ve bilgisinin kuşaklar boyu devamı ve şarapseverlikte bir tekelin yıkılışı olarak görüyorum. Üretici dostlarımızla buluşmak da son derece kıymetli. Şarap küçük üreticiler için zorlu, tutku ve sabır gerektiren bir yol.

Şarap Hikayeleri ismi ile bir butik üreticiyi misafir ettiğim etkinliklerse yıl boyu sürüyor.